Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Koleksiyonu
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/78
Browse
133 results
Search Results
Other Mug Dağı’ndan Soğdca Belgeler II: Hukuk Belgeleri ve Sözleşmeler - Okuma, Çeviri ve Yorum (Sözlük Çevirisi)(International Journal of Old Uyghur Studies, 2023-12-31) Atsız, MahsunBu çalışmada V. A. Livşits'in “Юридические Документы и Письма - Чтение, Перевод и Комментарии” başlıklı kitabındaki "sözlük" kısmı Rusçadan Türkçeye çevrilmiştir.Conference Object Halide Edib Adıvar’ın Kubbede Kalan Hoş Sada Hikâyesinde Seslerden Müteşekkil Kültürel Çevre(Kapadokya Üniversitesi Yayınları, 2022) Ete, Mehmet RagıpHalide Edib Adıvar’ın öldükten sonra yayımlanan “Kubbede Kalan Hoş Sada” hikâyesinde yazarın, hayatının son yıllarında sanatında ve fikriyatında ağırlık kazanan eskiye/maziye ait değerleri estetik zevk veren kültürel unsurlar olarak görme tutumunu görmek mümkündür. Hikâyede İstanbul’un gündelik yaşantısını konu alan bir opera beste yarışmasının düzenlenmesi ve İstanbul’un sokak seslerinden meydana getirilen bir “Kubbede Kalan Hoş Sada” bestesinin birinci seçilme serüveni anlatılır. Birinci seçilen operanın, sabah ezanından başlayıp gece yarısına kadar olan süre zarfında, İstanbul sokaklarından yankılanan (ezan, satıcı, dilenci) seslerinden oluşturulması, okuyucuya eski İstanbul’un gündelik sokak yaşantısını Halide Edib’in perspektifinden gözlemleme imkânı sunarken; yazarın eski hayat-yeni hayat hakkındaki tasarruf ve düşünceleri hakkında değerlendirmelerde bulunma olanağı da sağlar. Sokak seslerinin mahalle kültürünü oluşturma ve yaşatmadaki önemine dikkat çekilen hikâyede, kaybolmaya yüz tutmuş kültürel değerlerin hatırlatılması okuyucuya teklif edilir. Osmanlıdan miras kalan gündelik hayat pratiklerine ve maziye ait değerlere olan bakışında çağdaşı olan birçok Cumhuriyet Dönemi yazarından farklı bir tavır sergileyen Halide Edib, sentezci ve sahiplenici bir tutum sergileyerek, maziyi ve eskiye ait değerleri kucaklar. Maziye ait değerlere estetik ve hoşgörülü bir çerçeveden bakan yazar, eski günlere duyduğu özlemi, kurguladığı hikâyede eski İstanbul’a ait sokak seslerinden müteşekkil opera eserini birinci seçtirerek ve dinleyici halkın yoğun teveccühünü yansıtarak dile getirir. Halide Edib’in bu özleminde yurtdışında uzun bir süre kalmasının da etkilerinden söz edilebilir. Söz konusu hikâyede, kurguya mekân olarak İstanbul sokaklarının seçilmesi, edebî eser-çevre ilişkisinin irdelenmesini zorunlu kılması açısından önemli olmakla beraber; çevrenin insanların ve toplumların hayatında teşkil ettiği yer, ifade ettiği anlam ve yüklendiği işlev edebî bir tür olan hikâye araç kılınarak incelenmeye çalışılacaktır.Conference Object SABAHATTİN ALİ'NİN HASAN BOĞULDU HİKÂYESİNDE ARKETİPSEL SEMBOLİZM(2020) Ete, Mehmet RagıpEdebi metinlerin tahlil yöntemlerinden biri olan Arketipsel Sembolizm, Edebiyat ve Psikoloji bilimlerinin disiplinler arası ilişkileri kullanılarak meydana gelen bir tahlil tekniğidir. Edebi