Profile URL: https://hdl.handle.net/20.500.12514/8386
Job Title:Prof. Dr.
Main Affiliation:Department of Arabic Language and Literature / Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü
Status: Former Staff
Name Variants:
Aydin, Tahirhan Tahirhan Aydın
16 results
Scholarly Output Search Results
Now showing 1 - 10 of 16
Master Thesis قوالب الأسماء و الأفعال المجردة التي مرت في الشافية في علم التصريف لإبن الحاجب و مقايستها بمفصل الزمخشري و ترجمتها(2022) Kuray, Mehmet; Aydın, Tahirhan'Ibn al-Hajib and his work: Al-Shafiyye fi Ilm al-Tasrif' This study covers a brief history of the science of grammar, the life and education of the author and, the methodology, content, and morphological aspects of the work ' AlShafiyye fi Ilm al-Tasrif', based on citations from various important sources. The book was well received by contemporary and later linguists after its publication and was widely accepted as a source book by various linguists and began to be used as a course book in madrasas. The thesis is comprised of three main sections. The first section introduces in 3 phases the lexical and terminological meaning of conjugation, the subject and purpose of conjugation, and the historical development and development processes of the science of grammar. The second section provides information on the life, birth, education, training, teachers and students of Ibn al-Hajib, works and scientific personality of Ibn al-Hajib's, his works in the fields of syntax and grammar, his works written in different areas such as islamic law, procedures and doctrines, his dogma and sub-religion, his moral personality, the social, political and economic situation of the period he lived, 'Shafiyye' as to form and substance, as well as the sources used by Ibn al-Hajib and the subjects included in 'Shafiyye' and its annotations. The third section covers three, four and five letter root nouns and past root verb patterns, which are the main subject of the thesis. The study also aims to reveal the similar and different opinions of commentators such as Charperdi and Nukrekar, especially Radi, on the subject. And, in this study, the author's expressions, which were largely influenced by Zamakhshari and other early linguistic scholars, are compared and similar and different aspects are highlighted. Keywords: Ibn al-Hajib, Al-Shafiyye fi Ilm al-Tasrıf, Mufassal, root-noun, verb patterns, nouns, grammar, conjugation, Radi, CharperdiMaster Thesis Risteyên kompleks di Bazeberê da(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2022) Dalar, Abdurrahman; Aydın, TahirhanBu çalışma kompleks cümleler çerçevesinde Mela Se'îd Şemdînanî'nin Bazeber adlı eserini araştırma konusu yapmaktadır. Kompleks cümleleri alışılagelen klasik bakış açısıyla değil, modern bir bakış açısıyla ele almıştır. Kompleks cümleleri meydana getiren durumlar ayrıntılı bir şekilde açıklanmış ve Bazeber adlı eserden alınan örnek cümlelerle araştırma konusuna açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde terminolojik bir konu olan cümle ve tümce arasındaki karışıklığa açıklık getirilmeye çalışılmış ve cümle "sentence", tümce ise "clause" olarak tanımlanmıştır. Ayrıca cümle ve tümce türlerinin tanımı yapılmış ve konunun pekişmesi için Bazeber adlı kitaptan ve diğer kaynaklardan örnekler verilmiştir. İkinci bölüm ise Mela Se'îd Şemdînanî'nin hayatı ve eserleri için ayrılmıştır. Sosyal ve siyasi açıdan rolü, dini ve siyasi yetkililere yaptığı danışmanlığı, Kürtler için iyi nîyet göstergesi olarak yaptığı çağrı, Birinci Dünya Savaşı döneminde Sultan Mehmet Reşad'ın emriyle çıkarılan fetvaya uymadığı için sürgün hayatı ve Basil Nikitin ile geçirdiği mesai arkadaşlığı anlatılmıştır. Üçüncü bölümde Bazeber adlı eserden alınan örneklerle kompleks cümleler anlatılmıştır. Tümce