ORTADOĞU VE KUZEY AFİKA’DA SOSYAL POLİTİKA VE SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI: KATAR VE CEZAYİR ÖRNEĞİ

Arş. Gör. İslam ALTUN
Mardin Artuklu Üniversitesi İ.İ.B.F., İşletme Bölümü
islamaltun@gmail.com

Emir YAZICI
Marmara Üniversitesi Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü
Ortadoğu Ekonomi Politiği, Doktora Öğrencisi
emir-yazıcı@hotmail.com

1.	GİRİŞ
Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesi, sahip olduğu coğrafi konumu, stratejik önemi ve yeraltı kaynakları nedeniyle tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Sanayi devriminden sonrası ise sahip olunan yeraltı kaynakları Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinin ayrı ülkelere ayrılarak emperyal güçler tarafından sömürülmesine zemin hazırlamıştır.
Ortadoğu terimi temel olarak İngilizlerin sahip oldukları sömürgeleriyle kendi aralarındaki bölgeyi tanımlarken kullandıkları terim olarak ortaya çıkmıştır ve bundan sonra uluslararası yazışmalarda kullandıkları Ortadoğu ve Yakındoğu tanımı literatüre girmiştir. Fakat 20. yüzyıla gelindiği zaman Ortadoğu bölgesinin kapsamı ve sınırlarının tanımı ve kapsamı üzerinde tam olarak mutabakat sağlanamadı ve hudutlar devamlı karıştırıldı. Dünya savaşının sonuncunda ise genel kabul olarak Yunanistan ve Güney İtalya yakın doğu kabul edilirken, Yunanistan’dan Afganistan'a kadar olan sınır ise Ortadoğu olarak kabul edilmiştir (Çalışkan, K., 2008).
Ortadoğu ve Kuzey Afrika’nın siyasal yapısına baktığımız zaman görmekteyiz ki, modern siyasi yapılanmanın oluşmadığı veya oluşsa bile bu siyasi yapılanmalarının diğer dünya ülkelerine nispeten genç olduğu gözükmektedir. Bu sebeptendir ki, Ortadoğu bölgesinde siyasi ve sosyal çatışmaların eksik olmadığı gözlenmektedir (Erdem, D.F ve Erdem Ç. 2013). Ortadoğu toplumlarında yaşanılan siyasi ve sosyal sıkıntılar neticesinde modern anlamda çağdaş, demokratik, katılımcı bir siyasi kültür gelişememiştir.
Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesi sahip olduğu yeraltı kaynakları sebebiyle ekonomisini temel olarak petrol ve doğalgaza dayandırmaktadır. Böylece petrol ve doğalgaz bu coğrafyada en belirleyici gelir ve zenginlik kaynağı olmuştur. Ortadoğu sahip olduğu petrol ve doğalgaz rezervleri ile dünya enerji üretiminde en önemli konumda bulunmaktadır.
Ortadoğu ve K. Afrika coğrafyasında var olan petrolden her ülke nasibini alamamıştır. Petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan ülkeler, ekonomik ve sosyal olarak gelişmelerini yeraltı kaynaklarının getirdiği refahla sağlarken diğer ülkeler ise ekonomik darboğaz yaşayıp geri kalmış ülke konumunda bulunmaktadırlar. Bu çalışmada, yeraltı kaynaklarından belli ölçüde nasibini alan ülkelerden biri olan Katar etraflıca ele alındıktan sonra ülke özelinde sosyal politika’nın tanımı kapsamı ve eğitim, sağlık ve kültür alanındaki yansımaları incelenecektir. Daha sonrasında ise Cezayir’in ekonomik ve kültürel hayatı ele alındıktan sonra kendi halkına sunduğu sosyal güvenlik ve sosyal yardımları uygulamaları incelenecektir.

2.	ORTADOĞU BÖLGESİ GENEL GÖRÜNÜMÜ
Ortadoğu bölgesi, sahip olduğu coğrafi konumu, stratejik önemi ve yeraltı kaynakları nedeniyle tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Sanayi devriminden sonrası ise sahip olduğu yeraltı kaynaklarından dolayı Ortadoğu bölgesi genel olarak küçük ülkelere ayrılarak emperyal güçler tarafından sömürülmüştür.
Ortadoğu terimi temel olarak İngilizlerin sahip oldukları sömürgeleriyle kendi aralarındaki bölgeyi tanımlarken kullandıkları terim olarak ortaya çıkmıştır. Ve İngilizlerin bundan sonraki yazışmalarda kullandıkları Ortadoğu ve Yakındoğu tanımı literatüre girmiştir. Fakat 20. yüzyıla gelindiği zaman Ortadoğu bölgesinin kapsamı tam olarak belirtilemedi ve hudutlar devamlı karıştırıldı. Dünya savaşının sonuncunda genel kabul olarak Yunanistan ve Güney İtalya yakın doğu kabul edilirken, Yunanistan dan Afganistan'a kadar olan sınır ise Ortadoğu olarak kabul edilmiştir (Çalışkan, K., 2008).
Ortadoğu siyasal yapısına göz attığımız zaman görmekteyiz ki, modern siyasi yapılanmanın oluşmadığı veya oluşsa bile bu siyasi yapılanmalarının diğer dünya ülkelerine nispeten genç olduğu gözükmektedir. Bu sebepten dolayıdır ki, Ortadoğu bölgesinde siyasi ve sosyal çatışmaların eksik olmadığı gözlenmektedir (Erdem, D.F ve Erdem Ç. 2013). Ortadoğu toplumlarında yaşanılan siyasi ve sosyal sıkıntılar neticesinde modern anlamda çağdaş, demokratik, katılımcı bir siyasi kültür gelişememiştir.
Ortadoğu bölgesi sahip olduğu yeraltı kaynakları sebebiyle ekonomisini temel olarak petrole dayandırmaktadır. Böylece petrol ve ürünleri Ortadoğu coğrafyasında en belirleyici gelir ve zenginlik kaynağı olmuştur. Ortadoğu bölgesi, dünya petrol üretiminin  % 65 ine dünya doğalgaz üretiminin %51 ine sahiptir. Ortadoğu sahip olduğu petrol ve doğalgaz rezervleri ile dünya enerji üretiminde en önemli konumda bulunmaktadır.
Fakat Ortadoğu’da var olan petrolden her ülke nasibini alamamıştır. Bundan dolayıdır ki, petrol rezervine sahip olan ve olmayan ülkelerde ekonomik olarak önemli bir  ayrışma yaşanmaktadır (Erdem, D.F ve Erdem Ç., 2013). Petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan ülkeler, ekonomik ve sosyal olarak gelişmelerini yeraltı kaynaklarının getirdiği refahla sağlamışlardır. Bu çalışmada, petrol ve doğalgaz kaynaklarından önemli ölçüde nasibini ülkelerden biri olan Katar incelenecektir.
3.	KATAR
Katar Arap yarımadasında bulunup Basra körfezine kıyısı bulunan yaklaşık 2,4 milyon nüfusu ve 11,586 km2 alanı ile dünyanın en küçük ülkelerinden biridir. Aynı zamanda Katar Körfez işbirliği örgütüne üye altı ülkesinden birisidir. Katar diğer körfez ülkeleri gibi sahip olduğu yeraltı kaynaklarından dolayı ekonomik hayatın gelişmiş olduğu ve kişi başına gelirin en yüksek olduğu ülke konumundadır. Katar, 3 Eylül 1971 yılında İngiliz sömürüsünden ayrılarak Bağımsızlığını ilan etmiştir. Günümüzdeki Katarda yönetim sistemi ise dünyada sayılı ülkelerde Var olan mutlak monarşidir ve yönetim Al Thani ailesi tarafından yönetilmektedir. 
Katar sahip olduğu bazı temel özellikler ile diğer dünya ülkelerinden ayrışmaktadır. Ekonomisi 1940 ta petrolün bulunmasından önce sadece balıkçılık ve inci avcılığına bağlı faaliyetlere dayanmakta olan bir ülke konumunda iken, petrolün bulunmasıyla dünyada kendi vatandaşlarına en iyi yaşam imkanı sağlayan ülkelerden biri konumuna gelmiştir. Kendi vatandaşlarından dünyanın en az vergisini alan ülkelerinin başında gelmektedir. Ayrıca ekonomik refahın üst düzeyde olduğu bu ülkede yoksulluk sınırında yaşayan hiçbir vatandaşın olmadığı ve işsizliğin ise % 0.1 olduğu göze çarpmaktadır. Ekonomisi temel olarak yeraltı kaynaklarına dayanan Katar kişi başına gelirin en yüksek olduğu ülke konumunda bulunmaktadır. Ülkenin yeraltı kaynakları dışında herhangi bir üretiminin olmaması ülke dışından her türlü tüketim maddesinin ithal edilmesine sebep olmuştur.
Ülke genelinde 2 milyon dolayında yabancı göçmenin yaşaması ülkede Arapça ile birlikte yoğun bir şekilde İngilizcenin kullanılmasına imkan sağlamıştır. Katarda göçmenler genel olarak petrol endüstrisi ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde çalışma imkanı bulmaktadır. Buna karşın Katar vatandaşları ise, genelde üst düzey yönetici, bürokrat ya da işletmeci olarak çalışmaktadırlar. Ülke nüfusunun yaklaşık % 86’sını oluşturan göçmenler, istihdamın ise % 94 ünü oluşturmaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere Katar ekonomisi temel olarak yabancı göçmenlere dayanmaktadır (Qatar Ministry of Foreign Affairs, 2017).
3.1.	Ekonomik Hayat
Katar ekonomisi 1940 ta petrolün bulunmasından önce sadece balıkçılık ve inci avcılığına bağlı faaliyetlere dayanmakta olan bir ülke konumunda iken, petrolün bulunmasıyla ekonomi refahın arttığı bir ülke konumu erişmiştir.

