Tekerlekli Sandalye Basketbolcularda Bilateral Eğitimin Basketbol Beceri ve Fiziksel Performans Üzerindeki Rolü

Abstract

Bu çalışmanın 20-44 yaş arası erkek tekerlekli sandalye basketbolcularda bilateral antrenman programının, top hakimiyeti, isabetli şut, turnike ve pas atışları gibi basketbol becerilerine olan etkisini ve aynı zamanda dayanıklılık, çeviklik, sürat, kuvvet gibi fiziksel performans üzerindeki iyileştirici etkisini incelemek amaçlanmıştır. Sporcular 10 deney grubu ve 10 kontrol grubu olacak şekilde iki kategoriye ayrılmıştır. Çalışmanın deney grubunu Mardin ili Kızıltepe Engelliler Birliği Spor Kulübü sporcularından araştırma kriterlerine uygun toplamda 10 erkek sporcu dahil edilmiştir. Kontrol grubuna ise Diyarbakır ilinde bulunan Amedspor tekerlekli sandalye basketbol sporcularından oluşan ve araştırma kriterlerine uygun toplamda 10 erkek sporcu çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmada, deney grubu 8 haftalık bilateral antrenman programını haftada 3 gün olacak şekilde rutin basketbol antrenmanlarından önce 40-45 dk boyunca uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise bilateral antrenman programını uygulamayıp 8 hafta boyunca rutin antrenmanlarına devam edilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle ön test ve son test karşılaştırmalarında Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Parametreler arasındaki ilişkiler ise Spearman rho Korelasyon analizi ile incelenmiş; istatistiksel değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bu doğrultuda ise deney grubunda biceps ve göğüs bölgelerinin deri altı yağ kıvrımlarında anlamlı azalmalar (p<0,05) gözlenmiş, fiziksel performans ve basketbol beceri testlerinde birçok parametrede iyileşme sağlanmıştır (p<0,05). Kontrol grubunda ise sınırlı gelişmeler gözlenmiş; bazı fiziksel performans ve isabetli turnike testlerinde artış sağlanmış, diğer testlerde anlamlı değişim tespit edilmemiştir (p>0,05). Grup karşılaştırmalarında 4 m pas, 8 m pas, isabetli şut ve isabetli turnike testlerinde anlamlı iyileşmeler kaydedilmiştir (p<0,05). Gelecek çalışmalarda farklı yaş, engel düzeyi ve performans seviyelerindeki TSB sporcularına uygulanacak daha uzun süreli bilateral antrenman programları, bulguların genellenebilirliğini artırarak antrenörler ve sporcular tarafından hazırlanacak içeriklere entegre edilebilecek uygulamalar açısından literatüre önemli bir katkı sağlayabilir.The aim of this study was to examine the effects of bilateral training programs on basketball skills such as ball control, shooting accuracy, lay-up and passing, as well as their effects on physical performance parameters including endurance, agility, speed and strength in male wheelchair basketball players aged 20–44 years. The athletes were divided into two groups consisting of 10 participants in the experimental group and 10 participants in the control group. The experimental group included 10 male athletes who met the inclusion criteria and were members of the Kızıltepe Disabled Sports Club in Mardin province, while the control group consisted of 10 male wheelchair basketball players from Amedspor in Diyarbakır province who met the research criteria. The experimental group performed an 8-week bilateral training program three days per week for 40–45 minutes before routine basketball training sessions, whereas the control group continued their routine training for eight weeks without applying the bilateral training program. Due to the non-normal distribution of the data, the Wilcoxon Signed-Rank Test was used for pre-test and post-test comparisons, and the Mann–Whitney U Test was applied for comparisons between the two independent groups. Relationships between parameters were examined using Spearman rho Correlation analysis, and the level of statistical significance was accepted as p<0.05. In line with these findings, reductions in subcutaneous fat in the biceps and chest regions were observed in the experimental group, and improvements were achieved in several physical performance and basketball skill parameters, while limited improvements were observed in the control group, with increases noted in certain physical performance variables and the successful lay-up test, and no notable changes detected in the remaining tests. Group comparisons indicated improvements in the 4 m pass, 8 m pass, successful shooting and successful lay-up tests. Future studies involving longer bilateral training programs applied to wheelchair basketball players of different ages, disability levels and performance levels may contribute to the literature by increasing the generalizability of the findings and providing practical implications for coaches and athletes.