Kürt Dili ve Kültürü ABD
Permanent URI for this communityhttps://hdl.handle.net/20.500.12514/184
Browse
Browsing Kürt Dili ve Kültürü ABD by Publisher "Mardin Artuklu Üniveristesi"
Now showing 1 - 20 of 30
- Results Per Page
- Sort Options
Research Project DI SÊ ROMANÊN KAFKASÊ DE DU NIMÛNEYÊN FOLKLORÎK: GOTINÊN PÊŞIYAN Û BIWÊJ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Bozyel, Suzanû biwêjên ku di romanan de derbas dibe dîtin, gorî elfabeya Celadet Bedirxan rêz kirin û bi kurtasî şîrove kirin e. Me sê pirtukan bo vê xebatê hilbijart. Ev sê pirtûk ji herêma kafkasê hat hilbijartin. Çimkî em êdî zanin ku berhemên herêma kafkasê zêdetir bin tesîra çanda kurdî de maye. Pirtûkên ku wek nimûne me hilbijart ya yekem romana Wezîrê Eşo; Sîber, ya duyem pirtûka Sehîdê Îbo; Kurdê Rêwî, pirtûka sêyem jî ya Erebê Şemo;Kurdêd Elegezê ye. Di her sê romanan de jî em şahidê jiyana kurdên kafkasê, pergala wan a siyasî û civakî, kevneşopiya wan dibin. Ji aliyê teknîkî ve jî nimûneyên folkolra kurdî bala mirov dikêşe. Em di vê xebatê de jî cih didin can nimûneyên folklorîk ku di berhemên wêjeya modern, romanan, de çawa cih girtine. Beşa yekem de em ê behsa jiyana Wezîrê Eşo, Sehîdê Îbo, Erebê Şemo bikin. Bi kurtasî derheqê pirtûkê wan; Sîber, Kurdê Rêwî û Kurdêd Elegezê de agahî bidin û pênaseyên gotinên pêşiyan û biwêjê bikin.Beşa duyem de nimûneyên gotinên pêşiyan û biwêjên ku me ji sê pirtûkên berhev kiriye rêz û şîrove bikin. Bi encamê xebata xwe xilas bikin.Research Project LATÎNÎZEKIRINA ‘’MERSÎYENAMEYA ÎMAM HUSEYÎN’’ A MELA MIHEMMED NÛREDDÎN(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2017) Kaçan, ZelalDi vê xebatê de Mersiyenameya Îmam Huseyn a Mela Mihemmed Nûreddîn hatiye latînîzekirin. Her beyt ji bo xebatên pêşerojê hêsan bibe hatine numarekirin. Di dawiya metnê de ferhengokek jî hatiye amadekirin. Bêjeyên Sereke: Îmam Huseyn, Mersîyename, Mela Mihemmed Nûreddîn, LatînîzekirinResearch Project DI PIRTÛKA BAHOZ /ESKERÊ BOYÎK DA TESPÎTKIRIN Û SINIFANDINA RENGDÊRAN Yasemin Ölçer 214721116 Şêwirmend Yrd. Doç. Dr. Mustafa ASLAN Mêrdîn(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2017) Ölçer, YaseminArmanca vê xebatê di pirtûka Bahoz /Eskerê Boyik da tespîtkirin û sinifandina hevalnavan e. Berî vê xebatê bi hemû awayan ve hevalnavên kurmancî beşa yekemîn de hatin danîn û sinifandin. Di vê xebatê de çavkaniyên girîng yên li ser rêzimana kurmancî hatine kirin. Piştre hevalnavên di pirtûkê da hatin tespîtkirin û di bin serenavên ku hevalnav hatine sinifandin yek bi yek mînak ve hatin danîn.Research Project DEMA BORIYA DÛDAR(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Taşdemir, UğurBi zêdebûna berhemên kurmancî qada bikaranîna kurmancî jî berfireh bû.Her roj weĢanxaneyên kurdan gelek berheman diweĢînin. Di heman demê de gelek pirsgirêkên nivîsê û rê û rêbazên zimên derdikevin holê. Ji bo çareserkirina vê yekê jî gelek xebat li ser rê û rismên zimên hatine kirin. Lê di heman demê de ev xebatên ku hatine kirin jî gelek nêrînên cuda cuda anîne zimên. Di vê xebata xwe de me jî xwest em li ser mijareke ku gelek nêrînên cuda li ser hatine gotin, mijara demê ya ku di gelek xebatan