Bidʿatu'r-Râvî (Teşeyyuʿ) Bağlamında Hz. Ali'nin Fezâiline Dair Hadislerin İncelenmesi: Tirmizî'nin El-Câmiʿ Örneği

Dergi Sayısı

Yükleniyor...

Özet

Bu araştırma, Tirmizî'nin el-Câmiʿ adlı eserinde yer alan Hz. Ali'nin (r.a.) faziletlerine dair rivayetlerin hadis usûlü çerçevesinde isnad ve metin açısından incelenmesini konu edinmektedir. Hz. Ali'nin Ehl-i beyt içerisindeki müstesna konumu ve sahâbe arasındaki yeri sebebiyle onun faziletlerine dair çok sayıda rivayet nakledilmiş, bu rivayetlerin bir kısmı tarihî ve mezhebî tartışmalarda farklı şekillerde yorumlanmıştır. Çalışmanın amacı, söz konusu rivayetleri hadis tenkidi ölçütleri doğrultusunda değerlendirerek sahih olanları zayıf olanlardan ayırt etmek ve Teşeyyüʿ bid'atının, bu rivayetlerin kabulü veya reddi üzerindeki etkisini ve söz konusu rivayet metinlerinde ziyâde, tahrif veya uydurma unsurların bulunmasına tesir edip etmediğini incelemektir. Araştırmanın ilk bölümünde bid'at kavramı, bid'at ehli râvilerden hadis rivayetinin hükmü ve Şiîlik-teşeyyu' kavramlarının tarihî gelişimi ele alınmıştır. Muhaddislerin, râvinin mezhebî aidiyetinden ziyade adâlet, zabt ve rivayet güvenilirliğini esas aldıkları, bununla birlikte bid'atin türü, derecesi ve rivayete etkisi gibi hususları da değerlendirdikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Tirmizî'nin el-Câmiʿ'inde yer alan Hz. Ali'nin faziletlerine dair yirmi altı rivayet dokuz başlık altında incelenmiştir. Rivayetlerin tahrîci yapılmış, farklı tarikler karşılaştırılmış, râviler ricâl kaynakları ışığında değerlendirilmiş ve özellikle teşeyyu' ithamıyla anılan râvilerin durumları üzerinde durulmuş, bu râvilerin Şiîlik ithamına maruz kalmalarına sebep olan hususlar tespit edilmeye çalışılmış ve söz konusu ithamların doğruluğu araştırılmıştır. Ayrıca rivayetlerin kendisine dayandığı medâr râviler tespit edilmiş, bu râvilerin teferrüdlerinin kabul edilebilirliği değerlendirilmiş, mutâbaat ve şevâhidleri incelenerek rivayetler isnad ve metin açısından tahlil edilmiştir. Araştırmada ayrıca Tirmizî'nin hadis değerlendirme yöntemi ele alınmış, onun ricâl, illet ve hadis tenkidi alanlarında önemli bir muhaddis olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, Hz. Ali'nin faziletlerine dair rivayetlerin tamamının aynı sıhhat derecesine sahip olmadığı; Bazı rivayetlerin sahih kabul edilirken, bazılarının ise hadis tenkidi açısından kabul edilebilirliğinin yeterli düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, Tirmizî'nin el-Câmiʿ'indeki ilgili rivayetleri ilmî ölçütler çerçevesinde değerlendirerek Hz. Ali'nin faziletlerine dair hadis mirasının daha sağlıklı anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Hadis, bid'at, teşeyyu, Hz. Ali, fezâil, Tirmizî
This study examines the narrations concerning the virtues (faḍāʾil) of ʿAlī b. Abī Ṭālib (may Allah be pleased with him) recorded in al-Tirmidhī's al-Jāmiʿ, analyzing them in terms of both isnād (chain of transmission) and matn (text) within the framework of ḥadīth methodology. Owing to ʿAlī's distinguished status among the Ahl al-Bayt and his eminent position among the Companions, numerous narrations regarding his virtues have been transmitted. Some of these narrations have been interpreted differently in the context of historical and sectarian debates. The aim of this study is to evaluate these narrations according to the principles of ḥadīth criticism, distinguish authentic narrations from weak ones, and investigate the influence of the bidʿah of Tashayyuʿ on the acceptance or rejection of these narrations, as well as whether it contributed to the presence of additions (ziyādah), textual alterations (taḥrīf), or fabrications within their texts. The first chapter discusses the concept of bidʿah, the ruling on transmitting ḥadīths from narrators associated with innovation, and the historical development of the concepts of Shīʿism and Tashayyuʿ. It concludes that the ḥadīth scholars primarily based their evaluation of narrators on integrity (ʿadālah), precision (ḍabṭ), and reliability in transmission rather than on sectarian affiliation. Nevertheless, they also took into consideration such factors as the nature and degree of a narrator's innovation and its potential impact on the transmitted reports. The second chapter analyzes twenty-six narrations concerning the virtues of ʿAlī found in al-Jāmiʿ of al-Tirmidhī under nine thematic headings. Each narration was subjected to takhrīj, its various transmission routes were compared, and its narrators were evaluated in light of the classical biographical (rijāl) literature. Particular attention was given to narrators accused of Tashayyuʿ. The reasons behind these accusations were identified, and the validity of such claims was critically examined. Furthermore, the principal (madār) narrators upon whom these reports ultimately rely were identified, the acceptability of their solitary transmissions (tafarrud) was assessed, and corroborative reports (mutābaʿāt and shawāhid) were examined. Consequently, the narrations were analyzed through both isnād and matn criticism. The study also examines al-Tirmidhī's methodology in evaluating ḥadīths and demonstrates that he was a distinguished ḥadīth scholar with considerable expertise in the fields of rijāl, hidden defects (ʿilal), and ḥadīth criticism. The findings indicate that the narrations concerning the virtues of ʿAlī do not all possess the same degree of authenticity. While some narrations were found to be authentic, others were determined not to meet an adequate level of acceptability according to the principles of ḥadīth criticism. By evaluating the relevant narrations in al-Tirmidhī's al-Jāmiʿ according to established scholarly criteria, this study aims to contribute to a more accurate understanding of the ḥadīth heritage concerning the virtues of ʿAlī. Keywords: Hadith, bid'ah, tashayyu', Hz. Ali, fada'il, al-Tirmidhi

Açıklama

Anahtar kelimeler

DIN

Bilim Dalları

Alıntı

WoS Q

Scopus Q

Kaynak

Cilt

Sayı

Başlangıç Sayfası

Bitiş Sayfası

Yükleniyor...
Yükleniyor...
Yükleniyor...