Akman, İlyas
Loading...
Profile URL
Name Variants
İlyas Akman
Job Title
Doç. Dr.
Email Address
ilyasakman@artuklu.edu.tr, ilyas-akman@hotmail.com
Main Affiliation
Department of Kurdish Language and Literature / Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü
Status
Current Staff
Website
ORCID ID
Scopus Author ID
Turkish CoHE Profile ID
Google Scholar ID
WoS Researcher ID
Sustainable Development Goals
1
NO POVERTY
0
Research Products
8
DECENT WORK AND ECONOMIC GROWTH
0
Research Products
7
AFFORDABLE AND CLEAN ENERGY
1
Research Products
17
PARTNERSHIPS FOR THE GOALS
0
Research Products
13
CLIMATE ACTION
0
Research Products
2
ZERO HUNGER
0
Research Products
4
QUALITY EDUCATION
0
Research Products
3
GOOD HEALTH AND WELL-BEING
0
Research Products
9
INDUSTRY, INNOVATION AND INFRASTRUCTURE
0
Research Products
16
PEACE, JUSTICE AND STRONG INSTITUTIONS
0
Research Products
5
GENDER EQUALITY
0
Research Products
12
RESPONSIBLE CONSUMPTION AND PRODUCTION
0
Research Products
10
REDUCED INEQUALITIES
0
Research Products
14
LIFE BELOW WATER
0
Research Products
11
SUSTAINABLE CITIES AND COMMUNITIES
0
Research Products
15
LIFE ON LAND
0
Research Products
6
CLEAN WATER AND SANITATION
0
Research Products
This researcher does not have a Scopus ID.
Documents
0
Citations
0
Scholarly Output
30
Articles
20
Views / Downloads
16/14
Supervised MSc Theses
3
Supervised PhD Theses
0
WoS Citation Count
0
Scopus Citation Count
0
WoS h-index
0
Scopus h-index
0
Patents
0
Projects
0
WoS Citations per Publication
0.00
Scopus Citations per Publication
0.00
Open Access Source
22
Supervised Theses
3
| Journal | Count |
|---|---|
| e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi | 3 |
| Turkish Studies (Elektronik) | 2 |
| Mukaddime | 1 |
| Turkish Studies | 1 |
| Turkish Studies - Language and Literature | 1 |
Current Page: 1 / 2
Scopus Quartile Distribution
Competency Cloud
30 results
Scholarly Output Search Results
Now showing 1 - 10 of 30
Article The Analysis of Ehmedê Xasî’s Mawlid İn Terms of Themes and Literary Art(2019) Akman, İlyasEhmedê Xasî‟s Mawlid is the first written work in Zazaish/Zazaki literature. That is why, this work is very important for Zazas. Although this work is the first written work of Zaza literature, the author puts Zaza literature among the successful literatures with his own successful writing. I analyzed the work in terms of themes and literary arts in my article. Initially, I evaluated each section separately and show the themes in the sections. Xasî mentions subjects such as the creation of the Prophet and things, the creation of Adam, Adam's expulsion from heaven, The marriage of the Prophet's mother and father, the miracles that Amina experience, birth of the Prophet, the miracles that took place the night the Prophet was born, revelation, ascension. Then, I revealed the literary arts in the work. Xasî uses literary arts such as quotation, pun, metaphor, comparison, personification, question, repeat, alliteration, assonance.Article POSTMODERN DÖNEMDE GERÇEKLİĞİN YİTİMİ VE BİLGE KARASU’NUN ESERLERİ(2017) Akman, İlyasİnternet, televizyon, video, radyo, kamera, uydular, fotoğraf, cep telefonu alanındaki gelişmeler, postmodern dönemde, gerçekliğin sarsılması sonucunu doğururlar. Postmodern özne, tamamen simülasyonlar tarafından kuşatılmıştır. Cep telefonu, onun hayatının