Browsing by Author "Gemi, Ahmet"

Now showing 1 - 20 of 35

“Feriduddin Attar’ın Etkisinde Gelişen Gülşehrî Ve Feqiyê Teyran’ın Şeyh San‘An Hikâyesinin Mukayesesi”,
(Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 45, ss. 107-115., 2016) Gemi, Ahmet
…
Nizâr Kabbânî’nin Şiirlerinde Kadın.
(Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), ss. 298-319., 2018) Gemi, Ahmet; Shoush, Mahmoud
لنزار قباني مكان ومكانة في نفوس العرب وغير العرب، ويكثر الحديث عن نزار بين مادح متشدد في مدحه منزلا إياه منزلة المبدع المجدد في الشعر العربي صاحب المنهج الفريد، العابر للحدود، والكاشف لما يخفى من خلجات النفوس مما يخشى غيره الحديث فيه، وبين ذام فيه واصفاً إياه بالخارج عن الأعراف والآداب والدين، وبين يدي هذا البحث يقف الباحث على حديث نزار قباني عن المرأة من خلال دواوينه متزامناً مع المراحل العمرية لنزار، خاصة قبل نكسة 1967 وبعد نكسة 1967 وكيف كانت نظرة نزار قباني للمرأة وكيف تطورت هذه النظرة حسب التطور الزمني والفكري لنزار قباني.
İbn Nübâte el-Hatîb ve Hz. Hüseyin’in Şehâdeti ile İlgili Hutbesi
(Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2018) Gemi, Ahmet
Arap edebiyat tarihinde adından sitayişle bahsedilen hatiplerden biri, İbn Nübâte’dir. 336/946 yılında Diyarbakır’ın Silvan (Meyyâfârikîn/Fârikîn) ilçesinde doğan İbn Nübâte, Hamdânîlerin Emîri Seyfüddevle b. Hamdân’ın (ö. 356/967) himayesinde bulunmuş ve sarayında hatiplik yapmıştır. Silvan ve Halep’te îrâd ettiği hutbelerle hak ettiği üne kavuşan İbn Nübâte’nin günümüze ulaşan hutbe mecmuası bulunmaktadır. İbn Nübâte, 374/984 yılında Silvan’da vefat etmiştir. Bazı kaynaklar Halep’te vefat ettiğini belirtmektedir. İbn Nübâte’nin muharrem ayının ikinci cuma gününe denk gelen hutbede îrâd ettiği Hz. Hüseyin’in şehit edilmesi ile ilgili olan hutbesi önemlidir. İbn Nübâte, bu hutbesinde Hz. Hüseyin’in şehadetinden dolayı üzüntüsünü dile getirmekte ve aynı şekilde Müslümanların da bu olaya üzülmeleri gerektiği üzerinde durmaktadır.
Dil kimlik ilişkisi bağlamında Batı sömürgeciliğinin modern Mısır edebiyatı tercüme hareketlerine etkisi
(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2022) Erkar, İmren Hicran; Gemi, Ahmet
ÖZET Sömürgeci devletler doğrudan ya da dolaylı bir şekilde milletlerin kimliklerine ve kültürlerine müdahale etmiştir. Sömürülen halkların Batı eksenli modern yaşam tarzına olan hayranlıkları, kültür ve edebiyat dalında değişime zemin hazırlamıştır. Tercüme hareketleri bu zeminin en önemli parçası olarak yerini almıştır. Hazırlamış olduğumuz bu çalışmamızda sömürge faaliyetlerinin tercüme hareketlerine yansıması incelenmiş, aynı zamanda bu yansımanın edebiyatta yarattığı değişimler de ele alınmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde Mısır'ın sömürgecilik tarihi araştırılmış ve sömürgeciliğin, bir milletin kimliğinde ve dilinde bıraktığı etki işlenmiştir. Bu minvalde Mısır'ın sömürgecilik tarihinin başlangıcı olarak kabul edilen Fransız İhtilali ve Fransız İhtilali'ni takip eden İngiliz işgaline de yer verilmiştir. Buna mukabil ortaya çıkan gelişmeler ve Mısır'ın değişen sosyolojik ve kültürel yapısı da çalışmamızda konu edinmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise modern Mısır edebiyatının temelini atan tercüme hareketleri ele alınmıştır. Tercüme hareketlerine yön veren edebiyatçılar ve bu doğrultuda Mısır kültüründe, dilinde ve edebiyatında oluşan farklılıklar incelenmiştir. Yine çalışmamızda, tercüme hareketiyle birlikte Batı edebiyatından etkilenen edebiyatçılar ve bu dönemde işlenmiş olan konular yer edinmiştir.
