Salihoğlu, Hamit
Loading...
Profile URL
Name Variants
Job Title
Doçent
Email Address
hamityurter@artuklu.edu.tr
Main Affiliation
Department of Basic Islamic Sciences / Temel İslam Bilimleri Bölümü
Status
Website
ORCID ID
Scopus Author ID
Turkish CoHE Profile ID
Google Scholar ID
WoS Researcher ID
Sustainable Development Goals
SDG data is not available
Scopus data could not be loaded because of an error. Please refresh the page or try again later.
This researcher does not have a WoS ID.
Scholarly Output
22
Articles
7
Views / Downloads
48/233
Supervised MSc Theses
15
Supervised PhD Theses
0
WoS Citation Count
0
Scopus Citation Count
0
Patents
0
Projects
0
WoS Citations per Publication
0.00
Scopus Citations per Publication
0.00
Open Access Source
12
Supervised Theses
15
| Journal | Count |
|---|---|
| Turkish Studies | 2 |
| Bingöl Üniversitesi İlahiyat FakültesiDergisi | 1 |
| Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi | 1 |
| Turkish Studies- Comparative Religious Studies | 1 |
| Turkish Studies - Language and Literature | 1 |
Current Page: 1 / 2
Scopus Quartile Distribution
Quartile distribution chart data is not available
Competency Cloud
22 results
Scholarly Output Search Results
Now showing 1 - 10 of 22
Article El-‘UKBERÎ’NÎN ET-TİBYÂN FΠΑRÂBİ’L-KUR’ÂN’INIDA KÛFE DİL EKOLÜNE YAPTIĞI İTİRAZLAR(2019) Salihoğlu, HamitHicri altıncı yüzyılın son yarısı ile yedinci yüzyılın başlarında yaşamış olan Ebûl-Bekâ el-‘Ukberi, Bağdat’ta dönemin seçkin âlimlerinden dil ve gramer derslerini almıştır. Kaynaklarda en-Nahvî elLuğevî el-Faradî gibi lakaplarla anılan el’Ukberi, Arap dili ve grameri başta olmak üzere pek çok ilim dalında dönemin âlimleri tarafından asrının teki ve imamı olarak kabul edilmiştir. Bütün hayatını ilme adamış ve çeşitli ilim dallarında eser telîf etmiş olan el-‘Ukberî, özellikle nahiv, sarf, lugat edebiyat ve i’râba dair pek çok değerli eserleri ortaya koymuştur. el-‘Ukberi’ye en büyük şöhreti kazandıran eseri, i’râbu’l-Kur’ân’a dair kaleme almış olduğu et-Tibyân fî i’râbi’l-Kur’ân adlı tefsiridir. Onun bu eseri, dilciler ve müfessirler tarafından büyük bir ilgi görmüş ve kendisinden sonra i’râbu’l-Kur’ân’a dair eser yazmış olan bütün müellifler için temel kaynak olmuştur. Bu eserinde Kur’ân’ın bütün âyetlerini i’râb eden el-‘Ukberi, eserinin muhtelif yerlerinde dil ve gramerle ilgili birçok konuda dilcilere itiraz etmiştir. Onun bu itirazlarına Ebû ‘Ubeyde, el-Muberrid, el-Ferrâ, el-Kisâî, en-Nahhâs ve ez-Zamaşerî gibi dil ve gramerin önde gelen âlimleri maruz kaldığı gibi Basra ile Kûfe dil ekolleri de bu itirazlardan nasibini almıştır. Ancak bu itirazlardan en büyük payı ise, Kûfe dil ekolü almıştır. Bu çalışmada el-‘Ukberi’nin hayatı ve eserleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Onun et-Tibyân fî i’râbi’l-Kur’ân adlı eserinde Kûfe dil ekolüne yönelik nahiv ve sarf dair yaptığı itirazlar geniş bir şekilde ele alınıp tahlil edilmiştir. el-‘Ukberi’nin bu itirazlarına konu olan meseleler, ilgili kaynaklarda yer alan bilgiler ışığında detaylı bir şekilde ele