vazgeçilmezidir. O, günün büyük bir bölümünde cep telefonuyla etkileşim halindedir. Telefon ekranında gördüğü binlerce simülatif görüntü, hayatının vazgeçilmezidir. Bilgisayar, kamera, televizyon, radyo, fotoğraf da onu kuşatan öteki simülasyon araçlarıdır. Tüm bunlara maruz kalan özne için, simülasyon, asıl gerçeklikten daha gerçek olarak görülür; çünkü onun hayatını belirleyen şeyler bunlardır. Gerçekliğin yitirildiği bu dönemde, hipergerçeklikler vardır. Hipergerçeklikte, gerçeklik ve gerçek olmayan arasındaki sınır ortadan kalkar. Peki gerçekliğin yitimi, edebi eserlerde etkisini nasıl gösterir? Edebi eserlerde bu durum, kendisini, düş konusuna çok fazla yer verilmesinde gösterir. Bu durum, biraz daha ileri boyuta ulaştığında da gerçek ile rüya âlemi iç içe geçer, ikisinin arasındaki sınır çizgisi bulanıklaşmaya, silinmeye başlar. Gerçeklik ve düşsellik/kurgusallık kıstası elden kayıp gittiği için bu dönem eserlerinde neyin gerçeklik neyin düşsel/kurgu olduğu tam olarak tespit edilemez ve bunlar iç içe geçerler. Bilge Karasu da gerçekliğe şüphe ile yaklaşan yazarlardan biridir. Bu yüzden, onun bazı eserlerinde düş ile gerçeklik sınırı bulanıktır. Kılavuz, Gece, Altı Ay Bir Güz, Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı, "Geceden Geceye Arabayı Kaçıran Adam", "Göçmüş Kediler Bahçesi", "Düş Balıkçıları: Kubadabad 1955" isimli eserlerinde, gerçeklik ve düş arasındaki sınır un ufak edilirMaster Thesis Dêrsım de Îtîqadê Raya Heqî û Ocaxa Qızılbelî(2025) Yıldız, Sevim Aydın; Akman, İlyasBu çalişmada Dersim bölgesindeki yaşayan Hak Yolu inancı ve bu inanca bağlı olan Kızılbel Ocağı üzerinde durulmuştur. Kızılbel Ocağı Hak Yolu inancına bağlı olan bir ocak olmakla beraber Alevilik inanç sisteminde önemli bir yer edinmektedir. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, insan hayatında inancın yeri ve anlamı anlatılmıştır. Ardından Anadolu'nun bazı bölgelerinde yaşanan Alevilik inancı tanıtılmıştır. Alevilik içindeki farklı bir inanç yolu olan Hak Yolu inancı üzerinde durulmuştur. Bu inanç içinde 'Hak-Muhammed-Ali' anlayışı, halk arasında mübarek sayılan kişiler, kamiller ve seyitler gibi inanç önderlerinin rolleri açıklanmıştır. Bu bölüm daha çok yazılı kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. İkinci bölümde, Dersim'de yaşayan halkın inancı anlatılmıştır. Musahiplik, kirvelik, zîyaret yerleri, cem törenleri ve Hızır inancı gibi konulara yer verilmiştir. Hak Yolu inancına bağlı bazı ritüeller, Gaxan ve Hawtemal gibi bazı önemli aylar ve Hewşê Mamud Xanî ile Zîyara Baxire gibi önemli mekanlar tanıtılmıştır. Bu bilgiler, Dersim'deki Hak Yolu inancının önemli şahsiyetleri ve araştırmacıları ile yapılan röportajlara dayanır. Üçüncü bölümde ise Kızılbel Ocağı ve bu ocağa bağlı bazı önemli şahsiyetler üzerinde durulmuştur. Bu şahsiyetlerden Kızılbelli Bava Rıza ve Ana Sultan, Kızılbel Ocağı'nın içinde önemli bir yerde bulunmaktadırlar. Ocağın içinde anlatılan kerametler, yapılan cemler, Kızılbel Perdesi gibi semboller aktarılmıştır. Bu bilgiler, ocağın mensuplarıyla yapılan röportajlara dayanmaktadır. Bu tez hem yazılı hem de sözlü kaynaklara dayanarak Dersimdeki Hak Yolu inancını ve Kızılbel Ocağı'nı tanıtmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Dersim, Alevilik, Hak Yolu, Kızılbel, GülbankArticle HALK ANLATILARI, HALK İNANIŞLARI, TOPLUMSAL RİTÜELLER