Browsing by Author "Karzoun, Elemir Bekri"

Now showing 1 - 1 of 1

الأعداد والترتيب في الأدعية والأذكار بين الإطلاق والتقييد
(2025) Karzoun, Elemir Bekri; Al-doorı, Ayman Jassim Mohammed
Bu çalışma, 'Zikir ve dualarda sayı ve tertip'in mutlağı ve sınırlılığı' konusunu ele almakta olup, ibadet alanında oldukça hassas bir meseleyi incelemektedir. Araştırma, hadislerde yer alan zikir sayılarının tevkîfî (sınırlı) olup tam olarak riayet edilmesi gereken sayılar mı, yoksa mutlak (serbest) olup artırılıp eksiltilebileceği rehber nitelikli sayılar mı olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Konuya uygun olarak araştırmada üç yöntem bir arada kullanılmıştır: 1. İstikrâ (tümevarım) yöntemi, hadis metinlerinin sünnetin asıl kaynaklarından sistematik biçimde toplanması için; 2. Tahlil ve tenkit yöntemi, rivayetlerin derinlemesine analiz edilmesi ve eleştirel değerlendirilmesi için; 3. Mukayeseli yöntem, muhaddislerin, fakihlerin ve usûlcülerin görüşlerini karşılaştırarak delillerle tercih yapabilmek için kullanılmıştır. Araştırma, temel kavramların tanımlanması, dua ve zikrin faziletinin ortaya konulması, sayılı (mukayyed) ve mutlak hadislerin toplanıp sınıflandırılması, ayrıca âlimlerin sayı sınırlamasına dair görüşlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesiyle yapılandırılmıştır. Çalışmada iki tür sayı belirlenmiştir: 1. Tevkîfî sayılar: Metinlerde sayı sınırlamasını açıkça belirten ifadeler yer aldığı durumlarda, bu sayılara tam olarak uymak gerekir. 2. Mutlak sayılar: Sayının sınırlandırıcı bir anlam taşımadığı, teşvik veya öğretim amacı güttüğü durumlarda artırma yapılabilir. Araştırmanın ulaştığı başlıca sonuçlar şunlardır: Tevkîfî sayılara bağlı kalmak, ibadetlerde kulluğu ve sünnete uygunluğu güçlendirir. Mutlak sayılarda artırıma izin verilmesi, şeriatın genişliğini ve kolaylığını yansıtır. Bazı tasavvufî çevrelerde görülen, metin temeli olmayan keyfî ve bid'at sayı uygulamaları reddedilmelidir. Tevkîfî ve mutlak sayı ayrımı, metinlerin doğru anlaşılması ve ibadetten beklenen sevabın elde edilmesi açısından metodolojik bir zorunluluktur. Sayıların çoğu, bağlayıcı bir biçimde belirlenmiş olup, bazı metinlerde ise artışa müsaade edilmiştir. Âlimler arasındaki görüş farklılıklarının, metinlerin delalet yönünden anlaşılmasındaki farklılıklardan kaynaklandığı görülmüştür. Bu sebeple anlamın, dilbilgisel kurallar ve fıkhî istidlal ilkeleri çerçevesinde yorumlanması gerekmektedir.