alınıp tartışılmış ve onlar hakkında gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Onun bu meselelerle ilgili ortaya koyduğu görüş ve tercihler, Basralıların onlara dair görüş ve tercihleriyle büyük oranda örtüştüğü görülmüştürMaster Thesis Ebû Alî El-fârisî'nin El-îdâh Fi'n-nahv Adlı Eserinde İstişhâd Ettiği Âyetlerin İncelenmesi(2025) Ertan, İlhan; Salihoğlu, HamitBu çalışmada Ebû 'Alî el-Fârisî'nin (ö. 377/987) nahiv alanında yazmış olduğu 'el-Îdâh fi'n-nahv' adlı eseri, müellifin istişhâd ettiği âyetlerin dâhil olduğu nahiv kuralları ve istişhâd yönleri ve varsa ihtilafları geniş bir şekilde ele alınmıştır. Söz konusu eser ile ilgili çalışma, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın önemi ve amacı, yöntemi ve kaynakları incelenmiş, bunların dışında nahiv ilminde istişhâd meselesi ele alınmıştır. Birinci bölümde el-Fârisî'nin hayatı, ilmî kişiliği, seyahatleri, mensup olduğu dil ekolü, hocaları, öğrencileri, eserleri ve çalışmamızın esas konusunu teşkil etmesi sebebiyle el-Îdâh adlı eserinin adı, yazılış gayesi, içeriği, metodu ve bu eserindeki yaptığı tanımlamaları, ıstılahları ve ta'lilleri tetkik edilmiştir. İkinci bölümde ise el-Fârisî'nin söz konusu eserinde, başta istişhâd ettiği âyetler saptanıp teşkil ettiği nahiv konuları hakkında, nahiv âlimlerinin ve müellifin ifade ettiği tanım ve açıklamalar zikredilip mukayese edilmiştir. Sonrasında mevzu bahis eserde âyetlerin tespit edilen istişhâd yönlerine ve bu âyetlerin istişhâd yönü bakımından varsa diğer görüşler ve âlimlerin arasındaki ihtilaflara temas edilmiş ve geniş bir şekilde tahlil edilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmada elde edilen veriler zikredilmiştir. Bu eserde müellifin her konuyla ilgili âyet istişhâd etmediği, istişhâd ettiği âyetlerin vecihlerinde ise o mesele hakkında Bağdatlıların görüşlerini tercih ettiği gibi sonuçlar, bunların arasındadır.Master Thesis Cahiliye dönemi edebiyatında siyaset ve tezahürleri(2023) Sellum, Emine El; Salihoğlu, HamitBu çalışma, cahiliye dönemdineki siyasî hayatın gerçeğini ortaya koyan, eski Arap edebiyatındaki tezahürlerini şiir ve nesir bağlamında beyan etmektedir. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte, araştırmanın konusu, önemi ve hedefi ele alındıktan sonra daha önce konuyla ele alınan çalışmalar ve çalışmada izlenen metot hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde siyaset ve vatan kavramlar dil ve terminolojide tanımları ve İslam öncesi dönemdeki kökleri hakkında malumat verilmiştir. Ayrıca Arap Yarımadası'ndaki siyasi sistemlerin biçimleri (monarşi, kabile sistemi) ve bunlarla çalışan gruplar hakkında kısa tarihsel bilgiler serdedilmiştir. Bunların yanı sıra kalıtım, egemenlik, hakim, hukuk, sinirlilik, tavsiye ve konseyleri gibi monarşik ve kabile sistemlerinin dayandığı temelleri tınıtılmış ve bunlara dair şiirsel ve nesirsel örnekler verilmiştir. İkinci bölümde cahiliye dönemdeki siyasi çatışmanın doğası ve aynı evde kabilenin liderliği için mücadele, farklı kabileler arasındaki çatışma, Pers ve Romalılar