Bozkurt, ÖmerErgül, Şengül2026-02-022026-02-022025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vj2_3mRYn1iA-KInzCsLxXv9mSSobwIjHyfWZ7NzjO-Xhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/10286Ölüm bütün insanlar için geçerli ortak bir tecrübedir. Buna bağlı olarak her inanç sisteminde, ölümden sonraki varoluş ve ruhun mahiyetine dayalı çeşitli fikirler ve sorgulamalar yer almıştır. Ruh ve ölüm arasındaki anlamlı bağ, gerek dini gerekse de felsefi yaklaşımlarla sık sık ele alınan bir konudur. Bu tezin konusu, çağdaş İslam düşüncesinde öne çıkan önemli düşünürlerden biri olan Murtazâ Mutahharî'nin ruh, ölüm ve ötesi konularını nasıl ele aldığıdır. Mutahharî, fikirlerini geleneksel ve yerleşik İslam düşüncesine dayandırarak ruhun ölümsüz olduğuna inanır. Ancak o, modern düşünceyle de münasebetini sürdürmüştür. Ona göre ruh, maddi olmasa bile varoluşun odağında yer almaktadır. Mutahharî'ye göre insan, ahlaki değerleri tanıyarak manevi kemâle ulaşır; bu durum ruhun saflaşmasını beraberinde getirecektir. Bu bağlamda tezde, ölüm ve ruh arasındaki ilişkinin anlamlılığı sorgulanarak ölümün insanın varoluş amacına nasıl bir katkı sağladığı incelenmektedir. Tezde ayrıca İslam inancına göre ruhun bedeni terk etmesi ve ahiret hayatına intikal etmesinin neyi temsil ettiği konu edilmektedir. Ölümün bir yok oluş mu yoksa yeni bir başlangıç mı olduğu şeklindeki soruların cevabı ve buna ilave olarak ölüm korkusunun nedenleri Mutahharî'nin görüşleri etrafında analiz edilerek bu korkunun insanın manevi gelişimindeki yeri araştırılmaktadır. Öncelikle Murtazâ Mutahharî'nin hayatı ve eserleri ele alınmakta; ilave olarak Mutahharî'nin düşünce sistemi hakkında genel bir bakış açısı sunulmaktadır. Sonrasında ruh ile ilgili görüşleri incelenmektedir. Ölüm ve sonrası ile ilgili fikirleri ise son bölümde ele alınmaktadır. Tezde Mutahharî'nin geleneksel İslam felsefesinde İhvan-ı Safâ, Molla Sadrâ; Antik Yunan felsefesinde Aristoteles; modern felsefede ise Kant gibi filozoflardan beslendiği ve etkilendiğine dair analizler ve değerlendirmeler yansıtılmaktadır. Yine kendisine kaynaklık etmiş filozof ve düşünürlerin hem dinî hem de kültürel kaynaklarına dikkat çekilerek ölüm konusu özelindeki fikirler, özet mahiyetinde ifade edilmektedir. Konuyla ilgili yapılmış diğer çalışmalar, Mutahharî'nin düşünceleriyle mukayese edilerek örtüşen veya ayrışan yönleriyle birlikte göz önünde bulundurularak ele alınmaktadır. Anahtar Kelimeler: İslâm Felsefesi, Mutahharî, Ruh, Ölüm, AhiretDeath is a universal experience common to all human beings. Consequently, every belief system has various ideas and questions based on existence after death and the nature of the soul. The meaningful connection between the soul and death is a subject frequently addressed in both religious and philosophical approaches. The subject of this thesis is how Murtazâ Mutahharî, one of the prominent thinkers in contemporary Islamic thought, approaches the subjects of the soul, death, and the afterlife. Mutahharî believes in the immortality of the soul, basing his ideas on traditional and established Islamic thought. However, he has also maintained his connection with modern thought. According to him, even though the soul is not material, it is at the centre of existence. Mutahharî believes that humans attain spiritual perfection by recognising moral values; this will lead to the purification of the soul. In this context, the thesis questions the meaning of the relationship between death and the soul and examines how death contributes to the purpose of human existence. The thesis also addresses what the departure of the soul from the body and its transition to the afterlife represents according to Islamic belief. The answer to the question of whether death is an annihilation or a new beginning, and additionally the reasons for the fear of death, are analysed around Mutahharî's views, and the place of this fear in human spiritual development is investigated. First, Murtazâ Mutahharî's life and works are discussed; additionally, a general overview of Mutahharî's system of thought is presented. Subsequently, his views on the soul are examined. His ideas on death and the afterlife are addressed in the final section. The thesis reflects analyses and evaluations indicating that Mutahharî drew inspiration and was influenced by philosophers such as Ihwan al-Safa and Mulla Sadra in traditional Islamic philosophy, Aristotle in ancient Greek philosophy, and Kant in modern philosophy. Again, drawing attention to the religious and cultural sources of the philosophers and thinkers who served as his sources, his ideas on the subject of death are expressed in summary form. Other studies on the subject are examined in comparison with Mutahhari's ideas, taking into account their similarities and differences. Key Words: Islamic Philosophy, Mutahharî, Soul, Death, EschatologytrFelsefePhilosophyMaster Thesis