Al-doorı, Ayman Jassim MohammedKarzoun, Elemir Bekri2026-02-022026-02-022025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vqSomD4NWWLSsOuTfWYUDNawL-uloSqSf4w1p4QHZTDChttps://hdl.handle.net/20.500.12514/10293Bu çalışma, 'Zikir ve dualarda sayı ve tertip'in mutlağı ve sınırlılığı' konusunu ele almakta olup, ibadet alanında oldukça hassas bir meseleyi incelemektedir. Araştırma, hadislerde yer alan zikir sayılarının tevkîfî (sınırlı) olup tam olarak riayet edilmesi gereken sayılar mı, yoksa mutlak (serbest) olup artırılıp eksiltilebileceği rehber nitelikli sayılar mı olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Konuya uygun olarak araştırmada üç yöntem bir arada kullanılmıştır: 1. İstikrâ (tümevarım) yöntemi, hadis metinlerinin sünnetin asıl kaynaklarından sistematik biçimde toplanması için; 2. Tahlil ve tenkit yöntemi, rivayetlerin derinlemesine analiz edilmesi ve eleştirel değerlendirilmesi için; 3. Mukayeseli yöntem, muhaddislerin, fakihlerin ve usûlcülerin görüşlerini karşılaştırarak delillerle tercih yapabilmek için kullanılmıştır. Araştırma, temel kavramların tanımlanması, dua ve zikrin faziletinin ortaya konulması, sayılı (mukayyed) ve mutlak hadislerin toplanıp sınıflandırılması, ayrıca âlimlerin sayı sınırlamasına dair görüşlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesiyle yapılandırılmıştır. Çalışmada iki tür sayı belirlenmiştir: 1. Tevkîfî sayılar: Metinlerde sayı sınırlamasını açıkça belirten ifadeler yer aldığı durumlarda, bu sayılara tam olarak uymak gerekir. 2. Mutlak sayılar: Sayının sınırlandırıcı bir anlam taşımadığı, teşvik veya öğretim amacı güttüğü durumlarda artırma yapılabilir. Araştırmanın ulaştığı başlıca sonuçlar şunlardır: Tevkîfî sayılara bağlı kalmak, ibadetlerde kulluğu ve sünnete uygunluğu güçlendirir. Mutlak sayılarda artırıma izin verilmesi, şeriatın genişliğini ve kolaylığını yansıtır. Bazı tasavvufî çevrelerde görülen, metin temeli olmayan keyfî ve bid'at sayı uygulamaları reddedilmelidir. Tevkîfî ve mutlak sayı ayrımı, metinlerin doğru anlaşılması ve ibadetten beklenen sevabın elde edilmesi açısından metodolojik bir zorunluluktur. Sayıların çoğu, bağlayıcı bir biçimde belirlenmiş olup, bazı metinlerde ise artışa müsaade edilmiştir. Âlimler arasındaki görüş farklılıklarının, metinlerin delalet yönünden anlaşılmasındaki farklılıklardan kaynaklandığı görülmüştür. Bu sebeple anlamın, dilbilgisel kurallar ve fıkhî istidlal ilkeleri çerçevesinde yorumlanması gerekmektedir.This study explores the topic 'Numbers and Order in Supplications and Remembrances: Between Restriction and Freedom', addressing a precise issue in the domain of worship. It seeks to determine whether the numerical limits mentioned in prophetic supplications are binding and fixed (tawqīfī)—requiring strict adherence—or instructive and flexible, allowing increase or decrease. Given the nature of the topic, the research employs a combination of three methodologies: 1. Inductive method, used to collect and examine hadith texts from their primary sources; 2. Analytical and critical method, applied to evaluate and interpret these narrations; 3. Comparative method, used to contrast the views of hadith scholars, jurists, and usūl scholars, and to present evidence-based preferences. The study is organized into chapters covering: definitions of key terms, the virtues of supplication and remembrance, compilation and classification of numerical hadiths—both restricted and unrestricted—and a detailed discussion of scholarly opinions on exceeding prescribed numbers. Two main categories of numbers were identified: 1. Restrictive (tawqīfī) numbers: explicitly limited by textual evidence, which must be strictly observed. 2. Unrestricted (absolute) numbers: intended for encouragement or instruction, where increase is permissible. The major findings include: Adherence to restrictive numbers enhances sincerity and conformity to the prophetic model. Allowing increase in unrestricted numbers reflects the inclusiveness and ease of Islamic law. The study warns against fabricated or innovative numerical practices, especially those found in certain Sufi traditions, urging a return to authentic Sunnah-based practices. Distinguishing between restrictive and unrestricted numbers is essential for correct textual interpretation and spiritual reward. Most numerical references appear restrictive in context, though some permit flexibility. Scholarly disagreement stems from varying understandings of textual indications, necessitating interpretation guided by linguistic and jurisprudential principles.arDinReligionMaster Thesis