de wek “Dema Boriya Dûdar” hatiye binavkirin, bixebitin. Me di vê xebatê de nirxandinên vê demê yên di çend pirtûkên rêzimanê yên cuda de hatine zimên dan ber hev analîz li ser kirin.Research Project BIKARANÎN Û SENIFANDINA RENGDÊRAN(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Tarhan, VeliArmanca vê xebatê hemû awayên xwe ve tespîtkirin û sinifandina hevalnavan e. Berî vê lêkolînê bi hemû awayan ve hevalnavên kurmancî beşa yekemîn de hatin danîn û sinifandin. Di vê xebatê de çavkaniyên giring yên li ser rêzimana kurmancî hatine kirin ji rê û rêbazên vê xebatê didine diyarkirin. Pistre çîrokek hat nîvîsandin. Piştre hevalnavên di vê çîrokê de hatin tespîtkirin û di bin serenavên ku hevalnav hatine sinifandin yek bi yek mînak ve hatin danîn.Research Project TELAFÛZKIRINA BÊDENGÊN NÊZÎ HEV BI SAYA ZÛGOTINOKAN LI CEM ZAROKÊN PÊŞDIBISTANÊ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Basut, SevdaZûgotinok ew cure gotinên qalib in ku exleb ji hêla zarokan ve di lîstokên gelêrî û lîstokên cuda cuda de ji bo geĢedan û gerîna zimên tên bikaranîn. Zarok, bi saya zûgotinokan gelek hêmanên zimên bi hev re bi kar tînin. Her wiha zûgotinok di edebîyata zarokan de xwedî cihekî girîng in. Di perwerde û hînkirina Kurdî de kartêkê lê zêde dikin. Bi saya zûgotinokan zarok hînî hînbûnê dibin. Zûgotinok ew berhem in ku li gorî geĢedana ziman û temenê zarokan in, zarok li gel Ģabûnê perwerde jî dibin. Anku zûgotinok ew keresteya tabiî ye ku zarok ji bo ku qabilîyeta zimanê xwe pêĢ bixin ew hilberandine Di gramera kurmancî de 23 herfên (deng) bêdeng (dengdar/consonants) hene ku jê hin deng gelekî nêzingî hev in. Ev nêzikatî carina li gorî cihê derketina deng e, carina li gorî asta derketinê, carina li gorî asta domdarîyê wan e û carina jî li gorî her sê taybetîyan e. Aheng di zûgotinokan de bi saya dengên nêzî hev pêk tê. Di zûgotinokên kurdî de gelek caran hebûna qafîyeyê ahengê temam dike. Ev xebat xwedîyê wê tezê ye ku dibêje zarokên di qonaxa pêĢdibistanê de bi saya zûgotinokan dikarin dengên bêdeng ên nêzikî hev ji hev cuda bikin û bi awayekî durist dengan bilêvînin. Gerdûna vê xebatê ji zûgotinok û geĢedana zimên pêk tê, binegerdûna wê jî ji bêdengên nêzî hev û ji hin zûgotinokan (di nava xwe de bêdengên nêzî hev dihewînin) pêk tê.Research Project DESTPÊKÊ EKOLÊ KUBÎZMÎ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Önder, YunusKubîzm hunerî resimî de yew dewrîm o, qalibê resimî ke xo ver de bî pêro rijnay. Kubîzmî ra verî hunermendan rasterast çî bîdînî ê viraştînî. Sey nimûne yew merdim senîn biasaynî hunermendan resmê ê merdimî eynî şekil de ardînî tuwala xo ser, labele kubîzmî hunere resimî ser o yew dewrîm kerd rasterast yew merdim senîn aseno ey şekil de. nêviraşt Kubîstan va ke hunermend azad o senîn biwazo eşkeno bi ê şeklî resme xo virazo. Coka kubîstan merdimî rasterast senîn asenê bi o şekil de ne, înan senîn vaştênê bi o şekila viraştên. Kubîzm seserra 20. de muzîkî, edebîyatî, mîmarî û sey nînan zafê hunerî bîne tesîrê xo de verdayo. Kubîzm hunerî ard modernîte ser. Modernîteya hunerî kubîzm reyde dest pê kerd. Seserra 20. De tayê hedîseyanê komelkîyan, humermendan ser o û eserane