Ibn Nubata al-Khatib and His Sermon Related to the Martyrdom of Hossain
(HITIT UNIV, 2018) Gemi, Ahmet
One of the prolocutors that his name was eulogized in the history of Arabic Literature is Ibn Nubata. Ibn Nubata who was born in Silvan (Meyyaffirigin/Fariqin), which is now a district of Diyarbakir, in 336/946 was under the care of Hamdani's Amir Sayf al-Dawla Ibn Hamdan (d. 356/967), and he had a preaching duty in the palace. Ibn Nubata who took the reputation of rightful one with the sermons that he negotiated in Silvan and Aleppo has a review of sermons which has come to today. Ibn Nubata death in Silvan in 374/984. Some sources state that he death in Aleppo. The sermon on Hossain's martyrdom that Ibn Nubata negotiated in the second Friday of the month of Muharrem is important. Ibn Nubata expresses his sadness in that sermon, and equally emphasizes the need for Muslims to feel sorry for it.
“Batıya Açılan İlk Pencere: Ünlü Dilci Ebu Ali el-Kâli,”
(Uluslararası Dil, Düşünce ve Din Bilimleri Kongresi (8-10 Kasım 2018). Mardin., 2018) Gemi, Ahmet
…
Haşiyetü'l Harpûtî Ala Tuhfeti'l Avâmil
(İlahiyat Yayınları-Ankara, 2019) Gemi, Ahmet
…
“Abdullah Bin Hicâzî Bin İbrahim Eş-Şerkâvî’nin “Risâle Fî Î‘rabi Lâ İlâhe İllallah” Adlı Eseri Üzerine Bir Değerlendirme,”
(Şırnak İlahiyat Dergisi, Sayı: 16, ss. 133-161., 2016) Gemi, Ahmet
Abdullah bin Hicâzî bin İbrahim eş-Şerkâvî Mısır'ın ve İslâm âleminin ünlü âlimlerindendir. Fıkıh, hadis, dil ve edebiyat gibi pek çok alanda eser kaleme almıştır. Ezher şeyhliği yapmış olan eş-Şerkâvî, 19. yüzyıl Mısır'ının siyasal hareketinde de önemli görevlerde bulunmuştur. Alanında önemli bir çalışma olarak kabul edilen "Risâle fî İ'râbi Lâ İlâhe İllallah" adlı eserinde eş-Şerkâvî, kelime-i tevhidin i'rab yönlerini ele almaktadır. Aşağıda tahkikini yaptığımız bu eserde, kelime-i tevhidin sözdizim (:sentaks) ve morfo-loji (:tasrif) yönünden tahlili yapılmakta ve bu konudaki tartışmalara yer verilmektedir.
