Sovyet Kürt Edebiyatı Anlatısında Ortak Fonksıyonlar ve Olay Örgüsü

Abstract

Bu makale Sovyet Kürt edebiyatının ana hattını temsil eden altı edebi metin örneğinde bu edebiyatın ortak fonksiyon ve olay örgüsünü tespit etmeye çalışmaktadır. Sovyet Kürt edebiyatı belirli bazı faktörlerden dolayı ortak fonksiyon ve olay örgüsüne dayanmaktadır. Bundan dolayı bu edebi eserlerin olay örgüsü; ağa ve beylerin istibdadı, Roma Reş’in istibdadı, kaçış, Ermenilerin dostluğu ve hayırhahlığı, Rusların iyiliği, Bolşevik Devrimin kurtarıcılığı, eski kötü adetlerin engelleyiciliği ve buna karşı geliştirilen karşıtlık, sosyalist inşa programı, ulusal savaşa katılım ve folklorseverlik gibi on fonksiyon ve anlatı elementlerinden meydana gelmektedir. Bu edebiyatın anlatısında fonksiyonların sıralanması ve sayısı üç farklı anlatı kategorisini ortaya çıkarmaktadır. İlk kategoride olaylar Bolşevik Devrimden önce başlayıp Devrimden sonraki olayları da içermektedir. Bu kategoride aşağı yukarı adıgeçen bütün fonksiyonlar yer almakdatır ve temel amaç Devrim öncesi ve Devrim sonrası dönemleri karşılaştırmaktır. Bu kategorideki eserler uzun bir zaman dilimine dayanıp sürekli yeni olaylar ve karekterlerle genişledikleri için panaromiktirler. Bundan dolayı bu eserlerde odaklanma sorunu, merkezi bir olayın olmaması ve karekterlerin zayıflığı temel teknik sorunlar olarak ortaya çıkmaktadır. İkinci kategoride olaylar yine Devrimden önce başlayıp Devrimin başarısı ile sonlanmaktadır. Bu kategoride anlatı feodal dönemin istibdadı ve Bolşevik Devrimin hazırlığına odaklanmaktadır. Üçüncü kategoride edebi eserler sadece Devrimden sonraki olayları içerip odaklanmanın merkezinde sosyalist inşa programı ve Sovyet kimliğinin inşası yer almaktadır. Bu eserlerdeki temel sorun da düğümün kolayca çözülmesi ve çelişki ve gerginliğin zayıflığıdır.