Harman, SerhatAtaman, Doğan2026-03-152026-03-152026https://hdl.handle.net/20.500.12514/10526https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h_lF1NQvLshs0Sd5l1l_6bSykgTiDjeZkgrVODLVVUbTThis study aims to evaluate the sustainability and tourism potential of traditional Mardin telkâri handicrafts, which are considered part of intangible cultural heritage. The study also aims to determine the perceptions and attitudes of tourists towards traditional telkâri handicrafts during their travels and the sustainability of traditional Mardin telkâri, drawing on the perspectives of both tourists and telkâri masters. A mixed method approach was adopted in the study. In line with the aim of the study, data were collected from tourists visiting Mardin through a questionnaire and from traditional Mardin telkâri masters using a semi-structured interview form. While 403 tourists responded to the questionnaire, semi-structured interviews were conducted with 16 telkâri masters. The MAXQDA qualitative research analysis program was used to analyze the findings obtained from the traditional Mardin filigree artisans. The SPSS program, which analyzes quantitative data, was used to analyze the findings obtained from tourists. According to the results of the findings obtained from traditional Mardin filigree art masters, it was found that traditional Mardin filigree handicrafts are facing extinction, interest in the profession is declining, the art is beginning to lose its value, and profit margins are falling. In addition, the result that tourism plays a significant role in the preservation of this art was noteworthy. According to the survey results, it was concluded that tourists' perceptions and attitudes towards traditional Mardin filigree handicrafts are generally high. According to the multiple regression analysis results, which evaluated other survey findings, it was revealed that tourist perceptions significantly affect attitude dimensions, but each dimension is affected by different perception components. When all regression models were evaluated, the Mastery dimension was significant in four different attitude dimensions (promotion/marketing, experience, heritage perception, cultural learning), authenticity was significant in four attitude dimensions (experience, heritage perception, cultural value, preservation), and ease of use was significant in five dimensions (experience, cultural value, cultural learning, preservation, interest close to the threshold), and functional value has a positive effect in some dimensions (preservation, interest) and a negative effect in some dimensions (promotion/marketing, heritage perception). Perceived quality only significantly affects heritage perception. Interaction with artisans did not create a meaningful effect in any attitude dimension. Recommendations were made based on the results obtained from the research findings.Bu çalışmada, somut olmayan kültürel miras kapsamında değerlendirilen geleneksel Mardin telkâri el sanatının sürdürülebilirliği ve turizm açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma ayrıca, turistlerin seyahatleri sırasında geleneksel telkâri el sanatına yönelik algı ve tutumları ile geleneksel Mardin telkârisinin sürdürülebilirliği; turistler ve telkâri ustaları bakış açılarından faydalanarak belirlemeyi hedeflemiştir. Çalışmada karma yöntem benimsenmiştir. Çalışmanın amacından hareketle, Mardin'i ziyaret eden turistlere anket formu aracılığıyla ve geleneksel Mardin telkâri ustalarına ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veriler toplanmıştır. 403 turist anket formuna yanıtlarken yarı yapılandırılmış görüşme formu ile 16 telkâri ustası ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Geleneksel Mardin telkâri sanatı ustalarından elde edilen bulguların analizi için nitel araştırma çözümleme programı olan MAXQDA programı kullanılmıştır. Turistlerden elde edilen bulguların analizi için nicel verilerin analiz edildiği SPSS programından yararlanılmıştır. Geleneksel Mardin telkâri sanatı ustalarından elde edilen bulguların sonuçlarına göre, geleneksel Mardin telkâri el sanatının yok olma durumu ile karşı karşıya kalındığı, mesleğe duyulan ilginin azaldığı, sanatın değerini yitirmeye başlaması ve kâr marjının düşmesi görüşmeleri bulunmuştur. Ek olarak, bu sanatın korunmasında turizmin rolü oldukça fazladır sonucu dikkat çekmiştir. Anket sonuçlarına göre, turistlerin geleneksel Mardin telkâri el sanatına ilişkin algıları ve tutumları genel itibariyle yeksek olduğunu sonucuna ulaşılmıştır. Bir diğer anket bulgularının değerlendirildiği çoklu regresyon analiz sonuçlarına göre turist algılarının, tutum boyutlarını anlamlı biçimde etkilediğini, ancak her bir boyutun farklı algı bileşenleri tarafından etkilendiğini ortaya koymuştur. Bütün regresyon modelleri değerlendirildiğinde, Ustalık boyutu dört farklı tutum boyutunda (tanıtım/pazarlama, deneyim, miras algısı, kültürel öğrenme), otantiklik dört tutum boyutunda (deneyim, miras algısı, kültürel değer, koruma), kullanım kolaylığı beş boyutta anlamlıdır (deneyim, kültürel değer, kültürel öğrenme, koruma, sınıra yakın şekilde ilgi) ve fonksiyonel değer, bazı boyutlarda pozitif (koruma, ilgi), bazı boyutlarda negatif (tanıtım/pazarlama, miras algısı) etkiye sahiptir. Algılanan kalite, yalnızca miras algısını anlamlı düzeyde etkilemektedir. Zanaatkâr ile etkileşim, hiçbir tutum boyutunda anlamlı bir etki yaratmamıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre öneriler sunulmuştur.trIntangible Cultural HeritageTurizmKültürel TurizmSomut Olmayan Kültürel MirasSürdürülebilir TurizmKültürel MirasTourismCultural HeritageSustainable TourismCultural TourismDoctoral Thesis