Yıldız, Ayhan2026-03-152026-03-1520252149-46222147-7655https://hdl.handle.net/20.500.12514/10374https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/1372439Bazı anonim halk hikâyeleri, dini olmalarına rağmen, anlatımlarında efsanevi motifler yer aldığından, onların gerçekte yaşamış kahraman ve olaylarına yeni boyut kazanmaktadırlar. Dolayısıyla bu metinlerin doğru yanları, asıllarından uzaklaşıyorlar. Bu metinlerden biri, Hespê Reş hikâyesidir. Biz bu konuyu seçip alanla ilgili alanyazına yönelip okuduğumuzda, Hespê Reş ile ilgili bir yüksek lisans tezi ve bazı derleme çalışmalarının olduğunu gördük. Ancak bu metnin bu ilginç yönüyle ilgili özel bir değerlendirmenin yapılmadığını müşahede ettik. Dolayısıyla bir araştırma boşluğunu bulduk ve bu çalışmayı yapmayı bir ihtiyaç olarak hissettik. Çünkü bu hikâye, Kurmancca konuşanların birçok bölgesinde dini ortamlarda eskiden günümüze değin halk arasında anlatılagelmiş ve birçok farklı varyantları günümüze kadar ulaşmıştır. Onun dini ve efsanevi yönleri iç içe olduğundan, onun bazı gerçek dini yönleri onun efsanevi motiflerinin gölgesinde kalmış. Bu da hikâyenin yapısının değişmesine sebep olmuştur. Biz de bu durumu araştırmamızın sorunu olarak seçtik. Alan yazın taramasından sonra Kurmancca konuşanların bölgelerini, bu çalışmamızın araştırma evreni olarak sınırlandırdık. Nitel araştırma yönetiminin görüşme ve gözlemleme teknikleri yoluyla seçkin kişilerden örneklem veriler topladık. Bu hikâyede geçen olayları, İslam tarihinde geçen olaylarla karşılaştırdık ve tahlilini yaptık. Çalışma sonucunda bu hikâyede İslam peygamberi Hz. Muhammed, halifesi Hz. Ömer b. Hattab, Hz. Ali, gayrı müslim bir kavim ve Kara At adındaki efsanevi bir at arasında olay dizisi meydana gelmiştir. Hz. Peygamberin sahabelerinin bazı gazaları gayrı müslimlere karşı olmasına rağmen ve bu savaşlar çeşitli kitaplarda yer almasına rağmen, adı geçen olayın herhangi bir siyer kitabı veya sahabe gazavatnamesinde geçmediği görüldü. Doğal olarak bu hikâyedeki efsanevi motifler dini tarih açısından dinleyicilerini şüphelendirmektedir. Öyle anlaşılıyor ki bu hikâyenin anlatıcıları, adı geçen İslami kahramanları halka sevdirmek gayesiyle, onların gerçek sıfatlarının yanında, anlatımlarını efsanevi motiflerle süslendirerek anlatma yoluna gitmişlerdir. Bu yüzden bu gerçek dini kahramanları, tarihi olmaktan çok efsanevileştirmektedir.Although some anonymous folk tales are religious, they overshadow their real heroes and events because they contain legendary motifs in their narratives. Therefore, they are moving away from the original truths of these texts. One of these texts is the story of Hespê Reş. When we chose this topic and turned to the literature on the field and read it, we saw that there was a master's thesis and some compilation studies on Hespê Reş. However, we observed that no special evaluation was made regarding this interesting aspect of this text. Therefore, we found a research gap and felt it was a necessity to conduct this study. Because this story has been told among the people in religious environments in many regions of Kurmanci speakers from ancient times to the present day, and many different variants have survived to the present day. Since its religious and legendary aspects are intertwined, some of its truly religious aspects are overshadowed by its legendary motifs. This caused the structure of the story to be damaged. That's why we chose this situation as a research problem and started researching it. After literature review, we limited the regions of Kurmanci speakers as the research population of this study. We collected sample data from eminent people through interview and observation techniques of qualitative research management. We compared the events in this story with the events in Islamic history and analyzed them. As a result of the study, in this story, the prophet of Islam is Hz. Muhammad, his caliph. Omar b. Hattab, Hz. A series of events occurred between Ali, a non-Muslim tribe, and a legendary horse called Black Horse. Hz. Although some of the wars of the Prophet's companions were against non-Muslims and these wars were included in various books, it was seen that the mentioned event was not mentioned in any sirah book or companions' gazavatname. Naturally, the legendary motifs in this story make its listeners suspicious in terms of religious history. It seems that the narrators of this story, in order to endear the mentioned Islamic heroes to the public, chose to tell their narratives by embellishing them with legendary motifs in addition to their real attributes. That's why they alienated these true religious heroes from their reality.en10.18506/anemon.1611880info:eu-repo/semantics/openAccessDin BilimiFolklorArticle