Kırkan, Ahmet
Loading...
Profile URL
Name Variants
Job Title
Doç. Dr.
Email Address
ahmetkirkan@gmail.com, ahmetkirkan@artuklu.edu.tr
Main Affiliation
Department of Kurdish Language and Literature / Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü
Status
Current Staff
Website
ORCID ID
Scopus Author ID
Turkish CoHE Profile ID
Google Scholar ID
WoS Researcher ID
Sustainable Development Goals
SDG data is not available
This researcher does not have a Scopus ID.
Documents
0
Citations
0
Scholarly Output
22
Articles
10
Views / Downloads
115/128
Supervised MSc Theses
12
Supervised PhD Theses
0
WoS Citation Count
0
Scopus Citation Count
0
Patents
0
Projects
0
WoS Citations per Publication
0.00
Scopus Citations per Publication
0.00
Open Access Source
12
Supervised Theses
12
| Journal | Count |
|---|---|
| e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi | 3 |
| Mukaddime | 2 |
| Artuklu Akademi | 1 |
| Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | 1 |
| Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi | 1 |
Current Page: 1 / 2
Scopus Quartile Distribution
Quartile distribution chart data is not available
Competency Cloud
22 results
Scholarly Output Search Results
Now showing 1 - 10 of 22
Master Thesis Teorîya hîkaye û serencamê hîkayeya Zazakî ya moderne(2025) Esen, Abdullah; Kırkan, AhmetThis study was prepared to explain the development of Zazaki story. This study covers the development process of Zazaki story from its first adventure to the present day. The method of this study, the beginning adventure and development of the world story, and some information on this subject were obtained by examining the sources. This information gave us an idea about how the story is defined as a concept, and the framework of the story. The evaluations made on the general characteristics of the story as a literary genre were included, and the elements of the story and story types were introduced and explained. The narrative techniques used in the narratives were included, and the historical adventure of the story was mentioned. The storytellers who contributed to this historical adventure of the story were mentioned, and their literary understanding and perspectives were included. The method of this study is to tell the beginning and development process of the story in the world, as well as the beginning process of the Kurdish story in general, and the beginning and development process of the Zazaki story in particular. For this reason, a development panorama of the Zazaki story is given. In this panorama, the Zazaki story books mentioned were read, reviews were made, and information was given about the books. Two stories were selected for each book from the stories of these books whose names were mentioned in the Zazaki story panorama, and the storytelling of the author of these stories was mentioned by analyzing and evaluating them. Three authors who have works in the Zazaki story adventure were selected, and information was given about their published books. Information was given about them. Story books were read, analyzed, and evaluated.Article Türkçe-Kırmancca (Zazaca) Sözlük Bağlamında Zazacada Eşanlamlı Sözcükler(2020) Kırkan, AhmetDillerde eş anlamlı sözcükler zenginleştirici öğelerdir. Bazı dillerde bir sözcüğün birden çok eş anlamlısı