gibi komşu Arap ve yabancı krallıklarla çatışma ve siyasi-dini çatışmalar hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca İslam öncesi dönemdeki bazı siyasi fenomen ve ittifaklar, siyasi sığınma, eleştiri veya siyasi muhalefet gibi konular ele alınıp incelemiştir. Bunların yanısıra siyasi edebiyat kavramı ve gurur, övgü, ağıt, siyasi hiciv gibi edebiyat türleri ele alınmış ve bunlarla ilgili delil ve örnekler getirilmiştir. Sonuçta ise cahiliye döneminde siyasi hayatın tezahürleri, edebiyatla ilgili yönleri ve bu dönemde var olan siyasi sistemlerin Arap edebiyatına olan önemli etkileri gibi konuyla ilgili elde edilen tespitler ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Cahili Dönemi Edebiyatı, Kabilenin Siyasi Sistemi, Siyasi Sistemlerin Temelleri, Siyasi Sığınma, Siyasi Edebiyat ve Türleri.Master Thesis Molla Sadullah el-Fetlevî ve et-Tibyân fî Tasrîfi Kelimâti'l-Kur'an adlı Eseri(2024) Atalay, Mahfuz; Salihoğlu, HamitBu çalışma, hala hayatta olan ve Diyarbakır'da ikamet eden Molla Sadullah'ın hayatı ve 'et-Tibyân fî Tasrîfi Kelimâti'l-Kur'ân adlı eserini ele almaktadır. Molla Sadullah, bu eserinde Kur'ân'ı Kerîm'de geçen bazı kelimelerin aslını, sarf açısından geçirdikleri değişiklikleri, kelimelerin anlamlarını, kıraat farklılıklarını izah etmektedir. Söz konusu eseri, Kur'ân'da geçen bazı kavramların köklerini ve bu köklerin uğradığı i'lâl, idgâm ve kalb gibi sarfla ilgili kuralların izahı ve buna bağlı olarak da onlarda meydana gelen değişikliklerin ortaya konulması açısından çok önemli bir çalışmadır. Kur'ân'da geçen ve mevzu bahsi olan kelimelerin uğradığı değişimleri sarf ilmi açısından izah etmekle kalmayan müellif, söz konusu kelimelerin geldikleri farklı manaları da bazen ayrıntılı bir şekilde ele alarak ilim talebeleri ve onları yetiştiren hocaların istifadesine sunmaktadır.Master Thesis İbn Hişâm'ın "Şerhu Şüzûri'z-Zeheb" adlı eserinde istişhâd ettiği ayetler(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2021) Geyik, İbrahim; Salihoğlu, HamitArapça grameri üzerine çalışmalar, Kur'an-ı Kerim'in nüzulu ve İslamın yayılmaya başlamasından sonra, Arapların dışındaki diğer milletlerin İslam'a girmesine paralel olarak gelişmiştir. Böylelikle Kur'an-ı Kerim bu öğrenim sürecinin hem başlatıcısı hem de kusursuz dili itibariyle Arap gramerinin kurallarının belirlenmesinde ana kaynak olmuştur. Bu çalışmada Arap dilinin en büyük âlimlerinden olan İbn Hişâm'ın önemli eserlerinden olan Şerh-u Şûzûri'z-Zeheb isimli kitabı özelinde, Kur'an-ı Kerim ayetleriyle istişhad metodunu nasıl tatbik ettiği ve kullandığı ayetler konu olarak seçilmiştir. Çalışmamız, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, istişhadın tanımı ve kaynakları ele alınmıştır. Birinci bölümünde, İbn-i Hişâm'ın hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve Şerh-u Şûzûri'z-Zeheb adlı eserinin yazılış gayesi, ihtiva ettiği konular ve istişhad metodu ele alınmıştır. İkinci bölümünde, Şerhu'ş-Şûzûri'z-Zeheb'de Arap gramerine dair kuralların ispatında istişhâd edilen ayetler, konu