VE BÜYÜLÜ GERÇEKÇİLİK EKSENİNDE BORÇLU (DEYNDAR) ROMANI(2017) Akman, İlyasSon yıllarda gelişme gösteren Zaza edebiyatında, roman türünde de yeni kitaplar yayımlanır. Bu romanlardan biri, 2014 yılında, Hesen Dilawer Dêrsim tarafından yazılan Borçlu (Deyndar) adlı romandır. Romanın en dikkat çeken yönlerinden biri, halk bilimi ve halk edebiyatı unsurlarına fazlasıyla yer vermiş olmasıdır. Halk anlatıları, halk inanışları ve bu eksende vücut bulan toplumsal ritüeller, yazar tarafından, romanın birçok yerine özenle serpiştirilir. Bu unsurlar, romana masalımsı, efsanevî bir yön katarken okuru da gerçeğin ötesine davet ederler. Yazar, romanın bu masalımsı, efsanevî yönünü güçlendirmek, eserini bir halk anlatısına yaklaştırmak için büyülü gerçekçiliğin dünyasına da başvurur.Article Kurgusal Yapı ve Tematik Açıdan Her Çi Beno Sanıke (Her Şey Masal Olur) Romanı(2017) Akman, İlyasBu çalışmada, Sait Çiya'nın 2001 yılında basılan ve Zazaca yazılmış ikinci roman olma özelliğine sahip Her Çi Beno Sanıke adlı eseri, kurgusal yapı ve tematik açıdan analiz edildi. Edebî eserlerde yapı kavramı kişi, yer, zaman, anlatıcı, kurgu ve benzeri unsurlardan oluşan geniş bir muhtevayı barındırır. Makalede, konunun daha spesifik ve ayrıntılı ele alınabilmesi için yapı unsurlarından sadece kurgusal yapı konusu ele alındı. Bu konu üzerinde duruldu çünkü romanın kurgusal yapısı, alışılmış yapıların dışındadır ve eseri okumaya başlayan okurun ilk dikkatini çeken hususlardan biridir. Tematik açıdan ise sürgünlük, anadile özlem, çeşitli tarihi olaylar ile masalların, halk anlatılarının önemli motiflerinin yazar tarafından işlendiği tespit edildiArticle The Influence of Alevism on Modern Zaza Literature(Ankara Haci Bayram Veli University, 2025) Akman, I.As in every nation, there are differences in religious beliefs among the Zaza people. Approximately half of the Zaza people living in Turkey are Alevi and the other half are Sunni. The majority of Zazas living in Tunceli province and the districts of Imranlı, Zara, Tercan, Cayırlı, Uzumlu, Varto, Yedisu, Kigi, Yayladere, Hınıs, Karakocan, Siran, Sarız, Develi, Zara, Kangal, Ulas, Divrigi, Tekman, Göle, Selim, Cat are members of the Alevi denomination. When we look at the authors who write in Zazaki, we come across a similar picture. In other words, approximately half of the Zaza authors are Alevi and the other half are Sunni. This situation directly affects the content of literary works. When we look at the works of Alevi Zaza authors, we see that the Alevi belief is given a lot of space. Since the Alevism belief is not the dominant and widespread belief in the country, Alevi authors see the future of their belief as under threat. For this reason, they include many elements of their belief in the novels, stories and poems they write. So much so that any reader who has no knowledge of Alevism can gain comprehensive information about the Alevism belief by simply reading the works of Alevi Zaza authors. These works cover many topics, including the rituals of the Alevi belief, religious figures, historical events, and the social organization of the Alevi society. In the works, we come across subjects such as Karbala, the Twelve Imams fast, Ashura, Musahiplik (companionship), Pirlik (Elderly), Ikrar (confession), praying to the sun, düskünlük (to exclude someone from