bulunurken, bazı dillerde ise sözcüklerin eş anlamları çok az vardır veya hiç yoktur. Eş anlamlı sözcükler aynı kavramı farklı açılardan tanımlayan, kavramın çeşitli yönlerini ortaya koyan sözcüklerdir. Kürtçede ve özellikle Zazaca diyalektinde eş anlamlı sözcükler yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Eş anlamlı olarak belirtilen bütün sözcüklerde nüanslar vardır. Bu sözcükler genel yapı anlam ilişkisi içerisinde eş anlamlı olarak kabul edilirler. Özellikle farklı kültürlerin ve dillerin iç içe geçtiği coğrafyalarda eş anlamlı sözcüklerin sayısında ciddi bir artış meydana gelir. Konuşulduğu coğrafya göz önüne alındığında Zazaca; Türkçe, Arapça ve Farsça dilleri ile Kurmancca diyalektiğinin mozaik bir yapı oluşturduğu bir coğrafyada konuşulmaktadır. Bu kültürel mozaik ve dilsel atlas Zazacada birçok eşanlamlı sözcüğün ortaya çıkmasını sağlamıştır. Çalışmanın amacı Vate Çalışma Grubu tarafından hazırlanmış olan sözlükte, Zazacadaki eş anlamlı sözcükleri tespit etmek; bu sözcükleri anlamsal açıdan analiz etmek ve hangi seslerde daha fazla eş anlamlı sözcüğün bulunduğunu grafiklerle tespit etmektir. Kaynak olarak bahsedilen sözlük ve çeşitli dillerdeki dilbilim kaynakları kullanılacaktır. Türkçede bu alanda birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen Zazacada bu alanda şimdiye kadar müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu açıdan çalışma önem arz etmektedir. Kaybolmaya yüz tutmuş bir dilde yapılacak kategorik çalışmalar, dilin envanterinin ortaya konulması açısından önemlidir. Zazacada tespit edilmiş eş anlamlı sözcükler, çalışmanın sonunda verilmiştir. Çalışmada günlük dilde aktif bir şekilde konuşulan sözcüklerin tespit edilmesine özen gösterilmiş, yabancı dillerden alınmış veya türetilmiş sözcükler çalışmaya alınmamıştır.Article Zazacada Vurgu ve Özellikleri(2020) Kırkan, AhmetDil birimlerinin dilin kullanım alanı içerisinde önemi büyüktür. Dil birimleri iki düzeyden meydana gelir. Bunlardan birincisi segmental düzeydir. Segmental düzeyde (parçasal düzey) dil, parçalara ayrılarak analiz edilir. Bu düzeyde dil; vokal, konsonant, allofon, allomorf, morfem gibi parçalar üzerinde tetkik edilir. Segmental düzeyin elemanları çoğunlukla fizyolojik özellikleri ifade ederler ama anlam oluşturucu değildirler. Bu fizyolojik özellikler de insanlarda aynı şekillerde meydana gelirler. Suprasegmental düzeyde (parçalar üstü) ise segmental düzeye göre daha çok eleman vardır. Bu düzeyde dilde var olan vurgu, ton, tını, ritim, melodi, hız ve hece gibi özellikler analiz edilir. Bu düzeyde sözcüklerin anlamları ortaya çıkar. Dilde var olan parçalar yan yana gelerek yeni anlamlar meydana getirir. Bu anlamlar konuşmacının dili parçalara göre ayırmasına göre de değişir. Segmental düzey optimum şartlarda, herkeste (eksik veya fazla) aynı şekilde meydana gelir. Ama suprasegmental düzey herkeste aynı şekilde meydana gelmez. Bu düzeyin elemanları konuşmacı ve konuşmacının özeliklerine, dinleyicinin özellikleri, ortam vb. özelliklere göre değişirler. Her özellik dilin rengini meydana getirir. Bu çalışmada suprasegmental düzeyin dil birimlerinden vurgu izah edilmiştir. Vurgu, konuşma dilinde çok önemlidir, çünkü cümlenin manası çoğu kez vurguya göre şekillenir. Bu çalışmada amacımız, Zazacada vurgu ve vurgunun özelliklerini örneklerle izah