başlıkları altında ele alınarak istişhâd yönleri ortaya konulmuştur. Ele alınan konun daha iyi anlaşılması için, konular detaylandırılarak açıklanmıştır.Master Thesis Nahiv âlimlerinden İbnü'l-Haşşâb el-Bağdâdî ve el-Mürtecel fî Şerhi'l-Cümel adlı eseri(2023) Deniz, Halil; Salihoğlu, HamitBu çalışmada, İbnu'l-Haşşâb'ın (ö.567/1171) yaşadığı dönem, hayatı, ilmî ve edebî kişiliği ile alakalı bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca onun, 'Abdulkâhir el-Cürcânî'nin (ö.471/1078) el-Cumel adlı eseri üzerine yazdığı el-Murtecel fî Şerhi'l-Cumel adlı şerhi ele alınıp incelenmiştir. İbnu'l-Haşşâb, döneminin önemli dilcilerindendir. Âlimler ondan övgüyle bahsetmişlerdir. İbnu'l-Haşşâb'ın kaleme aldığı el-Murtecel fî Şerhi'l-Cumel adlı eser, belâğat ilminin kurucusu olarak kabul edilen 'Abdulkâhir el-Cürcânî'nin el-Cumel adlı eserinin bir şerhi niteliğinde olması, önemini daha da arttırmıştır. Bu çalışmada bilimsel yöntemler kullanılarak ilk önce ana kaynaklardan istifâde edilmiştir. Yeni çalışmalar da göz ardı edilmemiştir. Arapça metinler, tercümeleriyle birlikte verilmiştir. Ayrıca İbnu'l-Haşşâb'ın eserleri tanıtılarak ne hakkında yazıldıklarına kısaca değinilmiştir. İbnu'l-Haşşâb ve eserinin tanıtılması ilim dünyasına büyük katkılarının olduğu ve 'irticâl' kavramından hareketle herhangi bir ilim dalında bir melekeye sahip olmanın gerekliliği çalışmanın vardığı sonuçlardandır. Bu çalışma, giriş dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın amacı, önemi, yöntemi ve kaynakları ile birlikte, İbnu'l-Haşşâb'ın yaşadığı dönemdeki siyasî, sosyal, ilmî ve kültürel durum ve şerh geleneği ele alınmıştır. Birinci bölümde; İbnu'l-Haşşâb'ın, hayatı, ilmî ve edebî kişiliği, hocaları, öğrencileri, eserleri, 'Abdulkâhir el-Cürcânî, eserleri ve el-Cümel adlı eseri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise İbnu'l-Haşşâb'ın el-Murtecel fî Şerhi'l-Cumel adlı eserinin genel özellikleri ele alınıp incelenmiştir.Article Cahiliyye Dönemi Evsiye Şiir Ekolü(2019) Salihoğlu, HamitEvsiyye şiir ekolü, Temîm kabilesine mensup cahiliye dönemi şairlerinden olan Evs b. Hacer (ö. m. 620) adındaki şaire nispetle anılan bir şiir ekolüdür. Bu şiir ekolü, cahiliye dönemi Arap kasidesinin inşasında Arap şiirinin stiline uygun hareket etmek suretiyle şiirlerin biçimine çok önem veren bir ekoldür. Bu ekol, cahiliye döneminde bir yandan bedevi hayatı bütün yönleriyle yaşayan ve onun ilham ettiği duyguları kalbin derinliklerinden hisseden, diğer yandan da başta şehir medeniyetinden ve daha sonra da Fars kültüründen etkilenen bir grup şairi içinde barındırıyordu. Bu şiir ekolünün ilk kuruyucusu ve üstadı ise Evs b. Hacer’dir. Onun en meşhur öğrencileri de Beşâme b. Gadîr, Züheyr b. Ebî Sülmâ (ö. 609), Ka‘b b. Züheyr (ö. 24/645), Büceyr, Hutay’e (ö. 59/678), en-Nâbiga ez-Zübyânî (ö. 604) ve Cemîl b. Ma‘mer (ö. 82/701)’dır. Bu ekole mensup râvî ve şairleri söz konusu mektepte bir araya getiren ortak payda ise şiir rivayetinin dışında ve mensubu oldukları kabilenin ötesinde şiirlerinde kullandıkları edebi üslup