Tablo1: Katar Ekonomik Görünüm
Katar ekonomik Göstergeleri	
Gayrisafi Milli Hasıla (US Dollar)	166.9 billion	
Gdp Per Capita	71.481 (Nominal)	
İhracat 	77.74 billion	
İthalat	37.15 billion	
Enflasyon	% 1.6	
Yoksulluk sınırı altında İnsan Oranı	% 0	
İş Gücüne Katılım	1.64 Million	
İşsizlik Oranı	% 0.1	
Kaynak: Qatar Economic, Outlook 2016
Tablo 1’de gözüktüğü gibi, kişi başına geliri 71.481 Amerikan doları olan, yoksulluk sınırında insanın olmadığı ve işsizlik oranının % 0.1 olduğu ekonomik refahın üst düzeyde yaşandığı bir ülke konumunda bulunmaktadır.

Grafik 1: Katar Gayrisafi Milli Hasıla
Kaynak: Dünya Bankası, 2016 (DataWorldbank.org / country / Qatar)
Katar da 1970 yılı itibariyle petrolün sağladığı zenginlik sayesinde gayrisafi milli hasılasında önemli bir artış gözlenmektedir. 1970 yılında ekonomisi sadece yerel balıkçılığa ve inci avcılığına dayanırken 301 milyon dolar olan gayrisafi milli hasılası 1980 yılında ise 7.8 milyar dolara çıkmıştır. Şuan ekonomisi tamamen petrol ve ürünlerine dayanan Katar ekonomisi petrol fiyatlarındaki dalgalanmaya paralel bir seyir izlemektedir. 2014 yılında 210 milyar dolar çıkan gayrisafi milli hasıla, petrol fiyatlarının düşmesi neticesinde 2015 yılı itibariyle 166 milyar dolara kadar gerilemiştir.  Fakat şunu ifade etmek gerekir ki, Katar gayri safi Milli hasılası 2015 yılı itibariyle 166.9 milyar dolar iken bu hasılanın satın alma gücü ise 321.7 milyar dolardır.
Grafik 2: Katarda Gayrisafi Milli Hasılanın Dağılımı

Kaynak: Qatar Economic Outlook 2016
Grafik 2 de gözükmektedir ki, Katar elde ettiği Gayri Safi Milli Hasılanın; % 51.1 madeni % 13.2 finansal hizmetler, sigorta, gayri menkulden, % 10.1 üretim, % 9.6 kamu hizmeti, % 6.8 ticareti, restoran, otel, % 6.1 inşaat sektöründen elde etmektedir.
Petrol ve doğalgazın Katar ekonomisi için ne kadar hayati olduğunu şöyle ifade etmek gerekir, Petrol ve doğalgaz gelirleri Katarın gayri safi milli hasılasının % 50 sini, toplam ihracatının % 85 ini, kamu gelirlerinin % 70 ini oluşturmaktadır.
Katarın 2015 yılı ihracatı 77.4 milyar dolardır ve ana ihracat ortakları başta Japonya olmak üzere G. Kore, Hindistan ve Çin’dir. Katar genel olarak dünyaya petrol ve doğalgaz satarken, kendisi ise ihtiyaç duyduğu başta lüks elektronik eşya, otomotivi gıda ve kimyasal ürünler satın almaktadır. Katarın 2015 yılı ithalatı 37.15 milyar dolardır ve ana ithalat ortakları ise genel olarak Amerika, Çin ve Japonya’dır.
3.2.	Demografik Yapı
Katar sahip olduğu ekonomik refah neticesinde ülke dışından Katara iş için gelen birçok farklı milletten insanı bünyesinde barındıran ender ülkelerden biridir. Katara çalışmak için göç eden kişiler ülke nüfusunun büyük çoğunluğunu (yaklaşık %90) teşkil etmektedir. Ülke nüfusunun neredeyse tamamı Müslümanlardan oluşmaktadır. Yabancı ülkelerden gelen kişi sayısı 2 milyon civarındadır ve bunlar genellikle Hindistan, Pakistan, İran, Mısır, Filipinler ve Nepal gibi ülkelerden gelip inşaat, sağlık, hizmet, enerji sektörlerinde çalışmaktadırlar. Katardaki nüfusun etnik yapısı ise % 40 Arap, % 18 Hindistan, % 18 Pakistan, %10 İran ve % 14 Diğerlerinden oluşmaktadır. İslam dini % 77.5 lik kısım ile yaygın olmakla birlikte ülkede % 8.5 oranında Hıristiyan ve % 14 diğer dinlere mensup kişilerde bulunmaktadır.
Tablo2: Yıllar İtibariyle Katarda Nüfus Değişikliği
YILLAR	Nüfus Sayısı	
1904	27.000	
1970	111.133	
1986	369.079	
1997	522.023	
2004	744.029	
2010	1.699.435	
2013	1.903.447	
2016	2.545.000	
Kaynak: Qatar Statistic Authority, 2016
Yukarıdaki tabloda gösterilen verilerden de anlaşılmaktadır ki; petrol ve doğalgazın bulunmasıyla yani ekonomik gelişmişlikle birlikte yurtdışından gelen göçmenler ile birlikte ülkenin nüfusunda kayda değer bir artış yaşanmıştır. Nüfusun cinsiyet dağılımına baktığımız zaman görmekteyiz ki, 1986 yılında 121.079 kadın nüfusu varken 247.852 erkek nüfusu bulunmaktadır. 2015 yılında ise kadın nüfusu 597.147 olurken erkek nüfusu ise 1.840.643 e kadar yükselmiştir. Katarda yaşanan cinsiyet bazlı nüfus dağılımındaki en büyük etki yurtdışından gelen yabancı erkek göçmenlerin ağırlığıdır. Ayrıca belirtmek gerekir ki, Katar nüfusunun yaklaşık olarak (1.8 milyon) % 65 ini 20 – 45 yaş arası kişiler oluşturmaktadır. Bunlardan da 1.3 milyon kişilik kısmını erkek nüfus oluşturmaktadır. Nüfus dağılımını erkek kadın arasında dengede olduğu yaş grupları ise 0-15 ve 60 üstündedir. Ayrıca önemle belirtmek gerekir ki, Katar nüfusunun 1.45 milyonluk kısmı işçi kamplarında hayatlarını sürdürmektedir ve bunun 1.35 milyonluk kısmını ise erkek nüfusu oluşturmaktadır. 
2.4 milyonluk Katar nüfusunun yaklaşık 1,5 milyonluk kesimi Doha ve Al Rayyan şehirlerinde ikamet etmektedirler. Buradaki nüfusun çoğunluğunu ise işçi kamplarında kalan nüfus oluşturmaktadır. Öyle ki, kilometre kareye düşen insan sayısı bazı mahallelerde 100 den az iken bazı mahallelerde 30.000’ni bulmuştur (Qatar Statistic Authority, 2017).
Özetlemek gerekir ise Katar nüfusunun yıllar itibariyle dikkate değere şekilde artmasının sebebi yabancı göçmenlerdir. Katara gelen göçmen nüfusu ülkedeki istihdama katkı sağlayan çalışma çağındaki kişilerden oluşmaktadır ve yabancı göçmenlerin ağırlıklı kısmını temel olarak işçi kamplarında ikamet eden erkek nüfusu oluşturmaktadır.