eserlerin çok katmanlı anlam yapılarını ortaya çıkarmaya çalışan bu inceleme tekniğinde, metinde kullanılan sembollerin ne anlama geldiği ve yazar tarafından hangi amaçla kullanıldığı tespit edilmeye çalışılmaktadır. Hem metne hem de okuyucuya farklı bakış açıları ve anlam zenginlikleri kazandırmayı amaçlayan bu teknik sayesinde metin farklı okumalara tabi tutulabilmektedir.Article Âşık-Maşuk-Rakîb Bağlamında İsmet Özel Şiirinde Aşk(İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, 2023-12-27) Yakut, EmrullahNefis, akıl ve aşk itici güçleri arasında şekillenen insanın varoluş macerası, yine insanın dilsel dışavurum ürünleri olan edebî metinlere ve özellikle şiire büyük ölçüde yansımıştır. Bu dışavurum, farklı edebî geleneklerde yüzeysel farklılıklara sahip olmakla birlikte ortak bazı yönleri de ihtiva etmektedir. Klasik şiirde âşık-mâşuk-rakîb üçlüsü arasında cereyan eden aşk temasının İsmet Özel şiirinde de benzer biçimlerde tezahür ettiği söylenebilir. Klasik şiirde mecâzî ve hakîkî aşk arasında çoğu zaman sınırları belirsizleştiren, ayrımları anlamsızlaştıran bir geçişkenlik vardır. Özel’in şiirinde ise ideolojik hedeflerle tensel arzuların iç içe geçtiği, bunlar arasında keskin geçişlerin yaşandığı bir aşk söz konusudur. Klasik şiirde aşk, insanın tekâmül sürecinin önemli bir vasıtasıdır. Benzer şekilde İsmet Özel için de aşk, insanı varoluş atılımına sürükleyen bir harekettir. Diğer yandan klasik şiirde âşık kendi benliğini adeta yok ederek (fenâ) maşuğa kavuşurken İsmet Özel’in şiirinde güçlü bir “Ben” vurgusu dikkat çekmektedir. Ancak bu Ben’in aynı zamanda bir maşuk olarak anlaşılmasına fırsat veren ipuçları, klasik şiirde ve tasavvuf düşüncesinde bilinen âşık-maşuk bütünlüğü çerçevesinde meseleyi daha ilginç bir boyuta taşımaktadır. Bu makale, klasik şiir ile İsmet Özel şiirindeki aşk anlayışını ve âşık, mâşuk, rakîb tezahürlerini mukayeseli bir şekilde ele almayı, benzerlikleri ve farklılıkları tespit ve tahlil etmeyi amaçlamaktadır.Book Erken Cumhuriyet Dönemi Türk Romanında Dinsel Tipolojiler(Pegem Akademi, 2022) Ete, Mehmet RagıpErken Cumhuriyet Dönemi Türk Romanında Dinsel TipolojilerConference Object Yazar ve Okur İlişkisi Bağlamında: Bir Tereddüdün Romanı(2017) Ete, Mehmet RagıpBir Tereddüdün Romanında Peyami Safa, yazdığı romanların okuyucuları konumunda olan iki kadın karakter Mualla ve Vildan ile yazarlık serüveni hakkında konuşmalar yapmaktadır. Romancı, kadın okuyucularına; romanını yaratım süreci, eserini oluştururken göz önünde bulundurduğu kıstaslar, romanlarındaki olmazsa olmazları, hedeflediklerine ulaşmadaki başarısı veya başarısızlıkları gibi konularda sanatını tanımlayacak nitelikte ipuçları vermektedir. Bu samimi paylaşımları, aynı zamanda yazarın kendi romancılığını kritiğe tabi tutması olarak da değerlendirmek mümkündür. Romancı ve okurları arasında cereyan eden bu konuşmalar; Edebiyat bilimi ve roman sanatı adına oldukça önemlidir. Bunlardan hareketle; Peyami Safa’nın roman türü ile ilgili düşünceleri ve kendi romancılığının