ve sanatsal özelliklerdir. Bu ekole mensup mezkûr şairler, kendilerinden sonra gelen çoğu şair tarafından taklit edilmeye çalışılmış ve şiirle ilgili ortaya koydukları edebi tenkit ve dilsel üslubun etkisi günümüze kadar devam etmiştir. Sahip olduğu üstün meziyetleriyle, şiir alanındaki mahareti ve titiz davranışlarıyla öne çıkan Evs b. Hacer’in belirlediği şiir kaideleri üzerine kurulmuş olan bu ekol, şiir sanatına önem vermeyen ve şiirlerinin kölesi olmayan şairlerin bu sanatta yükselme imkânı olmadığını düşünmektedir. Bu sebeple söz konusu ekole mensup şairler, bütün hayatlarını söyledikleri şiirlerinin hizmeti ve güzelleştirmesi için adamış ve şiirlerinin köleleri olarak tanınmışlardır. Mensubu oldukları söz konusu ekol de “‘Abîdu’ş-şiir” adıyla anılmıştır. Şiir sanatında düşünme, sabır ve teenniden yana tutum sergileyen bu ekol, şiiri bir sanat olarak benimsediği gibi yaratılış ve mizaçlarıyla şiir söylemeye kalkışan şairlere karşı çıkmış ve onların bu tür şiirlerini de reddetmiştir. Bu nedenle söz konusu ekole mensup şairlerde teşbih, mecaz, istiare kinaye ve benzeri edebi sanat çeşitleri çokça görülmektedir. Şiirin tasvirinde hayalden daha çok maddi suretlere başvuran bu ekolünün şairleri, şiirin şekil ve suretinin güzelliğine verdiği önem, onun konusuna ve manasına verdiği önemden daha az olmamıştır. Bu ekolün öne çıkan temel özelliklerinden biri teenni ve itkandır. İkincisi ise şiirlerinde geniş bir şekilde ele alınan ve yayın olarak kullanılan teşbih sanatıdır.Article Zünnûn el-Mısrî’nin Şiirlerinde Bedî‘ İlmine Dair Edebî Sanatlar(2025) Salıhoglu, Hamıt; Suntay, AliBu araştırmada Zünnûn el-Mısrî’nin şiirlerinde geçen bedî’ ilmine dair edebî sanatlar incelemektedir. Zünnûn el-Mısrî, zühd ve tasavvufla ilgili düşüncelerini geniş bir coğrafyaya ulaştırmak için Arapçanın edebî sanat gücünü ustalıkla kullanmıştır. Özellikle de Allah sevgisi, marifet, tevhit ve zühd gibi tasavvufun temel kavramlarını estetik bir şekilde ve edebi bir üslupla ifade etmiştir. Çalışmada onun şiirlerinde geçen edebî ve tasavvufî mirası incelerken Arapçanın edebi yönden olan zenginliği ortaya çıkacak ve bedî‘ ilmine dair edebî sanatların düşüncelerin aktarımındaki etkinliği de anlaşılacaktır. Araştırmada Zünnûn el-Mısrî’nin hayatı, zühd ve tasavvufî yönü ele alınmıştır. Onun şiirlerinde geçen bedî’ ilmine dair edebî sanatlardan, anlamı güzelleştiren tıbâk, metne estetik bir ahenk kazandıran, ses düzeniyle dinleyiciyi etkileyen seci‘, divan ve halk edebiyatında geniş bir ilgi gören cinâs, kelâm ilmine dair meselelerin anlaşılmasını sağlayan el-mezhebu’l-kelâmî sanatları incelenmiştir.Article Situations That First Part in Sentence Cames as Indefinite and Its Applications in the Koran(2019) Salıhoglu, Hamıtİsim cümlesinin iki temel unsuru bulunmaktadır. Bu unsurlardan biri mübtedâ diğeri ise haberdir. Dilciler tarafından birbirinden farklı şekillerde tanımlanmış olan mübtedâ, Sîbeveyhi tarafından “bir ifadenin üzerine bina edilmesi için kendisiyle başlatılan isim” olarak tarif edilmiştir. Mübtedâ cümlede müsnedün