Yusuf Ziyâ el-Hâlidî'nin hayatı ve el-Hediyyetü'l-Hamidiyye fi'l-Lügati'l-Kürdiyye adlı eseri (Metin inceleme ve tasnif)
(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2020) Pilatin, Nuriye; Gemi, Ahmet
Yusuf Ziya el-Hâlidî, Osmanlı Devleti'nin Sultan II. Abdülhamit döneminde Bitlis/Mutki kaymakamı olarak görevlendirilmiştir. Osmanlı adına daha önce Kudüs ve Rusya'da idarî görevlerde bulunan ve Filistinli olan Yusuf Ziya Paşa, siyasi tecrübesinin yanı sıra eğitim ve bilime büyük önem vermiştir. Dillere duyduğu ilgi sayesinde ana dili olan Arapçanın yanı sıra İngilizce, Fransızca, Farsça ve Türkçe gibi dilleri de öğrenen Yusuf Ziya Paşa, görevini îfa ettiği süre içerisinde Kürtçeye ilgi duymuş ve söz konusu dilin, bir gramer kitabı yahut sözlüğüne rastlamamıştır. Üç yıl boyunca idame ettirdiği görevi sürecinde Kürtçeyi öğrenen Paşa, el-Hediyyetü'l-Hamidiyye fi'l-lügati'l-Kürdiyye adlı eserini kaleme almıştır. Eserin hazırlanma aşamasında, dönemin yaygın eğitim merkezi olan medreselerde ders veren bir grup âlimden yardım alan Yusuf Ziya Paşa, eserini İstanbul'da bastırmıştır. Eser, yayınlanmasının ardından Kürt ileri gelenleri ve araştırmacılar arasında büyük yankı uyandırmıştır. Bu çalışma, Yusuf Ziya Paşa'nın kaleme aldığı eseri, dönemin bağlamsal şartlarını göz önünde bulundurarak yapı, teknik ve içerik bakımından incelemektedir. Söz konusu eserin, Arap kökenli bir müellif tarafından kaleme alınan ilk Kürtçe – Arapça sözlük olması hasebiyle çalışmada öncelikle, içinde bulunduğu siyasi, sosyal ve kültürel çevre irdelenerek yazarın hayatına yer verilmiştir. Öte taraftan el-Hediyyetü'l-Hamidiyye fi'l-lügati'l-Kürdiyye eserinin incelemesine giden yolda dil, sözlük ve sözlükbilim kavramları ele alınırken, eserin yazıldığı Kürtçe-Arapça dilleri de genel anlamda araştırmaya dahil edilmiştir. Son olarak sözlüğün tümü incelenerek ve Arapça metninin tashihi yapılarak tezin son bölümüne eklenmiştir.
“Binbir Gece Masallarında Türkler”
(Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Sempozyumu”, Şubat 2016., Barselona-İspanya., 2016) Gemi, Ahmet
The Thousand and One Nights is one of the best tales of Arabic Literature. Living its maturity in the period of caliph Harun al-Rashid, in approximately 8th century, The Thousand and One Nights is a product of common comprehension of nations near Bagdahd like Chinese, Persian, Indian, and Turk etc. Among the tales which have been translated into almost all languages there are also widely known tales such as Aladdin and His Magic Lamp, and Ali Baba and the Forty Thieves. The Thousand and One Nights, having a rich heritage of Ara-bic language, includes nations given above and mentions about Turks in most parts of the tales. In this study, The Thousand and One Nights will be evaluated in terms of Arabic Language and the traces of Turks will be pursued.
Mısır’daki Türk Edebiyatı
(2024) Şuş, Mahmud; Gemi, Ahmet
Türk kültürünün Mısır edebiyatına, özellikle de modern Mısır edebiyatına olan etkisini görmemek mümkün değildir. Memlük devletinin yıkılmasıyla birlikte Mısır, modern çağa değin üç asır boyunca Osmanlı İmparatorluğunun bir parçası olarak kalmıştır. Türk edebiyatı eski Oğuz, İslam ve Batı kültüründen ilham alırken Mısır edebiyatı, fen ve edebiyat alanında kültürel ve Doğu kimliğini göstermek için eski Firavunî, Arap ve İslamî kültürden beslenmiştir. Batı’nın etkisi ile gelişerek farklı edebî formlara sahip olması veya bu formların gelişimi yönüyle modern Mısır ve Türk edebiyatı neredeyse aynıdır. Ancak modern edebiyatın başlangıcındaki bu benzerlik, çeşitli nedenlerden dolayı etkileme ve etkilenmeyi zorlaştırmıştır. Bu çalışmada, Türklerin genelde Araplar, özelde ise Mısır ile olan ilişkisi irdelenmektedir. Türk-Mısır siyasî ilişkilerinin edebiyata olan etkisi ve bu etkinin akademik eserlerdeki tezahürü ile temel eğitim müfredatlarındaki tesiri incelenmiştir. Daha sonra Türk ve Mısır edebiyatını birbirine yaklaştıran veya uzaklaştıran etkenler ele alınmış ve Türk edebiyatının Mısır’a intikali, Mısır’daki Türkçe yayınlar ile seyahat, yolculuk ve eğitim yoluyla bu iki toplumun etkileşiminden bahsedilmiştir.