etmektir. Yazılı dilde yazar, noktalama işaretleri gibi özelliklerle meramını anlatabilir. Ama konuşma dilinde konuşmacı vurguyu iyi ayarlaması gerekir ki konuşmacını mesajı eksiksiz bir şekilde dinleyiciye ulaşsın. Bu çalışma yazılı dille sınırlıdır. Yazılı dilden kastımız, Zazaca standart dildir. Çünkü konuşma dilinde vurgu bölgelere göre değişebilir. Bilindiği kadarıyla “Zazaca Sözcüklerde Vurgu” üzerine müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada diğer dillerde yapılmış olan çalışmalardan istifade edilmiş ve bu bilgiler Zazacaya uyarlanmıştır. Aynı şekilde örnekler içinse Zazaca yazılmış olan eserlerden faydalanılmıştır. Kitaplarda bazı izahatlar için örnek vardır ama bazı izahatlar için örnek bulmak mümkün değildir. Bu çalışmada, bu konuda kullanılmak üzere bazı kavramlar önerilmiştir. Çünkü bu alan çok bakirdir ve önerilen kavramlarda dilbilim ölçütlerine göre türetilmiştir.Master Thesis Dorûverê Gêlî ra Des Estanikî(Mardin Artuklu Üniversitesi, Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü, 2023) Biçer, ÖmerAmancê na xebate top kerdişê estanikanê kirmanckî yo. Na xebate de des estanikî estê. Mi nê des estanikî dewa xo ra kom kerdî. Mi nê estanikî zafane maya xo ra arê kerdê. Mi vengê maya xo bi telefonî qeyd kerdine û dima estanikî ke maya mi vatinê, mi înan goşdarî kerdine û nuştînî. Semedê ke maya mi êdî extîyar bîya taye estanikî xo vîr ra kerde bî û nêmcet vatinê. Aye estanikî ke nêmcet mi ra vatê, mi bi ardimkarîya waya xo temam kerdî. Weyta de çîyêk muhîm esto, lazim o ke ez vaca maya min kurmanc a. Nê estanikî ke mi nuştê wextêk maya mi şenik bîya bawkalê mi, derê vatê. Dima maya mi bi pîyê de zewîcîyêna kirmanckî bander bena. Wextêk ma şenik bîyê maya mi zî ma rê bi kirmanckî vatinê.Master Thesis Edebîyatê şarî yê Pîranî ser o yew cigêrayîş(2023) Sert, Mehmet Selim; Kırkan, AhmetPiran, has a special place among the districts of Diyarbakir in terms of its culture and history. Today, due to assimilation, the people of Piran are slowly abandoning and forgetting Zazaki. The folklore of Piran suffers the biggest blow from this situation. Folklore products, especially those that are transmitted orally, are being erased and lost from the memory of the people of Piran day by day. Those that are transmitted through behavior, on the other hand, are unable to preserve their place among the people and disappear in the face of modernity and the power of time. The main purpose of this study is to take a photograph of Piran's folklore. For this purpose, we visited about twelve villages of Piran and used the fieldwork method. In this method, we recorded our conversations with the people we talked to and then transcribed these records. In addition to this method, we also used digital materials such as Youtube videos. It has been understood with this study that there is still a rich folk literature in Piran district and detailed scientific studies should be carried out in this field.Master Thesis Averşîyayîşê domanan ser o tesîrê kayanê tradîsyonelan; Nımûneyê kayanê Sêwregı(2024) Taşçı, Yakup; Kırkan, AhmetToplumların çocuk oyunlarının folklorik bir tarihi vardır. Folklor ise toplumun edebiyatı ve kültürel hafızasıdır. Oyunlar sadece çocukların güzel vakit geçirdikleri faliyetler değildir. Çocukların dili oyunlarıdır. Toplumlar ne kadar