society), Gagan holiday, gulbank, and religious figures such as Hizir, Duzgun (Duzgin) Baba, Munzur (Mizur) Baba, Goskar (Koshkar) Baba, Pir Sultan Abdal, Heser Baba, Tujik (Sultan) Baba, Babamansurlu Seyid Nesimi and Celal Abbas. In this study, it was tried to reveal how these subjects and religious figures found a place for themselves in novels, stories and poetry books written in Zazaki. © 2025 Elsevier B.V., All rights reserved.Article POSTMODERN MEKÂN VE ZAMAN EKSENİNDE BİLGE KARASU’NUN ESERLERİNİN ANALİZİ(2017) Akman, İlyasMekânda birliğin olmaması, eklektik anlayışın egemen olması, aşırı-uzam ve hipermekânların varlığı, postmodern dönemin önde gelen mekân özelliklerindendir. Özellikle bilişim ve teknoloji alanındaki gelişmeler, bu yeni mekân anlayışının oluşumunda temel sebeplerdir. Teknolojik gelişmeyle beraber, mekânlar arasındaki sınır, âdeta yok olma noktasına kültürlerarası geçişkenliği hızlandırır. Bu toplumsal gelişmelerin etkisi, doğrudan sanata, edebiyata da yansır. Postmodern dönem yazarları, belirli sınırlara sahip, net özelliklerle tanımlanabilen mekânlar kurmazlar. Bunun yerine "kolaj mekân" ismi verilen yeni bir anlayışı benimserler. Bu yeni anlayışta, daha önce yan yana gelmesi düşünülemeyen mekânların yan yanalığına şahit olunur. Hipermekân ve siber-uzam kavramları, postmodern dönemin mekân anlayışını nitelemek için kullanılan öteki kavramlardır. Özellikle internetin icadı, bu tarz mekânların varlığını kaçınılmaz kılar. İnternetin icadı ile insanların, maddi olarak mekânları kat etmesine gerek kalmaz. Sözü edilen tüm sebeplerden, postmodern mekânda, içerisi/dışarısı kategorileri önemini yitirir. Postmodern zaman ise sınırları belirlenmiş, peşi sıra akan bir yapıda değildir. Aksine, sarmal, iç içe geçen, belirlenemeyen bir zaman anlayışı vardır. Bazı yeni bilimsel gelişmeler, bu durumun ortaya çıkmasında önemli rol oynarlar. Stephen Hawking ile Einstein'in teorileri bunlardan başta gelenleridir. Bu teoriler ile birlikte, zamanın, evrende aynı akmadığı tespit edilir. Hızın artması, zamanın daha yavaş akması sonucunu doğurur. Zamanın sabit olmayıp farklı yerlerde farklı aktığının tespiti, yazarlara da yeni ufuklar açar. Sinemadaki montaj ve flash-back teknikleri de yazarları doğrudan etkiler. Bu tekniklerle zaman, bütün sınırlarını yitirir ve üzerinde kolaylıkla oynanabilen bir yapıya büründürülür. Bilge Karasu'nun, "Bir Ortaçağ Abdalı", "Dehlizde Giden Adam", "Geceden Geceye Arabayı Kaçıran Adam", "Kedili Meryem", "Ada", "Depo", "Kör Nokta", "Düş Balıkçıları: Kubadabad 1955" öykülerinde ve Kılavuz, Gece, romanlarında postmodern mekân ve zaman anlayışına yer verilirArticle Modern Zaza Hikâyeciliğinde Hayvanlara Dair Halk İnanışları(2025) Akman, İlyas; Aytekin, Haci İbrahimİnsanoğlunun komplike bir zihin dünyasına ve psikolojiye sahip olmasının sebeplerinden biri de doğayı ve evreni henüz ilk günden diğer canlı türleri ve doğa unsurlarıyla paylaşmasıdır. Henüz ilk insandan itibaren doğa unsurları insan üzerinde derin etki bırakır. Öyle ki insanoğlu anlam veremediği bazı doğa unsurlarını ve hayvan türlerini tanrı olarak kabul etmiş kendisini daha güvende hissedebilmek için çeşitli ritüeller gerçekleştirmiştir. Doğanın canlı ve cansız unsurlarının insan üzerindeki çeşitli etkileri dönüşümler geçirerek günümüze kadar ulaşmıştır. Yapılan bazı ritüeller kökenleri bilinmeden