çeşitleriyle kurulan kompleks cümlelerin tanımı yapılmıştır. Bazeber'den alınan kompleks cümleler temel, bağımlı, bağlaçlı, ilgi, isim ve ara tümcelerle kurulan kompleks cümleler açısından sınıflandırılıp yorumlanmıştır. Bazeber'den alınan örnek kompleks cümleler, tümce çeşitlerinin cümlede içerisinde özne ve nesne fonksiyonu üzerinden değerlendirilmiş olup cümle ve tümceyi birleştiren ku bağlacının görevi anlatılmıştır.Master Thesis Rola gîreyan di polguherîna peyvê de di kurmanciya serî devoka behdînan da(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2016) Abdulqader, Shıvan Mohammed Abdulqader; Aydın, TahirhanÖZET "Sözcük Kategorilerinin Değişmesinde Eklerin Rolü" "Sözcük kategorilerinin değişmesinde eklerin rolü" isimli bu çalışmada betimleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma önsöz ve sonuç kısımlarından başka üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde sözcük çeşitleri, sözcüğün sınıflandırılması, dilbilimin tarihi sürecinde sözcüklerin tasnifi, sözcüklerin cümle içerisinde uğradığı türsel değişim, Kürt dilbilimcilerinin nazarında sözcük türleri ve yapı bakımından sözcük türlerini ele aldık. İkinci bölümde ekler, eklerin özelikleri, yabancı dilbilimcilerin ekler hakkındaki düşünceleri, Kürt dilbilimcilerin ekler hakkındaki görüşleri, morfem türleri, yapım eki, çekim ekleri, ifa ettikleri görev açısından ekler, yapım ekinin özellikleri ve görevleri, çekim eklerinin vazifeleri, önek, sonek, (confix, infix),kelimenin ortasına gelen ekler ve Kürt dilinde infix olgusu gibi konuları işledik. Üçüncü bölümde sözcük kategorilerinin değişmesi olgusu ve eklerin sözcükler üzerindeki etkisi incelendi. Bunun yanı sıra bu bölümde isim, sıfat, fiil ve belirteçlerin aldıkları eklerin etkisi ile kategori değiştirmelerine ilişkin açıklamalar ve örnekler sunuldu. Araştırma sonucunda eklerin etkisi ile dört sözcük türünde değişimin yaşandığı tespit ettik.Yani eklerin isim, fiil, sıfat ve belirteçleri değişime uğrattığı ve başka sözcük kategorisine dönüştürdüğünü tespit ettik.Article Kheberdana Zımanı Kurmanji Of Mela Mahmoudi Bazidi(2021-12-17) Aydin, TahirhanIn this study, we introduce one of the unique works of the Alexandre Jaba collection is titled “Kheberdana Zimani Kurmanji”, which translates as “the practice of speaking Kurmanci language”. The work was written by Mela Mahmudi Bazidi in 1865 in Erzurum. The work, which is designed to teach the Kurmanci dialect of the Kurdish lan- guage, contains questions and answers related to diffirent areas of life. Even though it is written to teach Kurmanji, it does not contain any gramma- tical details. The work was translated into the La- tin alphabet by Alexandre Jaba and translated into French by the name “Dialogues Kurdes” (Kurdish Dialogues). The work has seemingly no physical defect. The pages of the work in which the Kur- dish-Arabic alphabet is used include translations of Jaba and his latinise and study notes. The work consists of 86 pages (or 43 leafs). It covers the to- pics such as greeting, meeting, cooperation, tribes, relatives, marriage, children, animals, age, shop- ping, health, religion, oath, days, country names, numbers, money and travel.Article Citation - WoS: 1Language Teaching and Games -In the Light of Multiple Intelligence Theory(Dinbilimleri Akad Arastirma Merkezi, 2014) Aydin, TahirhanThis study reviews from the perspective of multiple intelligence theory certain educational games that have been used in foreign language teaching. It first underlines the significance of language teaching and goes on to mention the place of games in education in general and in language teaching in particular. Lastly, the study examines how multiple intelligence theory, which redefines human talents, views educational games