çok çocuklarının oyunlarına sahip çıkarlarsa kültürleri o kadar çok ayakta kalır. Oyunlar sadece toplumların kultürleri de değildir. Oyunlar aynı zamnda çocukların gelişimi, dilleri, sosyaliteleri ve psikolojileri üzerinde etki yaratmakyadır. Bu nedenle toplumların oyunları küçümsememeleri gerekiyor. Oyunlar çocukların kültürlerini öğrenme ve hayatla tanışmada köprü görevi görüyor. Bu nedenle bu çalışmada çocuk oyunları ele alınmış. Bu çalışmanın temel amacı unutulmakta olan çocuk oyunlarını gün yüzüne çıkarmak ve onları yeni nesille tanıştırmaktır. Aynı zamnada Siverek Destek köyünün folklorunu literatüre kazandırmaktır. Bu çalışmada Siverek Destek köyünün toplam elli tane çocuk oyunu toplanmıştır. Saha araştırma yöntemi, kişilerle görüşme, kişilere oyunları sorma, yüzyüze görüşme ve literatür taraması yapılmıştır. Çalışmada Destek köyünün elli oyunu ayrıntılarıyla ele alınmış, oyunların alanlizi yapılmış, oyunların çocukların gelişimi üzerindeki etkisi ve oyunların tasnifi yapılmıştır. Oyun tanımlamaları ve oyun teorileri ile ilgili teorisyenlerin görüşleri verilmiştir. Yazılan bu oyunlar tarih ve çocukların eliyle bugüne gelmiştir. Fakat bu oyunlar artık yazılmasa tamamı kaybolacak, unutulacak. Çünkü bu oyunların yüzde sekseni yeni nesil çocuklar tarafından oynanmamakta ve oyunlarda geçen kelimeleri bile bilmemektedirler. Bu çalışmada da amaç Destek köyünde daha önce oynanmış ve oynanmakta olan oyunları yazarak ölümsüzleştirmek ve bu oyunların okulların eğitiminde yer almasını sağlamaktır. Anahtar Sözcükler: Siverek, Çocuk Oyunları, Folklor, Destek, Çocuk Gelişimi, Oyunların Tasnifi.Master Thesis Taybetmendîyê Fekê Dewa kilîseyî ya şenguşî -Hetê morfolojîyê karan ra yew analîz-(2025) Akdağ, Serdar; Kırkan, AhmetBu tezde Çüngüş ilçesi ile Akbaşak (Kilise) köyünün tarihi, coğrafyası ve durumu hakkında bilgi verilmiştir. Fonoloji üzerine ve özellikle fiillerin morfolojisi ve isimler üzerine çalışma olmuştur. Bu çalışmanın amacı gramer açısından Akbaşak köyü ağzının özelliklerini analiz etmektir. Bu çalışmanın çerçevesi Kilise köyü ile sınırlıdır. Bu çalışmanın örnekleri ve yazılmış olan bütün fiiller yazılı folklorik (halkbilim) kaynaklardan ve roportajlardan alınmıştır ve bu çalışma örneklerle analiz edilmiştir. Tablo metodundan yararlanılmıştır. Fiil ve isimler derinlemesine analiz edilmiştir. Bu çalışmada gramatik cinsiyet üzerine çalışma olmuştur. Kelimelerde erillik ve dişillik üzerine çalışma olmuş ve her kelime ya eril ya dişil ya da çoğul yazılmıştır. Her isim ve her fiil erillik ve dişilliğe göre yazılmıştır. Bu çalışmada ek fiil ve ergatiflik üzerine bir çalışma olmuştur. Fiil ve isimlerin yapılışı üç bölümde analiz olmuştur. Basit isimler, türemiş isimler ve bileşik isimler birer birer analiz olmuştur. Basit fiiller, türemiş fiiler ve bileşik fiiller ayrı ayrı yazılmışlar ve bu fiiller kurallı fiiler ve kuralsız fiiller halinde yazılmışlardır ve bu fiiler geçişli fiiller ve geçişsiz fiillere göre birbirinden ayrılmışlar ve ayrı ayrı analiz olmuşlardır. Bütün fiillerin kökleri zaman ve kiplere göre birer birer yazılmıştır. Zaman ve istek kipleri detaylı bir şekilde yazılmışlar ve bütün zamanlar da yazılmıştır. Fiilerin örnekleri bütün zamanlara göre yazılmıştır. Zamanlara göre fiil kökleri nasıl yazılır; fiil kökleri zaman eklerini, kip eklerini