Traianus’un Doğu Seferine İlişkin Arkeolojik Kanıtlar

Abstract

Marcus Ulpius Traianus, considered one of the five greatest Roman emperors, led the great eastern campaign against the Parthian Kingdom across the Euphrates (Fırat) River in 113-117 AD. The Emperor Trajan, while busy with his Dacian campaigns in the west (106 AD), did not neglect to take care of the east and first of all annexed the Nabataean kingdom in Arabia. By 114, the emperor himself had campaigned with a large army, transformed Armenia and Mesopotamia into Roman provinces and captured the Parthian winter capital of Ctesiphon. This article examines the archaeological evidence for Trajan’s campaigns, which succeeded in extending the empire to its widest frontiers in the east. In this context, the coins circulated by the Roman Senate after Trajan’s victories, the Babatha Archive containing information on the province of Arabia Petraea, the milestone at Singara, the triumphal arch at Dura Europos, the inscriptions in Armenia and the data from the excavations of the ancient city of Satala constitute the archaeological evidence of the eastern campaign.

Roma’nın en iyi beş imparatorundan biri olarak kabul edilen Marcus Ulpius Traianus, MS 113- 117 yıllarında Euphrates (Fırat) Nehri’nin ötesinde Parth Krallığı’na karşı büyük doğu seferine çıkmıştır. İmparator Traianus, batıda Dacia seferleriyle meşguliyeti esnasında (MS 106) doğuyla ilgilenmeyi ihmal etmemiş ve öncelikli olarak Arabia bölgesinde yer alan Nebati Krallığı’nı ilhak ettirmişti. 114 yılına gelindiğinde ise imparator, büyük bir orduyla bizzat çıktığı seferde Armenia ile Mezopotamya’yı Roma eyaleti haline dönüştürmüş ve Parthların kışlık başkenti Ctesiphon’u ele geçirmeyi başarmıştı. Bu makalede, imparatorluğu doğuda en geniş sınırlara ulaştırmayı başaran Traianus’un seferine ilişkin arkeolojik kanıtlar incelenmektedir. Bu bağlamda,Traianus’un zaferlerinin ardından Roma Senatosu tarafından dolaşıma sokulan sikkeler, Arabia Petraea Eyaleti’yle ilgili bilgilerin yer aldığı Babatha Arşivi, Singara’daki mil taşı, Dura Europos’taki zafer takı, Armenia’daki yazıtlar ve Satala Antik Kenti kazılarından elde edinilen veriler, doğu seferinin arkeolojik kanıtlarını oluşturmaktadır.