înan ser o tesîr kerd, no tesîr eserane xîşnî vetî meydan. "Guernîcaya" Pablo Picassoyî na hedîseyan rê tena yew nimûneya.Research Project RÊNÇBER EZÎZ SER O ÇEND QALE(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Sarı, SevimNeslo ki ma dima yeno ma mecbure ki ninan ra unsuranan kultur xwi tewr biçimek hol biverdi. Zûwan tewr muhîmanek unsurane kultur o. Însûn pey zûwan xwi ifade keno û pey zûwan esto. Eger ma qayilek se qijan xwi ra yew dinyaya bimena, bihuzur, rind û hol verdi se verecû mexnaye estbîyayîşe însûn da elemane ki role ki pil gene ma ne elamanan tewr hol bipaw. Zûwanê dadîyan ne elemanan ra tewr muhîm o. Ez keyneke xwi Lorîn û lajê xwi Ronî ra zi zav spas kena û ninan ra zav hes kena. Mi xwi bi xwi vatî “Ez zûwanê dayikê xwi ri wayîrîye vejîyayîşî ra berpirsîyar a. Çünke zûwane ma riske çinbîyayîşî di o. Vindabîyâyîşe zûwanê mi dima qijan mi rûjek agêreyene û mi ra vanî ; “Daye ti çira wayîre zûwane ma nîvejîyaye ”… No wext na persira yew cewab mi nîbeno. No hiş ez hewni ra haye kerda. Yanî qijanê mi semede zere na xebat şîyayîş îlham mi da. Ez Mamostaye xwi Doxan Karasu ra zi zaf spas kena. Ez pey kitabê ey “Na dinyad’ yo darê ma Rençber Ezîz” ra zav çî bunder bîya û mi no kitab ra zav istifade kerdi. Doxan Karasu lise de mamostaye mi bi. Sosyoloji di derse ma danî. Derse ey zav weş viyertî. Mamostaye ki zav erjaya yo. Ma hela ki wendekarê ey bî ey yew babet werte eşetene û qayil bi ki ma sere na babet de bifikir. Ma derse ey di zav çi bander bîyibi. Ez qayila ki mamostayenan ki Lisansê Berzîyê Bêtezîye Kirdkî di xebetyenî û ma ra derse danî ez semede kedeyanê nînan ri zav zav sipas kena. Nînan semede kurdkî di xebatanê erjayan virazene. Ez qayila ki na mamostayan erjayan ra name yew mamostaye xwi vaci. O zi Mamoste Malmisanij o. Çûnke Malmîsanij zi semede kirdkî zav zav qeda daya û zav zav xebatek erjaye viraştî. Diroka kirdkî di, tîrkî vanî ya “mihenk taşı” o zi ninan ra yew o.Research Project KIRMANCKÎ DE DEM Û ZEMÎR MUQAYESEYÊ KURMANCKÎ, SORANKÎ Û ÎNGILIZKÎ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2014) Demirel, Zübeydemuhîm î. Mi zemîrê kirmanckî, kurmanckî, sorankî û îngîlîzkî muqayese kerdî. Heta ke destê mi ra ame ez zemîranê kirmanckî het zemîranê sorankî ser o zî zaf vinderta, çunke Kurdîstanê Bakurî de lehçeya sorankî hîna kêmî yena zanayene. Eke merdim ferq û pardarîya zemîranê zaravayanê kurdkî bizano, mabênê qiseykerdoxanê zaravayanê kurdkî de famkerdîş û qiseykerdîş asan beno.Research Project DI ESTANEKÊ BONGILANÎ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2017) İpekçi, ZiyadinNê di estanekan de zêdetir behsa biratî û embazî, başî û xirabî, rastî û xeletî û zuran beno. Estaneka Qonza Kor de; çend hebê qazê paşayî estê û yew qaze çimêk aye kor o. Nameyê na estaneke, na qaze ra yeno. Hîrê wayan ra yewe qesabî gena, yewe helwarotoxî gena û yew zî parskerî gena. Zewijyenî û şinî keyeyanê xo. Rewşa her di wayan baş a, benî wayîrê mal û milkî labelê yê parskerî feqîr a, teba çin o biwerî. Na cinîya parskerî bimerhemet a, baş a. Ê her di wayê bînî zî zaf xirab î û na waya xo ra hes nêkenî, ci rê ardim nêkenî. Na cinîya parskerî ci rê yew