Eqîdenameyeke menzûm: Hedıyyet'ul-îxwan fî eqîdetî'l-îman a şêx qutbeddînê korıkî

Abstract

ABSTRACT The literary works, which are the cornerstones of the maturation process, determine the level of literature. In this context, the examination of the structures and their contribution to literature is of great importance. For this purpose, the emergence of works in the field of poetic verse akidename which has become a literary genre in classical Kurdish literature and the determination of its literary value will be useful for the history of Kurdish literature. For this purpose, the study was conducted on Hazîhî Hediyyetu'l-Îxwan fî 'Eqîdetî'l-Îman written by Sheikh Kutbeddin Korikî, an example of verse akidename. The study consists of an introduction and three parts. In the beginning, the framework, subject, aim, reason and importance of the writing of akide; Some of the works of classical Kurdish literature written in the field of akidename and some examples of this genre in eastern literature are mentioned. The first part consists of the life, works and literary personality of Sheikh Kutbeddin Korikî. In the second part, the work is evaluated in terms of language and form. In the third section, a detailed content analysis is conducted. At the end of the study is the transcribed text of the akidename of Koriki. With the evaluation of this manuscript written in the field of akidename; it is aimed to help the maturation of Kurdish literature and to take place in the history of classical Kurdish literature. Key Words: Classical Kurdish Literature, Manzum Akidename, Mesnevi, Sheikh Kutbeddin Korikî, Hazîhî Hediyyetu'l-Îxwan fî 'Eqîdetî'l-Îman.

ÖZET Olgunlaşma sürecinin temel taşları pozisyonunda olan edebi eserler, edebiyatın seviyesini belirlemektedir. Bu bağlamda ortaya konan yapıtların incelenmesi ve edebiyata olan katkısının tespiti, büyük önem arz etmektedir. Bu maksatla Klasik Kürt Edebiyatında edebî bir tür hâline gelmiş olan manzum akidename alanındaki eserlerin ortaya çıkarılması ve edebi değerinin belirlenmesi Kürt edebiyat tarihine faydalı olacaktır. Çalışma bu amaçla, bir manzum akidename türü örneği olan Şeyh Kutbeddin Korikî'nin yazdığı Hazîhî Hediyyetu'l-Îxwan fî 'Eqîdetî'l-Îman adlı eseri üzerine yapılmıştır. Çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Başlangıçta akide ilminin çerçevesi, konusu, amacı, yazılma sebebi ve öneminden; Klasik Kürt edebiyatının akidename alanında yazılmış eserlerinden ve bu türün doğu edebiyatlarındaki bazı örneklerinden bahsedilmiştir. Birinci bölüm Şeyh Kutbeddîn Korikî'nin hayatı, eserleri ve edebî şahsiyetinden oluşmuştur. İkinci bölümde eser, dil ve şekil yönünden değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ayrıntılı bir içerik incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın sonunda da Korikî'nin akidenamesinin transkribe edilmiş metni yer almaktadır. Akidename alanında kaleme alınmış el yazması bu eserin değerlendirilmesiyle; Kürt edebiyatının olgunlaşmasına yardımcı olması ve klasik Kürt Edebiyatı tarihinde yer almasını sağlamak, amaçlanmaktadır. Anahtar Sözcükler: Klasik Kürt Edebiyatı, Manzum Akidename, Mesnevi, Şeyh Kutbeddin Korikî, Hazîhî Hediyyetu'l-Îxwan fî 'Eqîdetî'l-Îman.