3.3.	İş Hayatı
Katar yaklaşık olarak 1.65 milyon işçinin bulunduğu ve bu işçilerin yaklaşık %90 ının yabancı göçmenlerden oluştuğu bir ülke konumundadır. Katar iş yasalarına göre kişi maksimum 6 gün ve gün başına 8 saatten fazla çalışması yasaktır. Ve ramazan ayında ise günlük çalışma süresinin 6 saati aşması yasaktır. Katarda asgari ücret bulunmamakla birlikte işçilere az maaş verilmemesi noktasında önlemler almıştır.
Katar da yoğun yabancı işçilerin bulunduğu ortamda çalışma saatleri kamu sektöründe 7-2 arası iken özel sektörde ise 8-12, 4-8 arasıdır. Haftalık tatiller ise kamu sektöründe Cuma ve cumartesi iken özel sektörde ise sadece cuma günüdür. Katarda toplam iş gücünün % 87,8 ini erkekler oluştururken % 12.2 isini kadınlar oluşturmaktadır. Ülke genelindeki işsizlik ise % 0,1 civarındadır (Qatar Labour Law, 2017).
Grafik 3: Katarda Sektöre Göre Ortalama Maaşlar

Kaynak: Onlineqatar.com, 2017
Katarda asgari ücret uygulaması bulunmamakta ve ortalama maaşlar meslek gruplarına göre değişmekle birlikte minimum 1200QR, ortalama 17144 QR civarındadır. Yukarıdaki tabloda da gösterildiği gibi medya, petrol, maden ve mühendislik gibi mesleklerde ortalama ücretler 20000 Katar Riyalinin üzerindeyken, turizm, tarım ve güvenlik işlerinde ise ortalama ücretler 6000 Qatar Riyali civarındadır. Bu arada ifade etmek gerekirse 1 Amerikan Doları 3.64 Qatar riyaline denk gelmektedir. Katarda maaşların dünya standartlarının üzerinde olmasından dolayıdır ki, yurt dışından önemli oranda yabancı işçi barındırmaktadır. Katarda var olan yaklaşık 1.65 milyon işçinin yaklaşık %90 ının yabancı göçmenlerden oluştuğu bir ülke konumundadır.
Buraya kadar yaptığımız çalışma Ortadoğu bölgesinin genel anlatımını ve Katarın sahip olduğu ekonomik, demografik ve iş hayatı incelenmiştir. Bundan sonraki bölümde sosyal politikanın ne olduğu, neleri kapsadığı anlatılacaktır ve daha sonraki bölümde ise Katarda uygulanan sosyal politika örnekleri üzerinde durulacaktır.