“Berdel: Kürt Kadınının Kaderle İmtihanı”,
(Hakkâri Üniversitesi, 2009) Gemi, Ahmet
…
AVÂMİL'E YAPILAN ŞERHLER BAĞLAMINDA İBRAHİM EL- KÛRÂNÎ'NİN AVÂMİL TEKMİLESİ
(2017) Gemi, Ahmet
Abdülkâhir el-Cürcânî ile Birgivî Mehmed Efendi'nin el-'Avâmil adlı eserleri, Arap dilinde önem atfedilen iki önemli çalışmadır. Bu eserler, Arap nahvinin temel kaidelerini özet bir şekilde ele almaktadırlar. Eskiden olduğu gibi günümüzde de önemini muhafaza eden bu eserlere, birçok tekmile ve şerh yapılmıştır. Bu tekmilelerden biri de İbrahim elKûrânî'nin Tekmiletü'l-'Avâmili'l-Cürcâniyye adlı eseridir. Ayet, hadis, mesel... gibi şevâhidle zengin bir muhtevaya sahip olan bu çalışma, birçok açıdan Avamil'in diğer tekmile ve şerhlerinden ayrılmaktadır
“Çend Agahî Derheq Jîyana Feqe Reşîd û Sirru’l-Mehşera Wî De.”
(Nûbihar Akademî, 3 (9), ss. 117-130., 2018) Gemi, Ahmet
Feqe Reşîd yek ji zanayên Kurd e ku di dawiya sedsala 19emîn û di serê sedsala 20emîn de jiyaye. Beriya vê nivîsê derheqê jiyan, kesayetî û berhemên wî de di qada zanistê de, herçiqas qismek ji Sirru’l-Mehşera wî hatibe çapkirin jî, tu tişt nedihat zanîn. Di vê gotarê de, em ê hewl bidin perdeya li ser jiyan û kesayetiya Feqe Reşîd û li ser berhemên wî rakin. Feqe Reşîd sê berhem nivîsîne. Yek ji van berhemên wî Kitêba Sirru’l-Mehşer e ku heya niha kesekî bi temamî ev kitêb nedîtibû û serencama wê bi temamî nizanîbû. Em ê di vê gotarê de li ser serencama Sirru’l-Mehşerê bisekinin û ew beşê winda yê ku me dîtiye binasînin
“el-Mevsılî’nin el-İhtiyar Adlı Fıkıh Kitabında Geçen Şevahid Beyitlerin Çözümlenmesi”
(Artuklu Akademi Dergisi, Sayı 3, ss. 59-69., 2015) Gemi, Ahmet
el- İhtiyâ r adlı fıkıh kitabı , günümüzde daha çok Türkiye’de okunmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde yürütülen çalışmalarda ve özellikle de Hasekî usulü ders veren ihtisas k urslarında el- İhtiyâ r kitabı , kaynak olarak kullanılmaktadır. el- İhtiyâ r ’da geçen şevâ hid beyitlerin kaynakları, bahirleri ve Türkçe anlamları üzerinde yapılan bu çalışmanın ilâhiyat alanında çalışanlara faydasının olacağı şüphesizdir. Bu çalışmada kitapta geçen beyitler temel referans alınmakla birlikte , bu beyitlere benzer başka beyitler de incelenerek dipnotlarda verilmiştir. Bununla birlikte bu çalışmada beyitlerin konularla ilgili bağlantıları da kısaca verilmiştir.
