Browsing by Author "Kuray, Mehmet"

Now showing 1 - 2 of 2

İbnü'l-Hâcib'in eş-Şâfiyye fi İlmi't-Tasrîf adlı eserinde geçen kök isim ve kök fiil kalıpları
(2022) Kuray, Mehmet; Aydın, Tahirhan
Bu çalışmada, sarf ilminin kısa tarihçesi, müellifin hayatı, tahsili ve 'Eş-Şâfiyye fî İlmi'tTasrîf' adlı eseri metot, muhteva ve şekilsel yönleri, birçok önemli kaynaktan faydalanılarak ele alınmıştır. Bu kitap İbnü'l-Hâcib tarafından kaleme alındıktan hemen sonra dönemin ve sonradan gelen dilbilimcilerin büyük ilgisine mazhar olmuş, pek çok dilbilimci tarafından kaynak kitap kabul edilerek medreselerde ders kitabı olarak okutulmaya başlanmıştır. Tez, üç ana başlıktan oluşmaktadır. Birinci başlıkta tasrifin sözlük ve terim anlamı, tasrifin konusu ve amacı, sarf ilminin tarihsel gelişimi ve gelişim süreçleri üç evre olacak şekilde ele alınmıştır. İkinci başlıkta İbnü'l-Hâcib'in hayatı, doğumu, tahsili, eğitimi, hocaları ve talebeleri, eserleri ve ilmi kişiliği, nahiv ve sarf ilmindeki eserleri, fıkıh, usul ve akaid gibi farklı alanlarda yazdığı eserleri, akidesi ve mezhebi, ahlaki kişiliği, yaşadığı devrin sosyal, siyasal ve ekonomik durumu, şekil ve içerik açısından 'Şâfiye', İbnü'l-Hâcib'in istifade ettiği kaynaklar, Şafiyye'nin ele aldığı konular ve şerhleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü başlıkta, tezin ana konusu olan üç, dört ve beş harfli kök isimler ile mazi kök fiil kalıpları başta Radî olmak üzere Çarperdî ve Nükrekâr gibi şarihlerin, konu hakkındaki benzer ve farklı düşünceleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Daha sonra müellifin ibareleri ile büyük oranda etkilenmiş olduğu Zemahşerî ve diğer selef dilbilimcilerin ibareleri karşılaştırılmış, benzer ve farklı yönleri ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler: İbnü'l-Hâcib, eş-Şâfiyye fî İlmi't-Tasrîf, Mufassal, kök-isim, fiiller kalıpları, isimler, sarf, tasrif, Radî, Çârperdî.
قوالب الأسماء و الأفعال المجردة التي مرت في الشافية في علم التصريف لإبن الحاجب و مقايستها بمفصل الزمخشري و ترجمتها
(2022) Kuray, Mehmet; Aydın, Tahirhan
'Ibn al-Hajib and his work: Al-Shafiyye fi Ilm al-Tasrif' This study covers a brief history of the science of grammar, the life and education of the author and, the methodology, content, and morphological aspects of the work ' AlShafiyye fi Ilm al-Tasrif', based on citations from various important sources. The book was well received by contemporary and later linguists after its publication and was widely accepted as a source book by various linguists and began to be used as a course book in madrasas. The thesis is comprised of three main sections. The first section introduces in 3 phases the lexical and terminological meaning of conjugation, the subject and purpose of conjugation, and the historical development and development processes of the science of grammar. The second section provides information on the life, birth, education, training, teachers and students of Ibn al-Hajib, works and scientific personality of Ibn al-Hajib's, his works in the fields of syntax and grammar, his works written in different areas such as islamic law, procedures and doctrines, his dogma and sub-religion, his moral personality, the social, political and economic situation of the period he lived, 'Shafiyye' as to form and substance, as well as the sources used by Ibn al-Hajib and the subjects included in 'Shafiyye' and its annotations. The third section covers three, four and five letter root nouns and past root verb patterns, which are the main subject of the thesis. The study also aims to reveal the similar and different opinions of commentators such as Charperdi and Nukrekar, especially Radi, on the subject. And, in this study, the author's expressions, which were largely influenced by Zamakhshari and other early linguistic scholars, are compared and similar and different aspects are highlighted. Keywords: Ibn al-Hajib, Al-Shafiyye fi Ilm al-Tasrıf, Mufassal, root-noun, verb patterns, nouns, grammar, conjugation, Radi, Charperdi