ve şahıs eklerini nasıl alır bunun üzerine çalışma olmuştur. Bu çalışmada hatırladığımız her fiili yazmışız, bundan dolayı bu çalışmada fiil sözlüğü yazılmıştır.Article Çoras Hedis Adlı Eserin Christiane Nord’un Çeviri Odaklı Metin Analizi Modeline Göre Değerlendirilmesi(2025) Kırkan, AhmetHadis, Müslümanlar için kutsal kitap Kur’an’ı Kerim’den sonraki en önemli kaynaktır. Peygamberin yaşadığı dönemde yazılmaya, ezberlenmeye ve nakledilmeye başlanan hadisler, peygamberin vefatından sonra hızlı ve hassas bir şekilde koruma altına alınmıştır. Hadislerin derleme çalışmalarından sonra, bu işle uğraşan âlimler, külliyattan önemli gördükleri metinleri seçmişler ve kırk hadis eserlerini meydana getirmişlerdir. Kırk hadis geleneği sekizinci yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan kırk hadis eserlerinden belki de en meşhuru İbnü’s-Salâh eş-Şehrezûrî’nin (ö. 643/1245) başladığı ve İmam Nevevi’nin (ö. 676/1277) tamamladığı el-Erbaʿûne’n-Neveviyye adlı eserdir. Süreç içerisinde, dini ilimlerin farklı dallarında kullanılan hadis seçkilerinden oluşan tematik kırk hadis kitapları da ortaya çıkmıştır. Kürtçede kırk hadis yazma geleneği yenidir. Bilindiği kadarıyla Kürtçe kaleme alınan ilk kırk hadis eserleri ancak geçen yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalardan birisi de Mela Faruq Baynal tarafından yapılmış olan Zazaca eserdir. Baynal’ın çeşitli hadis kaynaklarından yararlanarak ortaya koyduğu hadis seçkisi alanında yapılmış ilk telif çalışmalarından biri olduğu için önemlidir. Eser, kaynak dilden Zazacaya çevrilmiş; dini mesajın, Zazalar arasında yaygınlaşması hedeflenmiştir. Çalışmanın temel konusu Baynal’ın söz konusu çevirisini nasıl yaptığını ortaya koymaktır. Eldeki eser daha önce çeviribilim açısından değerlendirilmediğinden, böyle bir çalışmaya gerek duyulmuştur. Çalışmanın amacı Baynal tarafından Zazaca yazılmış Çoras Hedis adlı eseri C. Nord’un çeviri odaklı metin analizi modeline göre değerlendirmektir. C. Nord’un çeviri modeli metin merkezli bir modeldir. Bu modelde birçok ayrıntı vardır, çalışma bu modelin temel ilkelerinden sadakat, uygunluk ve hedef odaklılık ilkelerine göre incelenmiştir. Çalışmada kırk hadis geleneğinden bahsedilmiş, Kürtçe yazılmış kırk hadis eserleri ele alınmış, konu eserdeki Zazaca kırk hadis çevirileri incelenmiştir. Çoras Hedis adlı eserde yer alan metinler, çeviribilimsel açıdan incelenmiş, sözcük seçiminde yapılan hatalar varsa belirtilmiş, alternatif çeviriler verilerek sentaktik ve semantik önerilerde bulunulmuştur. Çalışmada açıklama, inceleme, tanık gösterme, örneklendirme, karşılaştırma gibi metot ve teknikler kullanılmıştır.Article Zazacada Zarflar(2024) Kırkan, AhmetMorfolojinin önemli konularından birisi zarflardır. Zarf; fiillerden, sıfatlardan, sıfatfiillerden veya zarflardan önce gelen ve onları zaman, mekan, yön, nitelik, nicelik, azlık-çokluk ve soru gibi yönlerden tamamlayan isim kökenli sözcüklerdir. Çalışmanın amacı Zazaca zarfları analiz etmek, özelliklerini açıklamak ve örneklerle somut hale getirmektir. Çalışmada Zazacada kullanılan zarflar; kökenlerine göre, yapılarına göre ve fonksiyonlarına göre tasnif edilmiştir. Her bölümün kendi içerisinde alt başlıkları vardır ve her bölümde açıklayıcı birçok örnek verilmiş ve bu örnekler de izah edilmiştir. Zazaca üzerine yazılan