Hz. Ali’nin Şiirlerinde İnsani Değerler

Abstract

Hicretten takriben yirmi iki yıl önce (m. 600) Mekke’de doğan Hz. Ali’nin (ö. 40/661), gerek nazım gerekse de nesir tarzındaki sözleri şifahi rivayet yöntemiyle aktarılmış ve vefatından çok sonra derlenerek yazıya geçirilmiştir. Şerîf el-Murtazâ (ö. 436/1044), Hz. Ali’nin hayatının farklı merhalelerinde ortaya koyduğu manzum söz ve şiirleri, münacat ve nasihatleri ihtiva eden düşüncelerini düzenleyip bir divanda toplanmış ve bu esere “Dîvânu ʿAlî b. Ebî Tâlib” adını vermiştir. Matbaanın olmadığı ilk zamanlarda istinsah edilmek suretiyle çoğaltılan bu eser, daha sonra İslâm âleminin çeşitli ülkelerinde elden ele dolaştırılarak okunmuştur. Eserin ilk baskısı 19. yüzyılda (Mısır: Bulak matbaası, 1839) yapılmıştır. Bu şiirlerin Hz. Ali’ye aidiyeti hususu günümüze kadar tartışılagelen bir konu olmuştur. Ancak bazı şiirlerin Hz. Ali’ye nisbet edilmesi hususunda ihtilafın bulunması Hz. Ali’nin dilciliğine, şairliğine ve edebiyatçı kimliğine zarar vermemektedir. Nitekim günümüzde bile edebî tenkitte ölçü kabul edilen “şiir, sözün tartısıdır” şeklindeki ifadesi, Hz. Ali’nin edebî kişiliğini ve tenkitçi kimliğini ortaya koymaktadır. Çalışmamız Hz. Ali’nin şiirlerinde yer alan “maddi ve manevi ilişkilerinde insana rehberlik eden bir dizi amaç ve idealler” şeklinde tanımlanan insani değerlerle ilgilidir. Dolayısıyla bu çalışmada insani değerler üzerinde durulmuş, Hz. Ali’nin hayatı ve şiirleri hakkında kısa bir bilgi verilmiş ve daha sonra şiirlerindeki insani değerler tespit edilmeye çalışılmıştır.