Lisansüstü Eğitim Enstitüsü

Permanent URI for this communityhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/12

Browse

Browsing Lisansüstü Eğitim Enstitüsü by Author "Adak, Abdurrahman"

Filter results by typing the first few letters
Now showing 1 - 2 of 2
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    Dîwana Mela Hesenê Sofyanî: Metin û lêkolîn
    (2024) Ertaş, Halit; Adak, Abdurrahman
    Mela Hesenê Sofyanî, bir Klasîk Kürt Edebiyatı şairidir. 1943 yılında Silvan'ın Kevnecar Köyünde dünyaya gelmiştir. Mela Hesen, dini ilmiyle beraber daha çok milli ve toplumsal konulara odaklanmıştır. Bununla beraber Klasik Kürt Edebiyatı özellikleri kapsamında yazmış olduğu özgün divanı, sekiz şiir dışında daha önce hiçbir şekilde yayımlanmamıştır. Muhteva açısından oldukça zengin edebiyatın yanısıra milli ve toplumsal konularda yazılmış şiirlerden oluşmaktdır. Divanında şekilsel açıdan genel olarak mesnevi ve murabba nazım birimlerinin ağırlığının yanısıra gazel, kaside ve müseddes de yer almaktadır. Her ne kadar ritim olarak aruz ölçüsü etkisini hissettirse de aruz kalıpları belirgin bir şekilde ortaya çıkmamaktadır. Şair, şiirlerinde genel olarak hece ölçüsü kullanmıştır. Bu çalışma bir giriş ve dört kısımdan oluşmaktadır; birinci kısım şairin hayatı, ikinci kısım şekil ve içerik açısından divanın incelemesi, üçüncü kısım ilk iki bölümün incelemesi üzerine şairin edebi kişiliği, dördüncü kısım ise divanın transkribesinden oluşmaktadır. Bu divanın özgün özellikler barındırdığını, şekilsel açıdan çeşitli olup dilin sade ve akıcı olduğu tespit edilmiştir. Şair, şiirlerini Cegerxwîn ve Ehmedê Xanî'nin etkisinde kalarak kaleme almıştır. Mela Hesenê Sofyanî, sosyal ve milli ve bir şair olup XX. yüzyıl Klasik Kürt Edebiyatı özelliklerini taşımaktadır.
  • Thumbnail Image
    Master Thesis
    Dîwana Xemgînê Xanî (Metın û lêkolîn)
    (2025) Süleyman, Müjde; Adak, Abdurrahman
    Bu çalışmanın konusu, Xemgînê Xanî olarak da tanınan Mela Nûreddîn Ebdulmecîd'in (1915-2008) şiir divanıdır. Şair Suriye'nin Rojava Kürt Bölgesi'ndendir ve yirminci yüzyıl ve yirmi birinci yüzyılın başlarında yaşamıştır. Bir ses kaydında kendisine dair verdiği bilgilere göre, Mela Nûreddîn Ebdulmecîd, önemli Kürt şairi Ehmedê Xanî'nin soyundan gelmektedir. Şêx Ibrahîm Ḥeqî ve bölgenin diğer dini âlimlerinden İslam dininin fıkıh ve şeriat ilimlerini öğrenmiştir. Bunun yanı sıra, aşk, toplum, millet ve tasavvuf konularıyla ilgili çok sayıda şiir yazmıştır. Eserlerinin ailesi tarafından muhafaza edilen tüm orijinal nüshalarına ulaşma imkanımız oldu. Mela Nûreddîn Ebdulmecîd'in eserlerinde Melayê Cizîrî, Eḥmedê Xanî ve Feqiyê Teyran gibi şairlerin etkisi aşikardır. Bu çerçevede Feqiyê Teyran'ın Şêxê Senʿanî adlı manzumesine bir nazire kaleme almıştır. Şair modern dönemin şairlerinden olmasına rağmen şiirlerini klasik edebiyatın uslubu ve araçlarıyla yazmış ve tüm şiirlerinde Xemgîn mahlasını kullanmıştır. Dönemin Suriye iktidarının korkusundan eserlerini açıkça ortaya koymamıştır ve bu nedenle de şiirleri bugüne kadar tanınmamıştır. Yaşamı boyunca yalnızca Dîwana Şêxê Sen'anî bi Xezela Feqhê Teyran û Xemgînê Xanî adlı eseri yayınlanmıştır. Ailesinden gerekli izinleri aldıktan sonra, bu çalışmayla Mela Nûreddîn Ebdulmecîd'in şiirlerine ve hayatına ışık tutmak ve bu yolla da onları günyüzüne çıkarmak istemekteyiz. Bu çalışma bir giriş bölümü, üç kısımdan oluşan bir tartışma bölümü ve bir de sonuç bölümünden oluşmaktadır. Bu çalışmada şairin hayatı, eserleri ve edebi yanı üzerinde durularak bu konular akademik olarak araştırılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Kürt edebiyatı, klasik şairler, divan, tasavvuf, Xemgînê Xanî.