4.	SOSYAL POLİTİKA
Sosyal politika, hayatı bütünüyle için alan ve hayatın olmazsa olmaz gerekliliklerini konu edinen bir alan olması hasebiyle birçok sosyal bilimlerle iç içe geçmiş bir çalışma alanıdır. Sosyal politika genel olarak, çalışma ilişkileri, ve çalışma hayatı, sağlık ve emeklilik politikalarıyla, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayla ilgili alanları içine alan bir bölümdür (Buğra, A., 2008). Sosyal politika, temel olarak insanların huzurlu ve mutlu yaşamasını temin etmek ve hayatlarını değerli kılmak için gerekli düzenlemeleri konu edinen bir alandır. Bu noktada ifade etmek gerekir ki, sosyal politika insanların temel ihtiyaç hissettiği sağlık, eğitim, iş güvencesi, güvenlik gibi alanlara önem vermektedir.
Sosyal politikalar temel olarak devletin görevi olmakla beraber bu vazife sosyal kuruluşların, iş dünyasının, derneklerin, dini örgütlerin (kilise, cami), yakın komşu ve aile fertlerinindir.
Sosyal politikanın kendi ihtiyaçlarını gidermekte zorlanan kişilere insan onuruna yakışır bir tarzda iyi bir hayat sağlamayı amaç edinmektedir. Aristotale’ ye göre insanların iyi bir hayat yaşaması sahip oldukları bütün kapasite ve yeteneklerinin kullanımıyla mümkündür. Amartya Sen, Aristotale’nin bahsettiği kabiliyetlerin kullanımının kişilerin yapabildiklerini yapabilmesi değil aksine kişilerin kendileri için anlam ifade eden hayat tarzlarını özgürce seçip yaşayabilmesi olarak ifade etmektedir (Sen, A. 1985).
4.1.	Katar’da Sosyal Politika Uygulamaları
Katar sahip olduğu doğal kaynakların etkisiyle kişi başına düşen gelirin yüksek olduğu ve ülkede refahın yalnızca ekonomik olmayıp bu zenginliği sosyal, kültürel ve sağlık alanına da aktarabildiği gözlenmektedir. Herkese ücretsiz olarak verilen sağlık hizmetlerinin yanında anaokulundan üniversiteye kadar eğitim tüm Katar vatandaşları için ücretsiz olarak sunulmaktadır. Katar'ın sağlık alanındaki gelişmesiyle birlikte doğum sırasındaki ortalama yaşam beklentisi ve eğitim ve kültürel alandaki kalkınma çalışmalarıyla birlikte okullaşma yılı da önemli derecede artış sağlamıştır. Özetlemek gerekirse, Katar'ın yıllar itibariyle İnsani Kalkınmasına baktığımızda görmekteyiz ki, 1990 yılında 0,754 olan indeks puanı 2000 yılında 0,809 a çıkmış ve 2014 yılı itibariyle 0,850 ye yükselmiştir ve böylece çok yüksek insani kalkınma indeksine sahip olup dünyada 32. Sırada bulunmaktadır (Human Development Report, 2015).
4.2.	Eğitimde Sosyal Politika
Katar, petrol gelirlerinden elde ettiği ekonomik refahı hayatın her alanına aktarabilmişlerdir. Bunların başında ise eğitim alanındaki harcamalar gelmektedir ve anaokulundan üniversiteye kadar eğitim tüm Katar vatandaşları için ücretsizdir. Bundan dolayı, okuryazar oranının % 2,3 e düştüğü, Ana okul sayısının 344 e çıktığı, toplam öğrenci sayısının 44275 e çıktığı, öğretmen sayısının 3979 ulaştığı ve üniversite eğitimi ise başta Katar Üniversitesi olmak üzere 16 tane yüksek eğitim kurumunun bulunduğu bir eğitim sistemine sahiptir.
Katar 1997 yılında aldığı karar neticesinde araştırma laboratuarları, akademik enstitüler ve dünyanın önde gelen eğitim kurumlarından Virginia Commonwealth University Qatar, Texas A&M University in Qatar, ve Carnegie Mellon University Qatar ın da aralarında bulunduğu gelişmiş eğitim kampüsüne sahiptir (Qatar Ministry of Education, 2017).
4.3.	 Sağlıkta Sosyal Politika Uygulamaları
Katar Ortadoğu ülkeleri içinde sağlık harcamalarına en fazla harcama yapan ülkelerin başında gelmektedir. 2030 vizyonu çerçevesinde dünyanın en iyi sağlık sistemlerinden birini kurmaya çalışan Katarlı yetkililer sağlık harcamalarına fazla bütçe ayırmaktadırlar. 
2010 yılına göre sağlık harcamalarını yaklaşık % 100 arttırarak 4,7 milyar US dolarına çıkarmışlardır. 2014 yılı verilerine göre kişi başına sağlık harcamalarının 3 071 US dolarıdır. (Türkiye 941 ABD doları civarında, 2013 yılı).
Katar sağlık hizmetlerini kendi vatandaşlarına ücretsiz vermektedir ve sağlanan bu hizmet ile Katar, Orta Doğuda ortalama yaşam süresi en fazla olan ve bebek doğum oranı en az olan ülke konumundadır. Erkekler için ortalama yaşam süresi 83.27 kadınlar için ise 77.95’dir. Bebek doğum oranı ise 100.000 de 7’dir. Katarda sağlık sektörüne ayrılan bütçe ile ve uygulanan sağlık uygulamaları ile daha yaşanabilir, daha uzun ömürlü ve daha sağlıklı bir hayat sağlamış olmaktadır. (Qatar Ministry of Health, 2017).
4.4.	 Sosyal Güvenlikte Sosyal Politika Uygulamaları
Katar, ülke vatandaşlarına sağladığı kapsayıcı ve koruyucu sosyal güvenlik uygulamaları ile dünyanın en önde gelen sosyal devlet anlayışına sahip ülkelerinden biri konumunda bulunmaktadır. Katarda uygulanan bazı sosyal güvenlik uygulamaların örnek vermek gerekirse, ailesinden destek alamayanlar için kalacak yer, ihtiyacı olanlara psikolojik destek, yaşlılara yiyecek içecek ve giyecek desteğinin sağlanması, yaşlılardan hastaneye gidemeyecekler için hemşire, fizik tedavi ve rehabilitasyon ve sağlık ekipmanlarının sağlanması örnek gösterilebilir. Ayrıca maddi desteğe ihtiyacı olanlar için maddi destek verilmektedir. Boşanmış veya dul olup ihtiyacı olan kişilere, engelli ve ihtiyacı olan kişilere, aile fertlerinden birisi kayıp olan ve ihtiyaç hissedenlere, aile fertlerinden biri hapiste olup ihtiyacı olanlara, yetim kişilere ihtiyaç olması durumunda, Katarda yaşayan halktan 60 ve üstü yaşta bulunup yaşam için yeterli geliri olmayanlara her türlü maddi destek verilmektedir. Örneğin,  Katarda yaşayan halktan 60 ve üstü yaşta bulunup yaşam için yeterli gerili olmayanlara aylık 6000 ve evli ise eşine 2000 her bir çocuk içinse 1000 Katar Riyali yardım sağlanmaktadır. Katar sağladığı bu tür sosyal güvenlik uygulamaları ile kendi ülke vatandaşlarına her şartta yaşanabilir bir hayat sağlamaktadır. (Qatar Social Security, 2017).

5.	CEZAYİR
Cezayir, ya da resmi adıyla Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti, Kuzey Afrika'da yer almakta ve Akdeniz’e 1025 km uzunluğunda kıyı şeridine sahip bir ülkedir. Ülke 2.381.741 km2’lik yüzölçümü ile toprak büyüklüğü açısından Afrika'nın en büyük ülkesidir. Cezayir, yarı başkanlık sistemi ile yönetilen merkeziyetçi bir cumhuriyettir ve ülkenin başkenti ise ülkeyle aynı ada sahip olan Cezayir şehridir.
Cezayir, tarihi açıdan çok zengin bir coğrafyayı temsil etmektedir. Ülke topraklarının antik dönemden bu yana insan topluluklarına ev sahipliği yaptığı bilinmektedir. Coğrafyanın bilinen en kadim halkı Berberilerdir. Berberilerin kökenine ilişkin veya coğrafyada Berberiler öncesi herhangi bir medeniyet olup olmadığına dair çok net bilgiler bulunmamaktadır. 1830 yılında Fransızların Cezayir şehrine girmeleriyle başlayan Fransız sömürge dönemi, II. Dünya Savaşı sonrası artan özgürlük talepleri silahlı direnişe dönüşmüştür. Yıllar süren mücadele sonucunda 18 Mart 1962’de ateşkes anlaşması yapılmıştır.  Antlaşma şartlarına göre 1 Temmuz 1962 tarihinde yapılan referandumda Cezayirliler' in % 91’i bağımsızlık lehinde oy kullanmasıyla Cezayir bağımsız bir devlet haline gelmiştir. 

5.1.	Milli Gelir (Ekonomik Göstergeler)
Cezayir ekonomisinde devletin piyasada ağırlığı önemli derecede bir hissedilmektedir. Bir kamu şirketi olan Sonatrach tarafından çıkarılan petrol ve doğal gaz, ülkenin başlıca gelir kaynağıdır. Son yıllarda başlatılan özelleştirme ve özel sektöre yapılan teşviklere karşın ekonomide devlet egemendir. Bunun temel sebebi yer altı kaynakları ihracatının ekonominin bel kemiğini oluşturması ve bu kaynaklarının tamamen devlet kontrolünde bulunmasıdır. 
Fosil yakıt ihracatına dayalı gelirler ülke ekonomisinin temelini oluşturmaktadır. Fosil yakıtlar bütçe gelirlerinin yaklaşık olarak %60’ını, milli hâsılanın %30’u ve ihracatın %95’ini oluşturmaktadır. Ülke dünyanın altıncı en büyük doğal gaz ihracatçısıdır. Petrol rezervleri açısından dünyada on altıncı sıradadır.  Ülkenin petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki dalgalanmalar sebebiyle istikrarlı bir Gayri Safi Milli Hâsılası yoktur. Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki bu dalgalanmalar ülke ekonomisinin diğer alanlarını da istikrarsızlığa sürüklemektedir (Trading Economics, 2017)

