Browsing by Author "Tabar, Kadir"

Now showing 1 - 1 of 1

Adana Vilayetinin Sosyal ve İdari Yapısı (1850-1900)
(2025) Tabar, Kadir; Akman, Ekrem
Adana, çağlar öncesine dayanan geçmişi, jeopolitik ve stratejik konumu nedeniyle birçok devletin egemen olduğu Çukurova bölgesinin merkezinde yer alır. Bizans ve Ermeni hanedanlarının egemenliğinden sonra İslam ordularının gelmesiyle birlikte bölge İslamlaşmaya başlamıştır. Abbasilerin sınır boylarına Türkmenleri yerleştirmesi ise başta Tarsus, Misis ve Adana'nın kaderini etkilemiştir. Türkmen boylarından Üç-ok boyuna mensup Ramazanoğlu ailesi, Adana'ya uzun süre hâkim oldukları dönemde Memluk ve Osmanlı güç mücadeleleri arasında var olmaya çalışmışlardır. XVI. yüzyıldan itibaren ise şehir tamamen Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Bir süre Ramazanoğlu ailesi tarafından yurtluk-ocaklık olarak yönetilse de Ramazanoğlu beylerinin etkisini yitirmesiyle klasik Osmanlı İdari sistemine dahil olmuştur. Çalışmamızda Müslümanların ve gayrimüslimlerin bir arada yaşadıkları, gayrimüslimlerin haklarının Müslümanların garantisinde olduğu, mahalleleri, camileri, pazarları, hamamları ve ticari mekanlarıyla şehir olmanın en önemli özelliklerini taşıyan özgün bir Osmanlı şehri olan Adana'nın, XIX. yüzyılın ikinci yarısındaki sosyal ve idari yapısı incelenmiştir. Tanzimat reformlarının Adana'daki etkileri, Tanzimat sonrası açılan idari ve askeri kurumları, merkezi yöneticiler ile şehrin yerel unsurları olan eşraf ve aşiretlerin güç mücadeleleri, bu mücadelelerin etkisiyle oluşturulan ve merkezi otoriteyi bölgede tesis etmek ve konar göçer aşiretleri iskân etmek amacıyla oluşturulan Fırka-ı Islahiyye, arşiv belgeleri, salnameler, şer'iyye sicillleri, seyahatnameler ve nüfus defterleri gibi kaynaklar ile aktarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Adana, XIX. Yüzyıl, İdari, Sosyal