Kur'an-ı Kerim'de tembih metodları (Nahiv ve belağat açısından inceleme)
(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2022) Elisa, İsa; Gemi, Ahmet
Bu inceleme, okuyucunun dikkatini çeken ve onu gaflet uykusundan uyandıran dilsel üslupların açıklanmasını hedeflemektedir. Bu hedef, "Kur'ân-ı Kerîm'deki uyarı üslupları" incelenerek gerçekleştirilecektir. Çünkü Kur'ân-ı Kerîm, Arapçadaki en yüksek, en fasih ve en beliğ metindir. Bu inceleme, kendisinden sık sık bahsedilen dilsel bir görev olması itibarı ile dikkatleri bu uyarıya çekmeye çalışmaktadır. Bu görevin, pek çok üslup ile bağlantısı vardır. Nahve (gramere) ve belagate dair üsluplar bu sayılan üslüplar içerisinde yer almaktadır. Belagate dair uyarı, eş değeri olan nahve dair üsluptan daha çok ilgi çekmiştir. Bunun sebebi, uyarı görevini yerine getiren belagat üsluplarının çok, bu konuda söylenen sözün ise az olmasıdır. Nahve dair üslup ise bunun tam tersi olup, içlerinden birinin Kur'ân-ı Kerîm'de bulunmadığı birkaç araçla sınırlı olmasına rağmen hakkında çok söz söylenmiştir. Belagatlı uyarı iki çeşit üzere gelmiştir; direkt ve indirekt. Direkt olanı "talebî inşâ" (isteme ânında mevcut olmayan bir şeyi gerektiren istek), indirekt olanı ise "udûl" (dildeki yerleşik tarzı bırakarak daha etkili yeni bir ifade tarzına geçmek) temsil etmektedir. Bu inceleme, talebî inşânın, Kur'ân-ı Kerîm'deki uyarma konusu ile bağlantı açısından en sağlam ve en güvenilir üslup olduğu sonucuna varmıştır. Çünkü onda "istek" anlamı ve üzerinde bu üslupların geldiği bir gövde vardır. Nidâ, "yâ" edâtı ile sınırlıdır. İstifham (soru), üslupları doğrultusunda "hemze"yi kullanmış, bazı harf ve fiillerin yardımıyla tenbih/uyarı edatlarına benzeyen biçemler (kipler) şekillendirmiştir. Emir ve nehiyde (olumsuz emirde), içlerinde yer alan kesin istek anlamının yanı sıra onların pek verimli üslupları ve bunların uyarma hususundaki rollerini güçlendiren bazı biçemlerinin tekrarı gelmiştir. Temennînin (dilemenin) nidâ ile birlikte kullanımının, onun uyarmaya yönelik çekiminde rolü olmuştur. Uyarı/Tenbih, udûl ile, alıcı/okuyucu için beklenen telakkisinin ötesinde, beklenmeyen biçimde oluşan, sürpriz olarak gelişen bir biçimle temsil olunmuştur. Bu udûl, hurûf-u mukatta', Kur'ân âyetlerinin son kelimeleri ve tekrarlama gibi sesli de olabilir; zamirler, sayı ve zamandaki yönelim ile veya sözün parçaları arasında takdîm (öne alma) ve te'hîr (erteleme) yapma ile veya sözün bazı parçalarının hazfedilmesi (gizlenmesi) ile ya da bazı şekillerinin değiştirilmesi ile terkipsel (bileşimsel) de olabilir.
Hamevî’ye Ait Eleştirel Bir Çalışma Örneği: Risâle Fi’n-Nahv,
(Şırnak İlahiyat Dergisi, 2018) Gemi, Ahmet
Ahmed b. Muhammed el-Hamevî, miladi XVII. yüzyılın ünlü fâkihlerindendir. Daha çok Hanefi fıkhı alanında eser kaleme alan Hamevî’nin diğer alanlarda da yazmış olduğu eserleri mevcuttur. Mısır’ın meşhur âlimlerinden ders almış ve keza ünlü âlimlerin yetişmesinde büyük katkısı olmuştur. Multi-disipliner bir çalışma örneği olan ekteki risâle, Hamevî’nin eğitim ve öğretim hayatında karşılaşmış olduğu bazı ilmi problemler hakkındadır. Sarf ve nahiv ile ilgili olan bu problemleri ilim ehlinin görüşüne sunan Hamevî, söz konusu alanda ilmi bir münazara alanı açmaktadır.