ileyh konumunda olan bir unsur olduğu için onun ma‘rife olması gerekir. Çünkü belli olmayan bir şey hakkında hüküm vermek muhataba herhangi bir fayda sağlamayacağı gibi bir şey de ifade etmez. Ancak bazı durumlarda mübtedâ nekre olarak da gelebilir. Nahiv kaynaklarında mütekaddimun ile müteahhirun olarak ifade edilen nahiv âlimlerinin bu konuya dair yaklaşımları birbirinden farklı olmuştur. Nitekim mütekaddimun olarak geçen âlimler, fayda vermesi durumunda mübtedâ’nın nekre olarak gelebileceğini zikretmiş fakat onun hangi durum ve sebeplerle fayda vereceği konusunda bazı örnekler dışında herhangi bir bilgi vermemişlerdir. Kaynaklarda müteahhirun olarak geçinen âlimler ise, mübtedâ’nın hangi sebeplerle nekre olarak gelebileceği hususuyla ilgili geniş bilgiler vermişlerdir. Fakat onlar da söz konusu sebeplerin sayısı hususunda kendi aralarında ihtilaf etmişlerdir. Nitekim onlardan bazıları, bu sebepleri umum ve husus ile ifade edilen iki ana sebebe hasrederken, onlardan çoğu ise söz konusu sebepleri belli sayılarla ifade etmiş ve onları teker teker ele alıp incelemişlerdir. Örneğin İbn Mâlik bu sebeplerin sayısını altı, İbn Hişâm on, Sabbân on beş, İbn ‘Akil yirmi dört, Ebû Hayyân yirmi yedi, Suyûtî otuz bir, İbnü’n-Nehhâs otuz iki, el-‘Unnabî ise, kırk iki olarak vermiştir.Kur’ân’nın muhtelif yerlerinde değişik sebeplerle mübtedâ’nın nekre olarak geçtiği görülmektedir. Ancak nahiv kaynaklarında yer alan söz konusu sebeplerden sadece belli bir kısmının Kur’ân’da geçtiği müşahede edilmektedir.Master Thesis Âl-i İmrân Sûresi'ndeki Kıraât Vecihlerinin Arap Grameri Yönünden İncelenmesi(2024) Zebek, Ahmet; Salihoğlu, HamitBu çalışmada Âl-i İmrân Sûresi'ndeki kırâat farklılıklarının tespiti yapılarak gramer yönünden incelenmesi konu edinilmiştir. Çalışma; giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde; araştırmanın konusu ve amacı, önemi, yöntemi, sınırlılıkları ile kaynakları ele alınmıştır. Kur'ân'ı tam anlamak amaç, onu daha iyi anlayabilmek için Arap gramerini öğrenmek ise bir araçtır. Birinci bölümde söz konusu bu amaç ve araç bir arada işlenerek, önce araç olan Arap gramerinin iki ana unsuru olan nahiv ve sarf ilimlerinin tanımı, kurucuları, ekolleri ve tarihçeleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra amaç olan Kur'ân'ın kırâat farklılıkları ele alınarak kırâatın tanımı, tarihi süreci ve kırâat imamlarının hayatı incelenmiştir. İkinci bölümde ise Âl-i İmrân Sûresi ile ilgili bilgi verilerek kırâat vecihlerininin tespiti yapılmıştır. Tez çalışmasında, konu edinilen âyetlerin Arapça metinleri, meâlleri, kırâat farklılıkları ve gramer yönününden incelenmesi olacak şekilde bir sıralama izlenmiştir. Âyetlerin kırâat farklılıkları incelenirken sahih ve şaz ayrımı yapılmadan ve fonetik (ses uyumu) kısmına da değinmeden sadece gramer yönünü ilgilendiren kısımlar incelenmiştir. Çalışmanın sonunda kırâat farklılığı ile Arap grameri arasında sıkı bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Arap Dili, İrab, Kur'ân, Âl-i İmrân Sûresi, Kırâat
- «
- 1 (current)
- 2
- 3
- »