Tablo1:Yıllar itibariyle Cezayir Gayri Safi Milli Hasılasında Değişim

Kaynak: World Bank, 2017
Tablo1 de gösterildiği gibi Cezayir’in milli gelirinde önemli oranda dalgalanma yaşanmaktadır. Özellikle 2014 yılından sonra Cezayir’in milli gelirinde petrol fiyatlarındaki dalgalanmaya bağlı olarak bir azalma yaşanmıştır.
Ülke ekonomisinin büyüme oranı ortalama da %3,5 - %3,9 civarıdır. Kişi başı milli gelir ülke ekonomisini oluşturan temel gelir kalemlerindeki dalgalanmalara bağlı olarak 4.500 - 5.500$ arasında seyretmektedir. Cezayir’in başlıca ticaret yaptığı ülkeler Çin, Fransa, İtalya, İspanya’dır. Ülkenin başlıca ihracat kalemleri mineral yakıtlar-yağlar, anorganik kimyasallar, gübreler, şeker ve mamulleri, organik kimyasallardır. Başlıca ithalat kalemleri ise makineler, kara ulaşım taşıtları, elektrikli-elektronik aletler, hububat, demir-çeliktir (Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 2017).  Ülkenin 2016 ihracatı $26.91 milyar dolar, ithalatı ise $44,6 milyar dolardır. 2016 yılı enflasyon oranı 6.7%’dır (World factbook, 2017). Cezayir’deki asgari ücret 18.000 Cezayir Dinarı’dır. Bu da yaklaşık 165$’a tekabül etmektedir.  Ülke Akdeniz tipi tarıma elverişlidir. Zeytin, bakla, incir, hurma, kayısı, badem en çok üretilen tarım ürünleridir. Fosil yakıtlarına ek olarak ülkede demir, kurşun, çinko, bakır, kalamin, antimon, cıva madenleri mevcuttur. Ülke hatırı sayılır bir turizm gelirine sahip değildir (Trading Economic, 2017).
5.2.	Demografik Yapı (Nüfus Miktarı/Dağılımı/Çalışan Sayısı)
Ülkenin 2016 yılı açıklanan nüfus rakamı 40.263.711’dır. Ülke nüfusunun % 70 Arap, % 29 Berberi, % 1 diğer etnisitelerden oluştuğu iddia edilmektedir.  Ülkede Arapça, Fransızca ve Berberi’ce konuşulmaktadır. Bu nüfusun %70’ten fazlası şehirlerde yaşamaktadır. Ortalama yaşam süresi ise 76.8’dir (Encyclopedia, 2017).
Cezayir’de kayıt altında çalışan iş gücü 11,7 milyon civarındadır. Cezayir’in 2016 yılı işsizlik oranı ise 12.4%’tür. 16-24 yaş arası işsiz oranının 25% civarı olduğu ülkede, çok ciddi oranda kayıt dışı çalışma söz konusudur. Tüm işgücünün 37%’sinin tamamen veya kısmen kayıt dışı ekonomide çalıştırıldığı düşünülmektedir.
Tablo2: Cezayir’de Sektörlere göre işgücü dağılımı

Kaynak: Cezayir İstatistik Kurumu, 2017
Tablo 2 de belirtildiği gibi, Ülkedeki en büyük istihdam 32%’lik oran ile devlet tarafından sağlanmaktadır. Tarım istihdamı 14%, endüstri istihdamı 13.4%, inşaat ve ilgili sektörler istihdamı 10%, ticaret istihdamı 14.6%, diğer istihdam alanları 16%’lık orana sahiptir (The World Factbook, 2017).

6.	CEZAYİRDE SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI
Sosyal politika ve özelde ise sosyal güvenlik, hayatı bütünüyle için alan ve hayatın olmazsa olmaz gerekliliklerini konu edinen bir alan olması hasebiyle birçok sosyal bilimlerle iç içe geçmiş bir çalışma alanıdır. Sosyal politika genel olarak, çalışma ilişkileri, ve çalışma hayatı, sağlık ve emeklilik politikalarıyla, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayla ilgili alandır (Buğra, A., 2008). Sosyal politika, temel olarak insanların huzurlu ve mutlu yaşamasını temin etmek ve hayatlarını değerli kılmak için gerekli düzenlemeleri konu edinen bir alandır. Bu noktada ifade etmek gerekir ki, sosyal politika insanların temel ihtiyaç hissettiği sağlık, eğitim, iş güvencesi, güvenlik gibi alanlara önem vermektedir.
Sosyal politikalar temel olarak devletin görevi olmakla beraber bu vazife sosyal kuruluşların, iş dünyasının, derneklerin, dini örgütlerin (kilise, cami), yakın komşu ve aile fertlerinindir. Sosyal politikanın kendi ihtiyaçlarını gidermekte zorlanan kişilere insan onuruna yakışır bir tarzda iyi bir hayat sağlamayı amaç edinmektedir. Aristotale’ ye göre insanların iyi bir hayat yaşaması sahip oldukları bütün kapasite ve yeteneklerinin kullanımıyla mümkündür. Amartaya Sen, Aristotale’nin bahsettiği kabiliyetlerin kullanımının kişilerin yapabildiklerini yapabilmesi değil aksine kişilerin kendileri için anlam ifade eden hayat tarzlarını özgürce seçip yaşayabilmesi olarak ifade etmektedir (Sen, A. 1985). Bu çalışmamızda sosyal politikalar içerisinde önemli bir yeri olan sosyal güvenlik uygulamaları Cezayir özelinde incelenecektir.
6.1.	Sosyal Güvenlik
Cezayir’in bağımsızlık sonrası içinde bulunmuş olduğu sıkıntılı ekonomik koşullar sosyal politikalarına özelde ise sosyal güvenlik sisteminin yetersiz bir şekilde ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Zaman içerisinde ise sistem çağın gereklerini karşılar seviyeye getirilmeye çalışılmıştır. Cezayir’in sosyal güvenlik sistemine ilişkin ilk adımlar Fransız sömürgesi döneminde atılmıştır. İlk olarak Fransa’nın sosyal güvenlik kanunları 1945 yılında ülkede uygulanılmaya çalışıldı. Her ne kadar Fransa toprağı olarak görülen Cezayir’de, Fransa’da uygulanan sosyal güvenlik yasalarının aynıyla tatbiki beklense de bu yasalardan yararlanılmasına 1949 yılına izin verilmemiştir. İlerleyen yıllarda, bağımsızlık mücadelesinin hâkim olduğu siyaset sahnesinin gerisinde kısmen de olsa sosyal güvenlik sistemine dair iyileştirmeler yapılmıştır. Bağımsızlık sonrası esas köklü değişiklik 1971 yılında hayata geçirilmiştir. 15 Aralık 1971 tarihli köklü düzenlemeler içeren paketle endüstri ve hizmet sektörüne ait sosyal güvenlik düzenlemeleri iyileştirilmiş, tarım işçilerini de kapsar hale getirilmiştir. Yine bu paket kapsamında yapılan düzenlemelerle hastalık, malullük, yaşlılık durumları sosyal güvenlik kapsamına sokulmuştur. Ayrıca sosyal güvenliğe sahip kişilerin ailelerinin de sosyal güvenlik hizmetlerinden yararlanması sağlanmıştır (Country studies, 2017)  İlerleyen süreçte farklı yıllarda (özellikle 1983, 1992, 1995 yıllarında) yapılan düzenlemelerle Cezayir sosyal güvenlik sistemi bugünkü şekline getirilmiştir. Günümüzdeki haliyle Cezayir Sosyal Güvenlik sistemi aşağıdaki başlıklar halinde incelenecektir.
6.2.	Sosyal Güvenlik Sisteminin Kapsamı
Cezayir tamamı yasal zemine oturtulmuş, dayanışmaya dayalı bir sosyal güvenlik sistemine sahiptir. Ücret kaybına sebebiyet olan haller(emeklilik, malullük, işsizlik), sosyal yardıma konu olacak aile bireyleri(çocuklar, eş) sosyal güvenlik şemsiyesi kapsamı dâhilindedir. Ülkede çalışan yerli ya da yabancı tüm ücretlilerin sosyal güvenlik sistemine kayıtlı olmaları mecburiyeti vardır. Cezayir Sosyal Güvenlik Sistemi sözleşmeli tüm çalışanları, hane hizmetlilerini, gazileri, balıkçıları, asgari ücretin en az yarısını kazanan çırakları kapsamaktadır. Ayrıca askerler, gaziler ve serbest meslek mensupları da güvenlik sistemi kapsamına dâhildir.  Cezayir Sosyal Güvenlik Sistemi’nin kapsamı sigorta kolları ve sistemin finansmanı başlıkları altında incelenecektir. 