günümüz insanları tarafından pratize edilmektedir. Bu tarz bazı ritüellerin kökenine inildiğinde binlerce yıl önce doğayı bilmediği için ondan korkan ve kendisini daha güvenli bir hale sokma çabası içinde olan atalarının ritüelleri olduğu ortaya çıkar. Bu realitenin kendisini en fazla gösterdiği alanlardan biri halk inanışlarıdır. İlk insanın üretmeye başladığı ve sonraki insanların da devam ettirdiği bilinmeyene, doğaüstüne, doğaya ve hayvanlara anlam verme çabalarının sonucunda halk inanışları ortaya çıkar. Bu inanışların bazıları toplumlarda o kadar etkili olur ki toplumların kimliğinin şekillenmesine etki eder ve toplumlar kendilerini diğer toplumlardan bu tarz inanışlar ve ritüeller üzerinden ayırt edip biz bilinci oluştururlar. Halk inanışları çoğunlukla hayvanlar, bitkiler, doğanın cansız unsurları, gök cisimleri ekseninde şekil bulur. Zaza halkında da tıpkı diğer halklarda olduğu gibi bu tarz inanışlar söz konusudur. Özellikle hayvanlara dair halk inanışları yaygındır. Zaza yazarları da eserlerini kaleme alırken halk inanışları konusunu önemserler ve bu inanışlara eserlerinde yer verirler. Bunun sonucunda da eserlerde yılan, kuşlar, dağ keçisi, tavşan, arı, ayı, kurt gibi hayvanlara dair halk inanışlarına yer verilir. Bu makalede, söz konusu hayvanlara dair halk inanışlarının neler oldukları modern hikâyelerden hareketle ortaya konulmaya çalışılmıştır.Article Kurgusal Yapı ve Tematik Açıdan Her Çi Beno Sanıke (Her Şey Masal Olur) Romanı(2017) Akman, İlyasBu çalışmada, Sait Çiya’nın 2001 yılında basılan ve Zazaca yazılmış ikinci roman olma özelliğine sahip Her Çi Beno Sanıke adlı eseri, kurgusal yapı ve tematik açıdan analiz edildi. Edebî eserlerde yapı kavramı kişi, yer, zaman, anlatıcı, kurgu ve benzeri unsurlardan oluşan geniş bir muhtevayı barındırır. Makalede, konunun daha spesifik ve ayrıntılı ele alınabilmesi için yapı unsurlarından sadece kurgusal yapı konusu ele alındı. Bu konu üzerinde duruldu çünkü romanın kurgusal yapısı, alışılmış yapıların dışındadır ve eseri okumaya başlayan okurun ilk dikkatini çeken hususlardan biridir. Tematik açıdan ise sürgünlük, anadile özlem, çeşitli tarihi olaylar ile masalların, halk anlatılarının önemli motiflerinin yazar tarafından işlendiği tespit edildi.Book Part SILEMA-I ROMANINDA DİL, TOPLUM VE TARİH(Gece Kitaplığı, 2018) Akman, İlyasYismayil Mirza’nın Zazaca kaleme aldığı ve 2004 yılında basılan romanı Sılema-I edebiyat-tarih, edebiyat-toplum ilişkisini ortaya koyması açısından önemlidir. Roman, okurlarını tarihi ve toplumsal konuların dünyasına davet eder. Okur, Osmanlı dönemindeki bazı Zaza topluluklarının yaşadıkları üzerinden bir döneme tanıklık ettiği gibi, Zazalara dair bilgi edinme fırsatı da yakalamış olur. Örneğin, Osmanlı döneminde Zazalar arasında yaygın olan aşiret yapılanmaları çeşitli yönlerden ele alınır. Ağaların köylülerin emek gücünü nasıl sömürdükleri de somutlaştırılmaya çalışılır. Köylüler de bazı yönlerden eleştirilirler. Bazı köylülerin aşağılık kompleksi içinde kent yaşamına duydukları hayranlık üzerinde durulur. Eserde politik konuların dışında folklor ve dil konuları üzerinde de durulur. Düğün ritüelleri bunlardan biridir. Halk inanışının önemli motifi Hızır’dan da söz edilir. Bu çalışmada söz konusu tarihî, toplumsal ve folklorik konular ayrıntısıyla ele alınmaya çalışılacak.
- «
- 1 (current)
- 2
- 3
- »