Baran, Mehmet FıratMeşe, Ahmet2026-04-162026-04-162023https://hdl.handle.net/20.500.12514/10758https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=S2eMu1TIwY_v4mYv58xAr_oefJ8Hd4mhVfzSHapnERFDHve11fX9p2e2EOWm4eCSBitkiler fitokimyasallar bakımından zengin organizmalardır. Bu fitokimyasallar, biyoaktif bileşen kaynağı olarak da önemli birçok tıbbi uygulamada kullanılmakta ve çeşitli farmakolojik ilaçların temelini oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, Mardin bölgesinde yetişen Elaeagneceae familyasının bir üyesi olan Elaeagnus angustifolia L. (yabani zeytin, iğde, rus zeytini, gümüş dut gibi isimlerle adlandırılan) bitkisinin atık durumundaki yapraklarından elde edilen özütün fitokimyasal bileşenleri, LC-MS/MS aracılığıyla belirlenerek antimikrobiyal ve sitotoksik etkilerinin incelenmesi yapıldı. Fitokimyasal bileşik profilinde, en yüksek konsantrasyona sahip olanların gallik asit, protokateşik asit, hidrobenzaldehit ve o-kumarik asit türevlerine ait olduğu bulgusuna ulaşıldı. Özütün biyolojik uygulamalarda etkilerinin değerlendirilmesi için MTT ve mikro dilüsyon yöntemleri kullanıldı. Mikro dilüsyonla antimikrobiyal etkide beş farklı mikroorganizma kullanıldı. En düşük konsantrasyonda Candiada albicans ve Listeria monocytogenes mikroorganizmaları üzerinde etkili oldukları görüldü. Bu konsantrasyonlar uygulamada kullanılan antibiyotiklerden daha düşüktü. Özütün MTT metodu ile sağlıklı hücre RPE-1 ve kanser hücreleri U2OS, DU-145 üzerinde etkileri incellendi. 24-48 saat süre ile 1-2000 µg/mL konsantrasyon aralığında özütle etkileşime bırakılan hücreler üzerinde, etkileri sonucunda % canlılık ve IC50 değerleri belirlendi. Bulgulara göre en yüksek etki 2000 µg/mL konsantrasyonda DU-145 kanser hücrelerinde meydana geldi. DU-145'de çoğalmanın baskılandığı bu konsantrasyon, sağlıklı hücrenin üzerinde canlılığı etkileyen toksisite göstermedi.Plants are organisms rich in phytochemicals. These phytochemicals are used in many important medical applications as a source of bioactive components and form the basis of various pharmacological drugs. In this thesis, the phytochemical components of the extract obtained from the waste leaves of the plant Elaeagnus angustifolia L. (named with names such as wild olive, sea buckthorn, Russian olive, silver mulberry), a member of the Elaeagneceae family grown in the Mardin region, were determined by LC-MS/MS and antimicrobial and cytotoxic effects were examined. In the phytochemical compound profile, it was found that the ones with the highest concentration belonged to gallic acid, protocatechic acid, hydrobenzaldehyde and o-coumaric acid derivatives. MTT and microdilution methods were used to evaluate the effects of the extract in biological applications. Five different microorganisms were used for antimicrobial effect with microdilution. It was observed that they were effective on Candiada albicans and Listeria monocytogenes microorganisms at the lowest concentration. These concentrations were lower than the antibiotics used in practice. The effects of the extract on healthy cell RPE-1 and cancer cells U2OS, DU-145 were investigated by MTT method. Viability % and IC50 values were determined as a result of the effects on the cells, which were left to interact with the extract in the concentration range of 1-2000 µg/mL for 24-48 hours. According to the findings, the highest effect occurred in DU-145 cancer cells at a concentration of 2000 µg/mL. This concentration at which proliferation was suppressed in DU-145 did not show viability-affecting toxicity on the healthy cell.trAnalytical ChemistryBiyokimyaAnalitik KimyaBiochemistryMaster Thesis