Browsing by Author "Yaz, Merve"

Now showing 1 - 1 of 1

Kutsalın Mekâna Yansıması: Hz. Süleyman Camisi ve 27 Sahabe Türbesi Örneği
(2025) Yaz, Merve; Şanlı, Süleyman
Geleneksel din anlayışının yoğun olduğu kültürlerde türbe ziyaretleri önemli bir yer tutmaktadır. Türbeler, İslam dini anlayışı içerisinde bir taraftan kabul görülmeyen ve eleştirilerin odağında olan bir alan iken diğer taraftan da geleneksel din anlayışına göre kutsal olarak görülen mekânlardır. Anadolu'da insanlar, türbede yatan kişilerin yüceliğine, mucizevi olaylarına inanmakta veya onların Allah'a daha yakın oldukları düşüncesiyle bu mekânlara kutsallık atfederek kutsallığın aracı olarak görmektedirler. Tarihsel süreç içerisinde, insanların dua ettiği, medet umduğu, kutsala yakın olma veya ona ulaşma amacı ile ziyaret ettiği türbeler; önemli dinî mekanlar olarak işlevsel bir nitelik kazanmışlardır. Bu çalışma Diyarbakır'daki Hz. Süleyman Camisi Külliyesi'nde bulunun 27 Sahabe Türbesi örneklemi doğrultusunda ziyaretçilerin türbeye yükledikleri anlamlar, gerçekleştirdikleri ritüellerin sembolik anlamları, türbenin popüler kültürle etkileşimi ve toplumsal cinsiyet bağlamında nasıl deneyimlendiği teorik kavramlar ve bulgular ile birleştirilerek analiz edilmiştir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerin yararlanılarak, saha gözlemleri ve katılımcı görüşmeleri yoluyla elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Bu çalışma, din antropolojisi bağlamında ele alınarak öncelikle din antropolojisinin ne olduğu açıklanmıştır. Daha sonra türbe kültürü, ritüellerin anlamı ve kutsal mekân algısı gibi unsurları din antropolojisi bağlamında değerlendirilmiştir. Aynı zamanda popüler kültür bağlamında ziyaret dindarlığı ele alınarak kısaca açıklanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, türbede gerçekleştirilen dua etme, dilekte bulunma, adak adama vb. ritüellerin dini ve manevi ihtiyaçların karşılanmasına aracılık ettiği kadar toplumsal dayanışma ve aidiyet duygusunu da güçlendirmektedir. Türbe ziyaretleri, psikolojik açıdan bireyler için bir rahatlama, teselli bulma ve manevi anlamda bir güç kaynağı niteliğindedir. Aynı zamanda, türbenin popüler bir alana dönüşmesiyle birlikte piknik alanı ve turistik ziyaret noktası gibi sosyal ve kültürel işlevler kazandığı görülmektedir. Toplumsal cinsiyet açısından ise kadınların daha çok şifa ve aile merkezli pratiklere yöneldiği, erkeklerin ise koruyucu ve otoriter rollerde öne çıktığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak Hz. Süleyman Türbesi, kutsal ile sıradan, kamusal ile özel pratiklerin iç içe geçtiği çok katmanlı bir mekân olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, kutsal mekânların yalnızca dini ritüeller bağlamında değil; toplumsal cinsiyet, popüler kültür etkileşimleri ve mekânsal dönüşümler çerçevesinde analiz edilmesi gerektiğini göstermektedir.