with regards to language teaching.Master Thesis NIRXANDINA PIRTÛKA HÎNKIRINA KURDÎ: HÎNKER -LI GORÎ NÊRÎNÊN XWENDEKAR Û MAMOSTEYAN-(Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü, 2015) Kurt, Şehmuz; Aydın, TahirhanArmanca vê xebatê ya sereke nirxandina Hînkerê ye ji aliyê hînkirina zimanî û li gorî nêrînên wan xwendekar û mamosteyan ên ku vê pirtûkê wek pirtûka dersê bi kar tînin. Xebat digel mamoste (N=20) û xwendekarên (N=104) Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, Kurdî- Der Navend (Amed) û Kurdî-Der Şaxa Wanê hatiye tetbîqkirin. Agahiyên xebatê bi rêya pirsyarnemayên mamoste û xwendekaran ve hatine bidestxistin. Pirsyarname ji aliyê vekoler ve hatine amadekirin û bi tetbîqa pîlot ve hatine xurtkirin. Di pirsyarnameyan de pirsên demografîk û pirsên yekalî (close ended) ên ku bi awayê lîkerta-5 pîlebendîkirî, cih digirin. Ji bo pêbaweriya pirsyarnameyan ji korelasyona xalan û cronbach alfa (α) sûd hatiye wergirtin. Agahiyên hatine bidestxistin bi rêya bernameya SPSS-18 ve hatin analîzkirin û parsed(%), frekans (f) û navinciyên arîtmetîk ( X ) ên agahiyan hatin derxistin. Ji bo analîzên derbareyê cudahiyên di navbera navinciyan, ji T-testa serbixwe, varyansa yek alî (ANOVA), û testên Scheffe û Kruskall Wallis-H (KWH) sûd hatiye wergirtin. Encamên ku hatine bidestxistin, li gorî asta watedarbûna 0,05 hatine nirxandin. Di encamê de derket holê ku her çend kêmasiyên wê diyar kiribin jî, xwendekar bi giştî erênî li Hînkerê dinêrin. Lê belê heman berhem ji aliyê mamosteyan ve kêm û neyînî hatiye dîtin. Di beşa dawî de encamên xebatê hatine pêşkeşkirin û li ser cudahiyên di navbera nêrînên xwendekar û mamosteyên hatiye sekînin.Article A Review of Mela Mahmoudi Bazidi’s Tuhfetu’l-Khullan Fi Zimani Kurdan(2021) Aydin, TahirhanEv gotar, berhemeka destxet a bi navê Tuhfetu’l-Xullan fî Zimanê Kurdan’ê ji alîyê nasname, rewşa fîzîkî û naverokê ve vedikole. Tu guman tune ku ev berhem, ya Mela Mehmûdê Bazîdî ye û ji alîyê wî ve hatîye nivîsîn. Bazîdî dibêje ku Aleksandre Jaba bi kurdî ra eleqedar bûye û ji bo nivîsandina berhemeka bi vî rengî jê rica kirîye. Ji ber vê yekê, dibêje ku wî, ev berhem ji bo hevalê xwe (Jaba) wek dîyarîyek nivîsandîye. Ev berhema serbixwe, di halê hazir da bi awayeka zexim, di koleksîyona Aleksandre Jabayî da li Pirtûkxaneya Akademîya Zanistan a Rûsyayê ye. Berhema ku ji 143 rûpelan pêk tê, rêzimana zimanê kurdî (kurmancî) vedibêje. Berhem ji gelek alîyan ve giring tê dîtin. Ev destxeta kevin û nadir ku di derbarê zimanê kurdî da hatîye nivîsîn, xebateka serbixwe ye û nisxeyeka wê ya din tune ye. Berhem digel pêşkêşkirina rêzimana kurdî, ji gelek alîyên wek hevoksazî, peyvsazî, dengnasî, rastnivîsîn, alfabe, xalbendî, asta zimanî, bandora zimanên din û hêmanên çandê ve di pileya xezîneyeka bêhempa da ye. Berhem van mijarên bingehîn dihewîne: danasîna lêkerê û cureyên wê, danasîna navdêrê û cureyên wê, herf, dem, cihnav, ravek, rader, rengdêr, hokerên demê û yên cihî, daçek, gire, gihanek.Master Thesis Rollî Gîreka di Pollguhorîna Peyvê da di Kirmanciya Serî (Devoka Behdînan) da(Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü, 2016) SHIVAN MOHAMMED ABDULQADER; Abdulqader, Shıvan Mohammed Abdulqader; Aydın, Tahirhan“Rola Gireyan Di Polguherîna Peyvê De” Di vê xebata bi navê “Rola gireyan di polguherîna peyvê de” rêbaza şayesandinê hatiye bikaranîn. Ji xeynî pêşgotin û encamê lêkolîn ji sê beşan pêk hatiye. Di beşa yekem de em li ser mijarên wek cureyên peyvê, senifandina peyvê, di pêvajoya dîrokî ya zimannasiyê de polînkirina peyvê, polguherîna peyvê di nav hevokê de, li gorî nêrîna zimannasên kurd cureyên peyvê û ji aliye binyadê ve cureyên peyvê rawestiyan. Di beşa duyem de jî em li ser van mijaran sekinin: gire, taybetmendiyên gireyan, fikr û ramanên zimannasên