Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar

Abstract

Neolitik Dönem boyunca büyük memeli hayvanlar, beslenme ve ekonomiye önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. Bununla birlikte, küçük memeli hayvanlar da besin ekonomisi ve sembolik-ritüel faaliyetlerde önemli bir rol oynamıştır. Shannon–Weaver Çeşitlilik İndeksi (H’) kullanılarak bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönemi’ne ait küçük memeli faunasına ilişkin veriler, niceliksel ve niteliksel olarak incelenerek yeni bir model oluşturulmuştur. Hem Çanak Çömleksiz Neolitik A (PPNA) hem de Çanak Çömleksiz Neolitik B (PPNB) dönemlerinde, başta tavşan ve tilki olmak üzere küçük memeli hayvanların yoğun bir şekilde tercih edildiği görülmektedir. Ayrıca, küçük memeli hayvanlar yalnızca beslenme amacıyla değil, aynı zamanda ölü gömme ritüelleri, sembolik faaliyetler ve diğer uygulamalarda da kullanılmıştır. Çanak Çömlekli Neolitik Dönem (PN) ile birlikte tarım ve hayvancılığın gelişmesi, küçük memeli hayvanların kullanımında önemli bir azalma yaratmıştır. Bununla birlikte, dönemin faunal kalıntıları arasında yer alan yaban kedisi, vaşak, kirpi ve kunduz gibi türler, bölgedeki erken yerleşik toplulukların küçük memeli hayvanları farklı amaçlarla kullanmayı sürdürebilmiş olabileceklerini göstermektedir. Genel olarak, Güneydoğu Anadolu’nun Yukarı Dicle ve Orta Fırat Havzalarındaki çevresel ve kültürel bağlamlar göz önünde bulundurularak, Neolitik toplulukların küçük memeli hayvanlarla ilişkileri karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerde, ekosistemlerindeki düşük ile orta düzeydeki biyoçeşitliliğe rağmen, küçük memeli faunanın yalnızca beslenme açısından değil, aynı zamanda sembolik ve ritüel uygulamalardaki önemi de vurgulanmıştır.