karakteristiği hakkında çıkarımlarda bulunmak hedeflenmektedirBook Part Taşra Taşan Mânâ: Taşın Zikri(DBY Yayınları, 2023) Yakut, EmrullahAbdülkadir Dağlar, Erhan Çapraz, Ertuğrul Karakuş'un editörlüğünde hazırlanan bu şerh-tahlil kitâbında, Su Kasîdesi’ne dâir, farklı kalemlerden çıkmış 56 adet müstakil yorumlama yazısı bulunmaktadır.Book Sâib-i Tebrîzî Dîvânı Şerhi(VakıfBank Kültür Yayınları, 2023) Yakut, EmrullahKlasik şiir geleneğinde, sanat ve anlam derinliğine dayanan bir üslûp olan Sebk-i Hindî, XVI ve XVII. yüzyılda ortaya çıkmış; İran, Hindistan, Afganistan, Irak, Tacikistan ve Osmanlı coğrafyasında etkili olmuştur. Bu üslûp, klasik şiirin müesses nizamında, yani asırlar boyu devam eden yerleşik estetik yapısı ve anlam dünyasında gerçekleşen en kayda değer değişimlerden biri olarak sayılabilir. Yeni, orijinal ve girift mazmunlar, ince hayaller, anlam kapalılığı, az kelime ile çok şey ifade etme gibi hususlar bu üslûbun ayırt edici vasıflarını teşkil eder. Söz konusu anlam kapalılığının, girift mazmunların ve ince hayallerin çözümlenmesine duyulan ihtiyaç, Türkçe şerh faaliyetlerine yeni bir ivme kazandırmıştır. Bu sahada telif edilen şerhlerden biri de Ebûbekir Nusret Efendi tarafından Sâib-i Tebrîzî’nin bazı şiirleri için kaleme alınmıştır. Az sayıda Türkçe şiiri de bulunan Sâib-i Tebrîzî söz konusu üslûbun en önemli temsilcilerindendir ve divan şairlerimizden Nâbî’yi de derinden etkilemiştir. Çözümlenmesinde kimi zaman güçlüklerle karşılaşılan Hint üslubu şiirinin şerh edilebilmesi için bir şarihin ileri derecede şiir bilgisine sahip olması gerekir. İşte Ebûbekir Nusret Harputî böyle bir müktesebata sahiptir. Âlim ve mutasavvıf kişiliğinin yanı sıra şiir söyleyecek düzeyde dilin inceliklerine vakıf olması bu şerhi daha anlamlı ve değerli kılmaktadır. XVIII. yüzyıl şair ve yazarı Nusret Efendi’nin Sâib-i Tebrîzî Dîvânı Şerhi, metnin daha kolay anlaşılmasını sağlayacak bir lügatçe ile birlikte bugünün okuyucularının ilgisine sunuluyor.Book Part Reşat Nuri Güntekin ve Eğitim(Pegem Akademi, 2022) Ete, Mehmet RagıpKitap bölümünde Reşat Nuri Güntekin'in Yeşil Gece romanı özelinde eğitime ve eğitimciye olan bakışı değerlendirilmiştir.Article HIZIRLA KIRK SAAT’TE DİNÎ REFERANSLAR(Mardin Artuklu Üniversiyesi, 2013) Ete, Mehmet RagıpBu çalışma, Sezai Karakoç‟un Hızırla Kırk Saat isimli şiir kitabındaki dinî referansları tespit ve tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Hızırla Kırk Saat, dinî referans ve vurguların yoğun olarak işlendiği şiirlerden oluşmaktadır. Sezai Karakoç, İkinci Yeni akımına mensup şairlerden sayılmasına rağmen, şiirlerinde o dönem işlenen temalara çok az değinmiştir. Karakoç, şiirlerini oluştururken çağdaşları tarafından unutulmuş veya tercih edilmeyen temaları, bilinçli olarak şiirine misafir etmiştir. Bunlar ağırlıklı olarak İslami döneme ait dinî şahsiyetlerin ve bazı mucizevi olayların anlatıldığı temalardır. Karakoç, bununla okuyucusunun zihin ve gönül dünyasında yeni bir gündem oluşturma hedef ve gayretindedir.