6.2.1.	Sigorta Kolları
-	Hastalık
Sosyal sigorta hizmetleri kapsamına dâhil olduğu beyan edilen sağlık hizmetleri kısmen veya tamamen ilgili kurum tarafından karşılanmaktadır. Sağlık sigorta fonuna kayıtlı olan, minimum katkı payını ödeyen veya özel koşullar sebebiyle bu hakka sahip olan herkes beyan edilen sağlık hizmetlerine erişim hakkına sahiptir. Alınan hizmet karşılığı sağlık sigorta fonu tarafından kısmen veya tamamen karşılanır. Ancak bilinmelidir ki çoğunlukla sağlık sigorta fonu alınan hizmet tutarının tamamını karşılamamaktadır (PwC Network, 2013).
Hastalık halinde tedavi hizmetleri, ameliyat, ilaç ve hastane masrafları sosyal sigorta kapsamına dâhildir. Tedaviden doğan maliyetlerin resmiyet kazanması için yetkili doktorun tedaviyi kayıt altına alması, reçetelendirmesi gerekmektedir. Tedavinin ilk gününden başlayarak en geç üç ay içerisinde ilgili rapor sigortalı tarafından sosyal güvenlik idaresine gönderilmelidir. Kamu hastanelerinden alınan hizmetler sigortalılar için ücretsiz olmakla birlikte, anlaşmalı olunanlardan alınan hizmetlerde normal şartlar altında tedavi maliyetlerinin en fazla %80’i sosyal güvenlik tarafından karşılanmaktadır. Kimi özel vakalarda sosyal güvenlik tedavi masraflarının tamamını karşılamaktadır (PwC Network, 2013).	
Geçici olarak çalışamayacak duruma gelen veya sağlık durumu ve diğer sebeplerle geçici olarak çalışabilen iş mensupları da güvence kapsamındadır. Sosyal güvenliğin bu tip durumlardaki desteği geçici olarak çalışabilen işçinin çalışma sürelerine göre değişmektedir. Burada farklı hesaplamalar mevcut olmakla birlikte, ihtiyaç olması halinde verilecek destek asgari ücretin 1/8’inden daha az olamaz. Tedavi talebi ortaya çıktıktan 2 iş günü içerisinde Sosyal güvenlik idaresi hasta veya hasta yakını tarafından bilgilendirilmelidir (PwC Network, 2013).
Medikal desteğin yanı sıra hastalık halinde çalışamayan sigortalı ücret desteği de almaktadır. İlk 15 günde, günlük ücretin 50%’sini almaya hakkı vardır. Bundan sonrası için hastalığın durumu ve çalışanın statüsüne göre farklı hesaplamalar mevcuttur. Hastalık halinde en düşük yardım bedeli minimum saatlik ücretin 8 ile çarpılmasıyla bulunmaktadır (Social Security Administration, 2015).
-	İş Kazası
Tüm maaşlı çalışanlar iş yerinde veya iş amaçlı yolculuklar esnasında olacak kazalara karşın sosyal güvenlik güvencesi kapsamındadır. İşyerinde gerçekleşen kazanın kaza kapsamına dâhil olması için, işçinin iş akdine uygun fiiller icra ederken gerçekleşmesi gerekmektedir. Yolda gerçekleşen kazaların iş kazası kapsamına girmesi için normal işe gidiş geliş güzergâhında olması veya iş amaçlı bir seyahat esnasında gerçekleşmesi gerekmektedir (PwC Network, 2013).
İş kazası mağduru, kaza sebebiyle oluşan durumda ödenen hastane, fizik tedavi, ameliyat, dişçilik, ilaç, ortopedik ekipman masraflarını alma hakkına sahiptir. Burada sosyal güvenlik yardımı hastalık halindekiyle aynıdır. Buna göre sosyal güvenlik kaza sebebiyle ihtiyaç duyulan tedavi maliyetinin %80’ini karşılar. Geri kalan %20’lik pay sigorta kurumu tarafından karşılanır. Kaza ve kazanın sebep olduğu hastalık süresince, hastalığın statüsü de dikkate alınarak, kaza mağduru işçinin yaşayacağı iş gücü kaybına bağlı gelir kaybı da sosyal güvence kapsamındadır. . (PwC Network, 2013).
-	Aile Ödenekleri
Sosyal güvenlik kapsamına giren aile edinimleri, sigortalının ailesinin birkaç sigorta hizmetine erişimini kapsar. Sigortalının çocukları, yaş durumunda herhangi bir aykırılık yoksa istisnasız sosyal güvence kapsamındadır. Sigortalının 18 yaş altı, öğrenciyse 21 yaş altı çocukları sosyal güvenceden faydalanabilirler. Engelli çocuklar için yaş sınırı yoktur. Diğer aile fertlerinin durumları akrabalık ve gelir durumlarına göre değişir. Ailenin faydalanacağı hakların üst limiti ailenin gelir durumuna göre değişmektedir (PwC Network, 2013).
Sigortalının çocukları mali yardım edinme hakkında da sahiptir. 15.000 Dinar ve daha az aylık geliri olan ailelerin ilk 5 çocuğu için çocuk başına 600 Dinar, 5’ten sonra ki her çocuk için 300 Dinar aylık ek yardım ödenir. Eğer ailenin geliri 15.000 Dinardan fazla ise çocuk başına 300 Dinar aylık yardım ödenir. Okul yardımı olarak, okula giden çocuklar için(6 yaş ve üstü) 15.000 Dinar ve daha az aylık geliri olan ailelerin ilk 5 çocuğu için çocuk başına 800 Dinar, 5’ten sonra ki her çocuk için 400 Dinar yıllık ek yardım ödenir. Eğer ailenin geliri 15.000 Dinardan fazla ise çocuk başına 400 Dinar yıllık yardım ödenir (Social Security Administration, 2015).
-	Analık
Hamile bayanların doğum öncesi ve sonrası izin hakları mevcuttur. Anne adaylarının işi bırakma hakları da vardır. Doğumdaki tedavi ve ilaç maliyetlerinin tamamı sigorta kapsamındadır. Sekiz güne kadar olan hastane konaklama masrafları(hem anne hem bebek için) da sosyal güvenlik tarafından karşılanır. Bunlara ek olarak gebelik sebebiyle çalışamayacak durumdaki anne adaylarına mevcut ortalama maaşları ödenmektedir. Bu ödeme en fazla 14 hafta boyunca alınabilmektedir. Anne adayı en fazla doğuma bir hafta kalana kadar çalışabilir. Bir haftadan daha az kalana dek çalışması ve çalışmasına izin verilmesi kanuna uygun değildir. Doğuma ilişkin bu hakların edinimi için yetkili doktorun veya sağlık görevlisinin doğuma eşlik etmesi gerekmektedir (PwC Network, 2013).
-	İşsizlik
İkame gelir, çalışan kişinin kendi isteği dışında işini kaybetmesi halinde sosyal güvence kapsamında ödenmektedir. Ancak bu hakka sahip olabilmek için işten çıkarılan kişinin, yeterli süre çalışmış olması gerekmektedir (6 ayı işten çıkarılmadan önce olmak üzere toplam 3 yıl çalışma süresi). Bu süre çalışanın yaşına bağlı olarak değişiklik gösterir. Bunun dışında işsiz kalan kişinin bu hakkı talep ettiği sürece herhangi bir yerde maaşlı çalışmıyor olması, serbest mesleğe geçiş yapmaması, işsizlik durumunun kendi talebi dışında gerçekleşmiş olması, hala çalışabilir durumda olması, Cezayir’de yaşıyor olması gibi şartlara uyması gerekir. Bu şartlara uyan, işten çıkarılmış kişi işsizlik ücreti için bir dizi formalite yerine getirir. Bunun başında sisteme iş arayan kişi olarak kayıtlı olması gelmektedir. Kişi en az 3 aydır iş arıyor pozisyonda olmalıdır.  İşsizlik ücreti, işsiz kalanın son 12 aydaki ortalama ücretinin %50’si üzerinden hesaplanır. İşsizlik ücreti en az 2 ay en fazla 36 ay alınabilmektedir. İşsizlik ücreti asgari ücretin 70%’inden daha az olamaz. Burada destek alınan süreç emekli aylığı hesaplamalarına dâhil edilmektedir (PwC Network, 2013).
-	Emeklilik
Emeklilik ücreti kişinin iş yaşamına ve bu iş yaşamına göre belirlenen emeklilik yaşına ulaşmasına göre hesaplanıp ödenmektedir. Cezayir’de normal emeklilik yaşı erkekler için 60, kadınlar için 55’tir. Bu yaşa kadar 15 yıl çalışmış olmak emeklilik aylığına hak kazanmaya yeterlidir. Yaş sınırına gelmelerine rağmen 15 yıllık süreyi doldurmamış çalışanlar 5 yıl daha çalışıp süreyi doldurarak veya doldurmaksızın emekli olabilirler. 32 yıl çalışmış olanlar ise yaş sınırı beklemeksizin emekli olabilirler. 20 yıl çalışmış olan erkekler 50 yaşlarında, 15 yıl çalışmış olan kadınlar 45 yaşlarında istemeleri halinde kısmi emeklilik hakkına sahip olabilirler. 20 yıl çalışmış 50 yaşındaki erkekler ve 45 yaşındaki kadınlar işten çıkarılmaları halinde, yeniden iş bulamadıklarını ve başka bir gelirlerinin bulunmadığını ispat ederlerse erken emekliliğe hak kazanabilirler. Emeklilik yaşı kimi koşullarda azaltılmaktadır. Örneğin çalışma koşulları sağlık açısından tehdit oluşturan kimi meslek grupları için veya çocuk yetiştiren anneler için emeklilik yaşı aşağıya çekilebilmektedir.  Emekli aylığı emeklilik öncesi maaşlar üzerinden hesaplanmaktadır. Bu hesaplama sonrasında aile durumu göz önüne alınarak emekli aylığı üzerinde kimi iyileştirmeler yapılabilmektedir (Social Security Administration, 2015).  
-	Maluliyet
Bir çalışanın tam malul sayılması için çalışma kapasitesinin %100’ünü kaybetmiş olması gerekmektedir. Son 12 ayda 60 gün veya son 3 yılda 180 gün çalışıp tam malul olduğunu ispatlayan kişi malullük edinimlerine hak kazanır. Kişi eğer çalışma kapasitesinin en az %50’sini kaybettiyse kısmi malul sayılmaktadır. Cezayir Sosyal Güvenlik hizmetleri günlük bakım gerektiren malullerin bakım maliyetlerini kısmen ve ya tamamen karşılamaktadır. Malul, emekli aylığına benzer bir ücret alır. Malulün vefatı sonrası dul kalan eşi, 18 yaş altı çocukları(öğrenciyse 21 yaş altı, çıraksa 25 yaş altı), geliri olmayan kız çocuğu ve varsa malul olan çocukları(yaş sınırına bakılmasızın), asgari ücretten düşük geliri olan ebeveyni bu ücreti almaya hak kazanırlar. Malullük aylığı aylığa hak kazananın son yıl maaşının veya en fazla maaş aldığı 3 yılın ortalama maaşının 80%’idir. Kısmi malullük halinde bu oran 60%’tır (Social Security Administration, 2015).
-	Yaşlılık
Cezayir Sosyal Güvenlik sistemi yaşlılık haline iki şekilde yaklaşmaktadır. Yaşlılar ya yaş haddine bağlı olarak emekli edilmektedirler, ya da çalışamaz olduklarına ispat edip malullük hakkına sahip olmaktadırlar. Emeklilik yaşına gelip primini dolduramayan çalışanlar 5 yıl daha çalışarak emeklilik hakkına sahip olabilmektedirler. 
Yaşlılık aylığı, çalışanın son beş yılındaki veya kariyerinin en iyi olduğu beş yıldaki aylık gelirinin 2,5%’unun, çalıştığı yıl sayısına çarpılması ve bunun 80%’nin alınmasıyla bulunur. Yaşlılık aylığı asgari ücretin 75%’inden daha düşük olamayacağı gibi, asgari ücretin 15 katından daha fazla da olamaz. Yaşlılık aylığı olanın, eşinin geliri yoksa 2500 Dinar aylık alma hakkı vardır. Bakıma muhtaç yaşlının bakım masraflarının 40%’ı sosyal sigorta tarafından karşılanır. (Social Security Administration, 2015).
-	Ölüm
Ölüm sonrası sosyal güvenlik haklarından faydalanma, vefat eden sigortalının kanunda tanımlanmış akrabalarının edinimlerini kapsamaktadır. Buna göre vefat eden kişinin son 12 aydaki ortalama maaşının %75, hak kazanan akrabalarına ödenmektedir. Vefat edenin dul kalan eşi, 18 yaş altı çocukları(öğrenciyse 21 yaş altı, çıraksa 25 yaş altı), geliri olmayan kız çocuğu ve varsa malul olan çocukları(yaş sınırına bakılmaksızın), asgari ücretten düşük geliri olan ebeveyni bu ücreti almaya hak kazanırlar. Dul kalan eş sayısı birden fazla ise burada pay eşit dağıtılır. Vefat edenin akrabaları içerisinde dul olan eş en fazla payı alma hakkına sahip olmakla birlikte, akrabaların gelir durumlarına göre farklı dağıtım yapıları mevcuttur. Buna ek olarak bir de cenaze yardımı söz konusudur. Cenaze yardımı ücreti tek seferlik bir ücrettir. Vefat edenin en yüksek aylığının 12 ile çarpılmasıyla bulunmaktadır (PwC Network, 2013). 
-	Meslek Hastalığı
Cezayir Sosyal Güvenlik Sistemi’nde meslek hastalıkları iş kazaları sınıfında değerlendirilmektedir. Meslek hastalıklarına yakalananlar bunu medikal süreci izleyerek ispat etmek durumundadırlar. Rahatsızlığın meslek hastalığı olarak adlandırılması için, bu durumun iş yerinde ve işle ilgili süreçlerde gerçekleşmiş olması şarttır. Gerekli resmi kesinlik kazandıktan sonra meslek hastalığı mağdurları, iş kazasına uğrayan kişiler ile aynı haklara sahip olurlar (PwC Network, 2013).

