Browsing by Author "Tekin, Mahmut"

Now showing 1 - 2 of 2

Ğ-V-Y Kökü Üzerine Morfolojik ve Semantik Bir İnceleme
(2023) Tekın, Ahmet; Tekin, Mahmut
Toplumsal bir olgu olan dil tıpkı canlı bir organizma gibi doğar, serpilir, gelişir, zenginleşir, değişir ve zayıflar. Kuşaktan kuşağa farklı koşullar içinde gerçekleşen bu durum toplumların sözcük dağarcıklarına da etki eder. Nitekim bazı sözcükler göndergenin yok olmasıyla kullanımdan çıkarken, bazıları anlam kaymasına uğrar, söz varlığına yeni sesler eklenir. Buna ilaveten belirli bir zamanda belirli bir anlamda kullanılan bir kelime, başka bir zamanda farklı bir anlamda kullanılabilmekte hatta zıt bir anlam dahi kazanabilmektedir. Bu değişimin nedenleri arasında nüfus hareketleri, göçler, savaşlar, ticari ilişkilerin gelişmesi, yeni siyasal koşullar, bilimsel ve teknik alandaki dönüşümler gibi etkenler zikredilebilir. Bu husus bütün diller için olduğu gibi Arapça için de geçerlidir. Dolayısıyla Arapçadaki kelimelerde de değişim söz konusu olmaktadır. Bu bakımdan Arapça bir sözcük öbeğini anlamlandırmak için bütün bu hususları göz önünde bulundurarak barındırdığı kelimelerin hem etimolojik hem de morfolojik açıdan analiz edilmesi, sözlük anlamları ortaya konduktan sonra kronolojik olarak Câhilîye ve İslam dönemlerinde kullanım durumları ve anlam çerçevesinin net bir biçimde ortaya konulması gerekmektedir. Bunu yaparken sadece sözcüğün anlamını oluşturan kök manaya inmekle yetinmeyip, aynı zamanda kelimenin kök anlamından hareketle tarihî süreçte anlam hareketliliğinin analizini yapmak, kelime ve türevlerinde esas manayı aramak gerekmektedir. Bu çalışmada ğ-v-y kelimesinin izi sürülerek teorik çerçevesi ve etimolojik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Bu bağlamda ğ-v-y kelimesinin kökü araştırılmış, klasik ve modern Arapça sözlüklerden istifade edilerek bu kökten türeyen isim ve fiillerin semantik analizi yapılmıştır. Ğ-v-y kelimesinin anlam sahasını net olarak belirlemek için ayrıca yakın ve uzak anlamlı sözcükler ele alınmıştır. Bununla birlikte ğ-v-y kökü ve türevlerinin Câhilîye Dönemi şiirlerinde, Kur’ân’da ve hadislerde kullanıldığı manalar ortaya çıkarılmıştır.
Gerevî’nin Sa‘dullâh Eṣ-Ṣağîr’in Hâşiyesi Bağlamında Sa‘dullâh El-Berde‘î ve Hâmid Es- Sûsî’ye Yaptığı Eleştiriler
(2024) Tekın, Ahmet; Tekin, Mahmut
Ahmed b. Muhammed b. Dâvûd b. Muhammed el-Gerevî, Sa‘dullâh el-Berde‘î’nin Sa‘dullâh eṣ- ṣağîr’ini ilim çevresinde büyük bir teveccüh gördüğünü mülahaza ederek ona bir hâşiye kaleme almıştır Çalışmamızın ana konusunu teşkil eden Gerevî’nin mezkûr hâşiyesi, onun en meşhur eserlerindendir. Hâşiyesinin en bariz özelliği, baştan sona eleştirel bir üslup takınmasıdır. Ayrıca Gerevî’nin Sa‘dullâh eṣ- ṣağîr’deki problemlerin tespiti ve ilgili sorunlara yönelik çözüm önerilerindeki ikna kabiliyeti güçlü analizini ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Gerevî’nin hâşiyesindeki Sa‘dullâh el-Berde‘î ve Hâmid es-Sûsî’ye yönelik tenkitlerin ortak özelliklerini tespit etmek ve söz konusu eleştirileri sebepleriyle beraber ortaya koymaktır. Çalışmamızın giriş kısmında el-‘Avâmilu’l-mie, Sa‘dullâh eṣ-ṣağîr ve Gerevî’nin hâşiyesi hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Gerevî, şimdiye kadar yurt içi ve yurt dışında hiçbir akademik çalışmaya konu olmadığından hayatı, eserleri ve ailesine değinilmiştir. Daha sonra Gerevî’nin Sa‘dullâh el-Berde‘î ve Hâmid es-Sûsî’ye yaptığı eleştirilerin konu ve nedenleri araştırılarak başlıklar halinde aktarılmıştır. O, eleştirilerini güçlü kanıtlarla destekleyerek okuyucu kitlesini ikna edebilen ender şahsiyetlerdendir. Hâşiyesinde öne sürdüğü tenkitler; i‘râb, lafız, ibare tashihi ve ifadelerin uyuşmazlığına yöneliktir. Gerevî’nin eleştirilerden yola çıkarak objektif davrandığı, doğruyu takdir ettiği gibi yanlışı da yerdiği görülmektedir. Aynı şekilde hâşiyesinde ortaya attığı iddialardan olayları geniş bir perspektifle incelediği anlaşılmaktadır. Buna karşılık Hâmid es-Sûsî’nin meseleleri analiz noktasında yüzeysel açıklamaları dolayısıyla yetersiz kaldığı hatta yer yer yanlış yorumlarda bulunduğu tespit edilmiştir.