gramer kitaplarında zazaca zarflar ile ilgili birçok malumat verilmiş ve müstakil olarak Zazacadaki zarflar üzerine bir de master tezi hazırlanmıştır. Ama bu çalışmaların yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir. Bir bilim dalı olarak dilbilim kümülatif ve ilerlemeci bir yapıdadır. Daha önce yapılmış olan çalışmalar değerlendirilmiş ve bu çalışmalardaki eksik taraflar giderilmeye çalışılmıştır. Zazaca grameri üzerine yazılmış olan eserlerin yanı sıra Farsça, Arapça, Türkçe, Soranca ve Kurmanca yazılmış olan dilbilim eserlerinden de istifade edilmiştir. Bu dillerde zarflar üzerine yapılmış olan tasnifler göz önüne alınarak, zarflar açıklanmaya çalışılmıştır. Bu açıdan bu çalışma özgün ve önemli bir çalışmadır. Çalışmada 165’ten fazla cümle örnek olarak verilmiş ve bu cümlelerde bulunan zarflar analiz edilmiştir. Zarflar cümle içerisinde çeşitli fonksiyonlarla kullanılan unsurlardır. Kullanım alanlarına göre isim soylu sözcükler de zarf olarak kullanılabilmektedir. Çalışmada bu sözcüklere de örnekler verilmiştir. Zarflar aynı zamanda sentaksın bir bir parçasıdır ama bu çalışmada zarfların sentaks özellikleri üzerinde durulmamıştır. Çalışmada açıklama, örneklendirme, yorumlama gibi yöntem ve teknikler kullanılmıştır.Article Hakiki Vuslat, Mecazi Firak veya Hakiki Firak, Mecazi Vuslat; Klasik Zazaca Edebiyatta Vuslat ve Firak Terennümleri(2025) Kırkan, AhmetVuslat ve firak, edebiyatın önemli iki kavramı olmasının yanı sıra, hayatın da önemli iki gerçeğidir. Bu iki kavram beraber düşünüldüğü zaman anlam ifade ederler. Vuslat ve firak birbirine geçmiş iki kavramdır, meydana gelen bir olayın vuslat veya firak olarak kabul edilmesi görecelidir. Vuslat bir firaka, firak başka bir vuslata dönüşebilir. Çalışmada vuslat ve firak kavramları bu çerçevede ele alınmış, vuslat ve firakın göreceli durumu izah edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacı Zazaca klasik edebiyatındaki metinlerden vuslat ve firak kavramlarını ele almaktır. Dünya asıl vatanından ayrılan bir ruh için hakiki firak, onu bekleyen yakınları için ise mecazi bir vuslattır. Yine hicret, göç ayrılan ve varılan yere göre vuslat veya firak olarak yorumlanabilir. Bu çalışma iki kısımdan meydana gelmiştir. Çalışmanın ilk kısmında vuslat ve firak kavramları mecaz ve hakikat bağlamında ele alınmış; hakiki vuslatın mecazi bir firak olduğu, hakiki bir firakın mecazi bir firak olduğu üzerinde durulmuştur. Zazaca klasik edebiyattan örneklerin verildiği ikinci kısımda doğum, ölüm, göç ve dünya kavramları temele alınarak vuslat ve firak açıklanmıştır. Her alt başlıkta çeşitli yazarlardan örnekler verilmiş ve bunlar izah edilmiştir. Çalışma, Zazaca klasik edebiyatı bu iki kavram etrafında incelediği için önemlidir. Zazaca klasik edebiyat üzerine çeşitli derleme çalışmaları olsa da, bu tür özel okumaların az olduğu açıktır. Bu açıdan çalışma Zazaca klasik edebiyatı derin bir analize tabi tuttuğu için önemlidir. Çalışmada yayımlanmış ve temin edilen klasik edebiyat eserlerine yer verilmiş, Kurmancca, Türkçe, Arapça ve Farsça eserlerden de yararlanılmış ve bu dildeki klasik eserlerde vuslat ve firak kavramlarının nasıl ele alındığı izah edilmiştir. Çalışmada açıklama, örnek verme, karşılaştırma, tanık gösterme, tanımlama gibi yöntem ve teknikler kullanılmıştır.
- «
- 1 (current)
- 2
- 3
- »