7.	SONUÇ
Ortadoğu’da ortaya çıkan doğal kaynaklardan nasibini alan ülkelerden biri olan Katar 1970 yılı öncesine kadar sadece balıkçılık ve inci avcılığı ile ekonomisini sürdürürken petrolün çıkarılması ile ekonomisinde önemli oranda değişim yaşamıştır ve ekonomisi büyük oranda petrol doğalgaza dayanacak konuma gelmiştir. Katar sahip olduğu doğal kaynakların etkisiyle kişi başına düşen gelirin yüksek olduğu ve ülkede refahın yalnızca ekonomik olmayıp bu zenginliği sosyal, kültürel ve sağlık alanına da aktarabildiği gözlenmektedir. Kendi halkına ücretsiz olarak verdiği sağlık hizmetlerinin yanında anaokulundan üniversiteye kadar eğitim tüm Katar vatandaşları için ücretsiz olarak sunulmaktadır. Katarın eğitim alanında uygulanan uygulamaları ile okuma yazma bilmeyen kişi oranının azaldığı, okuryazarlık oranının ve okullaşmanın önemli ölçüde arttığı bir ülke konumuna gelmiştir.  Katar'ın sağlık alanındaki gelişmesiyle birlikte doğum sırasındaki ortalama yaşam beklentisinin arttığı ve doğum sırasındaki ölüm oranının azaldığı bir ülke olmuştur. Kısaca ifade etmek gerekirse, ekonomik refahın ülkede eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik alanlarının hepsinde bütünüyle bir kalkınma sağladığı göze çarpmaktadır.
Çalışmamızın diğer bölümünde işlemiş olduğumuz Cezayir Sosyal Güvenlik Sistemi genel hatlarıyla modern gerekliliklere ayak uydurmaya çalışan, hukuki zemine oturtulmuş, kapsamlı bir sistemdir. Sistem ülkenin özel şartlarına cevap verecek bir biçimde düzenlenmeye çalışılmıştır. Ancak ülkenin ekonomik yapısı sebebiyle sosyal güvenliğin finansmanında ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Sosyal güvenlik sistemi sağlıklı bir şekilde kendini finanse edememekte, dolayısıyla hazineden gelecek yardımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sorunların aşılması adına kayıt dışı ekonominin azaltılması, ekonomik çeşitliliğin sağlanması en önemli başlıklarıdır. 
Sosyal güvenlik sistemi alanında yıllar içerisinde yapılan iyileştirmelerin seyrine ve sistemin bugünkü kapsamına bakıldığında, Cezayir ülke yönetiminin sosyal güvenlik başlığına kayıtsız olduğu söylenemez. Ancak daha sağlıklı bir sosyal güvenlik sisteminin bina edilmesi büyük ölçüde daha sağlıklı ekonomik yapının bina edilmesine bağlıdır. 