Ali b. Hâmid eş-Şeyhâninin Tafsilû'l- Avâmili'l- Mî'e Adlı eserinin tahkiki
(Mardin Artuklu Üniversitesi, 2022) Deniz, Hasan; Gemi, Ahmet
Arapça dil literatüründe İslam'dan önce ağırlıklı olarak şiirle ve İslam'dan sonra da dilin yapısı üzerinde, özellikle âmil-m'amul bağlamında çalışmalar yapılmıştır. Hz. Ali ve Ebu'l-Esved ed-Düelî (ö.69/688) arasında geçen konuşma ve müzakerede ifade edilen "Nahiv" kelimesi aslında bu dilin temelini oluşturacak bir terim olarak yerini bulmuştur. Buna binaen nahiv ilminin temelini oluşturan âmiller (el-'Avâmil) üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bunların başında Abdülkâhir el-Cürcânî'nin (ö.471/1078-79) el-'Avâmilu'l-Mi'e ve Muhammed el-Birgivî'nin (ö.981/1573) el- 'Avâmil'î gelmektedir. Ali b. Hâmid eş-Şeyhânî'nin (ö.1152/1739) Tafsîlu'l- Avâmil'il-Mi'e adlı eseri el-'Avâmil üzerinde yapılan şerh, tadil ve tekmile türü bir eser olup Arap dili alanında kaleme alınmış önemli bir eserdir. Bu çalışmada Ali b. Hâmid eş-Şeyhânî'nin hayatı ve eserleri, buna ek olarak da Tafsilu'l-Avâmili'l-Mi'e adlı eserinin tahkikine yer verilmiştir.
Tekmiletü’l-Avâmili’l-Cürcâniyye
(Seyda Yayınları-Diyarbakır, 2018) Gemi, Ahmet
…
Mehcer Edebiyatı Üzerine Bir Değerlendirme
(2018) Gemi, Ahmet
Bu çalışmada, Mehcer edebiyatı ekolünün ortaya çıkış nedenleri elealınmaktadır. Modern Arap edebiyatının önemli ekollerinden biri deMehcer/Göç edebiyatı ekolüdür. Mehcer Edebiyatı, 19. yüzyılda Lübnan,Suriye, Filistin ve Ürdün’den Amerika ve diğer yabancı devletlere göç edenArapların oluşturduğu Arap edebiyatıdır. Değişik sebeplerle ülkelerindengöç edip başta New York olmak üzere, Amerika’nın değişik bölgelerineyerleşen Arap aydınlar, buralarda er-Rabıtatu’l-Kalemiyye, el-Feyhaf,Kevkebu Emrîka, el-Asr, el-Eyyam... gibi edebi mahfiller oluşturmuş veArapMehceredebiyatıdenilenekolünoluşmasınazeminhazırlamışlardır.19. yüzyılın başında Doğu’dan Batı’ya göç etmek zorunda kalanArap entelijansiyası, çok geçmeden Batı kültürü ile intibak sağlamış veBatılı mütefekkirlerden etkilenmiştir. Bu etkilenme daha çok güzelsanatların müzik, resim, edebiyat, mimarlık, heykeltıraşlık ve tiyatroalanlarında olmuştur. Bu kültürel etkilenme neticesinde daha sonraMehcer edebiyatı olarak adlandırılan ekolün oluşmasına vesile olanedipler, birçok yönü ile modern Arap edebiyatını etkilemişlerdir. Özelliklenesir ve şiirde protest bir tarz benimseyen Mehcer edebiyatçıları, dahaönce söz konusu iki alanda mevcut olan kayıtlara baş kaldırmış vekendilerince oluşturulan yeni kaide ve kurallara göre çalışmalarınımeydana getirmişlerdir.Mehcer edebiyatının birçok temsilcisi bulunmaktadır. Butemsilcilerden her biri kendi alanında zirvedeyken, zikredilmesi gerekeniki edip bulunmaktadır. Bunlardan biri, 1931 yılında Amerika’da vefateden ünlü şair ve filozof Cubrân Halil Cubrân’dır. Diğeri ise, 1988 yılındaBeyrut’ta hayata gözlerini yuman yazar Mihail Nuayme’dir. Söz konusu olan iki edebiyatçının Mehcer edebiyatı ekolünün oluşmasında katkısıbüyüktür.