biyanî derbareyê gireyan de, nêrînên zimannasên kurd derheqê gireyan de, cureyên morfemê, gireyên dariştinî, gireyên rêzimanî, ji aliye erkê ve gire, taybetmendiyên gireyên dariştinî û erkên wan, pêşgir, paşgir, (confiks, infiks), gireyên ku dikevin nava peyvan û diyardeya infiksê di kurdî de. Di beşa sêyem de mijarên wek bûyera polguherînê û bandora gireyan li ser polguherîna peyvan (navdêr, hevalnav, lêker û hoker) hatine vekolîn û derheqê wan de agahî û mînak hatine dayîn. Di encama vê xebatê de me dît ku bi bandora gireyan cureyên peyvan diguherin. Ango me tesbît kir ku gire li ser navdêr, lêker, hevalnav û hokeran guherîn çê dike û kategoriya wan diguherîne.Master Thesis İbnü'l-Hâcib'in eş-Şâfiyye fi İlmi't-Tasrîf adlı eserinde geçen kök isim ve kök fiil kalıpları(2022) Kuray, Mehmet; Aydın, TahirhanBu çalışmada, sarf ilminin kısa tarihçesi, müellifin hayatı, tahsili ve 'Eş-Şâfiyye fî İlmi'tTasrîf' adlı eseri metot, muhteva ve şekilsel yönleri, birçok önemli kaynaktan faydalanılarak ele alınmıştır. Bu kitap İbnü'l-Hâcib tarafından kaleme alındıktan hemen sonra dönemin ve sonradan gelen dilbilimcilerin büyük ilgisine mazhar olmuş, pek çok dilbilimci tarafından kaynak kitap kabul edilerek medreselerde ders kitabı olarak okutulmaya başlanmıştır. Tez, üç ana başlıktan oluşmaktadır. Birinci başlıkta tasrifin sözlük ve terim anlamı, tasrifin konusu ve amacı, sarf ilminin tarihsel gelişimi ve gelişim süreçleri üç evre olacak şekilde ele alınmıştır. İkinci başlıkta İbnü'l-Hâcib'in hayatı, doğumu, tahsili, eğitimi, hocaları ve talebeleri, eserleri ve ilmi kişiliği, nahiv ve sarf ilmindeki eserleri, fıkıh, usul ve akaid gibi farklı alanlarda yazdığı eserleri, akidesi ve mezhebi, ahlaki kişiliği, yaşadığı devrin sosyal, siyasal ve ekonomik durumu, şekil ve içerik açısından 'Şâfiye', İbnü'l-Hâcib'in istifade ettiği kaynaklar, Şafiyye'nin ele aldığı konular ve şerhleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü başlıkta, tezin ana konusu olan üç, dört ve beş harfli kök isimler ile mazi kök fiil kalıpları başta Radî olmak üzere Çarperdî ve Nükrekâr gibi şarihlerin, konu hakkındaki benzer ve farklı düşünceleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Daha sonra müellifin ibareleri ile büyük oranda etkilenmiş olduğu Zemahşerî ve diğer selef dilbilimcilerin ibareleri karşılaştırılmış, benzer ve farklı yönleri ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler: İbnü'l-Hâcib, eş-Şâfiyye fî İlmi't-Tasrîf, Mufassal, kök-isim, fiiller kalıpları, isimler, sarf, tasrif, Radî, Çârperdî.Master Thesis Hevalnav dı navbera Zımanê Kurdî (Kurmancıya serî) û Tırkî da(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2017) Bazıd, Berqee Taher; Aydın, TahirhanBu çalışma karşılaştırılmalı metodla yapılmıştır; Başlangıç, Giriş ve Sonuç haricinde üç bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm: Bu bölüm özellikle kürtçe ile ilgilidir, şu konuları içermektedir: Sıfatın tanımı, Anlam bakımından sıfat türleri, Yapı bakımından sıfatlar, Sıfatların derecelendirilmesi, Sıfatların küçültülmesi ve pekiştirilmesi, Sıfatların isim olarak kullanımı ve ayrıca Sıfatların cümledeki görevi. İkinci Bölüm: Bu bölüm özelikle türkçe ile ilgilidir, şu konuları içermektedir: Sıfatın tanımı ve anlam bakımından sıfat türleri, Yapı bakımından sıfat türleri, Sıfatların derecelendirilmesi, Sıfatların küçültülmesi ve pekiştirilmesi, Ünvan sıfatları, Sıfatların isim yerine kullanımı, Sıfatların cümle içindeki görevi ve Sıfat-fiiller. Üçüncü Bölüm: Bu bölümde birinci bölüm ve ikinci bölümde bahsedilen iki dildeki sıfatlar, her iki dildeki benzer ve farklı noktalar karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada Türkçe ve Kürtçe sıfatların karşılaştırmasini yaptik ve birkaç önemli noktayı açığa çıkarmaya gayret ettik.