KAYNAKÇA
Buğra, A. (2008), ‘’Kapitalizm, Yoksulluk ve Türkiye’de Sosyal Politika’’, http://www.obarsiv.com/pdf/ayse_bugra2.pdf.  Erişim Tarihi: 23.02.2017.
Büyük Larousse, “Cezayir”, Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi, C.5, İstanbul: İnterpress Basın ve Yayıncılık AŞ, 1986
CLEISS, http://www.cleiss.fr/docs/regimes/regime_algerie_salaries.html. Erişim Tarihi: 17.03.2017.
Country Studies, http://countrystudies.us/algeria/69.htm. Erişim Tarihi: 16.03.2017.
Çalışkan K.  (2008), ‘’Ortadoğu Siyaseti ve Toplumlarını Anlama Yolları’’, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi. No:38, s. 1-19.
Encyclopedia, http://www.encyclopedia.com/places/africa/algerian-political-geography/algeria.  Erişim Tarihi: 07.04.2017)
Erdem, D. F. , Erdem, Ç (2013), “Ortadoğu’da Otoriter Rejimler: Ortadoğu Arap Toplumları’nın Tarihsel, Siyasal ve Sosyo-ekonomik Yapısı Üzerinden Bir Değerlendirme”, Akademik Ortadoğu Dergisi, sayı: 14, s. 214-240.
Export.gov, https://www.export.gov/article?id=Algeria-Labor.  Erişim Tarihi: 16.03.2017.
Görsel Ansiklopedisi (1984), “Cezayir’’, C.4, İstanbul: Görsel Yayınlar Ansiklopedik Neşriyat Ticaret ve Sanayi AŞ, 
Human Development Report (2015), http://hdr.undp.org/sites/default/files/2015_human_development_report.pdf. Erişim Tarihi: 22.02.2017.
Online Qatar (2017), http://www.onlineqatar.com/. Erişim Tarihi. 22.02.2017.
PwC Network, (2013) Social security systems  around the globe, , 1. Basım.
Qatar Cencus (2017), http://www.qsa.gov.qa/QatarCensus/Populations.aspx. Erişim Tarihi. 19.02.2017.
Qatar Economic Outlook (2016), http://www.mdps.gov.qa/en/knowledge1/Publications/Pages/QEO.aspx. Erişim Tarihi: 22.02.2017.
Qatar Labour Law (2017), http://qatarlaborlaw.com/#intro-to-the-qatar-labor-law. Erişim Tarihi: 21.02.2017. 
Qatar Labour Law, kafala system (2017), http://qatarlaborlaw.com/#kafala-and-the-qatar-labor-law. Erişim Tarihi: 21.02.2017.
Qatar Ministry of Education (2017) , http://www.edu.gov.qa/En/Pages/Home.aspx. Erişim Tarihi: 18.12.2017.
Qatar Ministry of Foreign Affair (2017), General İnformation about Qatar   https://mofa.gov.qa/en/qatar/history-of-qatar/general-information.  Erişim Tarihi: 19.02.2017. 
Qatar Ministry of Health (2017), https://www.moph.gov.qa/home-en. Erişim Tarihi: 19.02.2017.
Qatar Ministry of Economy and Commerce , http://www.mec.gov.qa/en. Erişim Tarihi. 19.02.2017.
Qatar Social Security (2017), https://www.ssa.gov/policy/docs/progdesc/ssptw/2012-2013/asia/qatar.html.  Erişim Tarihi: 19.02.2017.
Qatar Statistic Authority, (2017),  http://www.mdps.gov.qa/en/pages/default.aspx.  Erişim Tarihi: 18.12.2017.
Sen, A. (1985). ‘’ The Moral Standing of the Market’’, Social Philosophy and Policy, Cambridge University Press, Volume 2 Issue 2.
Social Security Administration (2015), ‘’Social Security Programs Throughout the World: Africa’’, 1. Basım, SSA Publication, 
T.C. Cezayir Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği, (2012) ‘’Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Hizmetleri Ülke Notu’’, 1. Basım
The World Factbook, https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html. Erişim Tarihi: 19.03.2017.
Trading Economics, http://www.tradingeconomics.com/algeria/gdp. Erişim Tarihi: 16.03.2017.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, http://www.mfa.gov.tr/cezayir-siyasi-gorunumu.tr.mfa. 
Erişim Tarihi: 19.03.2017.
World Bank, (2017)  http://data.worldbank.org/country/qatar.  Erişim Tarihi: 19.02.2017.