İdeoloji Ve Patronaj Bağlamında Kürtçe Çeviri Deneyimi

Abstract

Kürtçe çeviri, “ihtiyaçtan” ziyade çoğunlukla Kürtçe’nin varlığını, olanaklarını, yeterliğini ve anlatım zenginliğini ispatlamak için yapılagelmiştir. Kürtçe çeviri çalışmaları, -diğer Kürtçe çalışma alanlarında olduğu gibi- kendi yurdunda herhangi bir devlet desteği ve himayesi olmadan yapılmıştır. Kürtçe çeviri, çeviriyi kültür politikasının en önemli unsurlarından biri olarak gören, destekleyen ve finanse eden devlet himaye sisteminden çok farklı biçimlerde desteklenmiş ve korunmuştur. Kürt yazar/çevirmen, Kürtçe dergi ve yayınevlerinin Kürtçe çeviri alanında kısmen hami rolünü üstlendiği söylenebilir. Öte yandan, Kürtçe tercümenin ilk örneklerinde misyonerler ve kürdologlar kendi tercüme faaliyetleri, bazı Kürt “mele”leri tercüme yapmaya teşvik etmeleri ve bu çevirileri yayınlamaları bağlamında destekleyici ve koruyucu bir rol oynamışlardır. Ayrıca Kürtçe çeviri, Kürt aydınlarının farklı zamanlarda sığındıkları devletlerin sağladığı mali desteklerden de yararlanmıştır. Sağladıkları finansal destek ve imkanlar bu devletleri Kürtçe çalışmalar bağlamında hami konumuna getirir. Bu çalışmanın amacı, ideoloji ve patronaj bağlamında Kürtçe çeviri deneyiminin incelenmesidir. Çalışmada, Kuzey Kürtçe (Kurmancî) lehçesindeki çevirinin tarihçesi bağlamında çeviri ve patronaj arasındaki ilişkiye dikkat çekilecek, patronajın ideolojik yönüne dikkat çekilecektir.