domana kênayîne bena, hîrê kevokî ci rê ardim kenê û dîyarî danî ci. Yew rindîya xo da ci; yew va "ti bihuya gul û çîçêk bivarî û ti biberma varon bivaro"; aya bîne zî va "ti xo bişo awê to bibo zerrn". Kêna bî pîl û lajê paşayî zerrî kewt ci. Wayî, semedê nê hêzan û rindîya aye û waştenê paşayî ra zafî felekan anî sereyê aye. Kêna aîle ra, embazan ra û paşayî ra zî bena û gelek serebûtan vînena. Peynî de paşa heme çîyan pê hesîyeno, ê xiraban kişeno, waştîya xo der zewecîyeno û reseno miradê xo. Estanekê "Lû û Heş"î de, luye û heş benî way û bira. Luye heşî xapênena vana: “Ma xo rê qey zimistanî qawirme viraz, bira. Şo ma rê çend hey mîyan, dewêk ra bîyar, ma biker qawirme.” Qawirme virazênî û bacê luye heşî xapênena û xo nimnena, şina qawirme wena û qedînena. Verê wisarî heş pê hesîyeno, luye gelek fetilneno û bênatê di daran de giri dîyeno. Luye ewnîyena eke heş uca asî bîyo, yena pey xax kena û kay kena. Welhasil citêr vîneno û pê heşî wîyeno. Na dore luye şina, heş uca ra xo xelisîyeno û yeno gîronê citêrî geno; vano "to êre çi dî, ti kes ra nêvanî, ti vajî ez to wena". Luye, heş û citêr yewbîn benî-anî, peynî de luye, heşî ancî xapênena û kena galeyê citêrî, dana kiştiş. Na hewe belayê xo sawena citêrî, citêr zî aye xapêneno û keno galeyo bîn, kişeno. Citêr her dîyan ra zî xelisîyenoResearch Project VEKOLÎNA ÇÎROKEKÊ LI GOR EDEBIYATA ZAROKAN(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2016) Temel, ZekiDi vê xebatê de eme bi awayekî zanistî li ser çîroka Mişkê Deştê rawestin. Li gor fêmkirina zarokan ji aliyê ziman û uslûbê, feydeya geĢedana zimanê zarokan, naverokê, peyamê û peyvan ve hete ji dest me tê eme çîrokê ron bikin, rexne bikin û pêĢnîzarê xwe bidin. Herwiha ev xebat yên ku pirtûkê zarokan distînin û dixwînin re bila rêberîyeke serkeftî bikeResearch Project FÊRÎKÊ ÛSIV, Jiyan, Xebat û Berhemên Wî(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Dinç, SezginMebest û armanca vê xebatê ew e ku qonax bi qonax jiyana helbestvan û rewşenbirê gewre Fêrîkê Ûsiv raxîne ber çavan û berhemên wî bide nasandin û bi tema û mijarên cûda bi çend helbestên wî behsa helbestvaniya wî bike. Her weha ev xebat hewl dide ku bi nasandina Fêrîkê Ûsiv çarçoweyeke di derbarê geşedan û pêşveçûnên rewşenbiriya kurdî ya li Yekîtiya Sovyetan peyda bûye nîşanî xwîneran bide. Ev xebata me ji sê beşên sereke pêk tê. Di beşa yekem de ji zarokatiya wî heta beri dawiya jiyana wî qonax bi qonax em ê behsa jiyana Fêrîkê Ûsiv bikin. Di beşa duyem de bi senifandina cûreyan ve em ê li ser berhemdariya wî rawestin. Di beşa sêyem jî li gorî temayan ve helbest û helbestvaniya Fêrîkê Ûsiv bi çend mînakan ve bidin nasandin.Research Project “BEYI SE BENA?” SERO TEHLÎLÊK(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Acar, VeyselMa zaf weş zanê ke serebutî çend munde bibê zî eser der heqê serdemê ke behsê ey beno û der heqê ey de nusîyeno ma rê malumatanê raştekînan dano. Eserê “Beyi Se Bena” ke ma na proje de sero xebitîyayî der heqê serdemê xo de ma rê malûmatanê raştekînan û ecêban dano. J. Îhsan ESPARî mintiqaya ke ma rê şinasî ya û edetê ke ma zanê eserê xo rê kerdo babet. Mi zî nê eserî goreyê qaîdeyanê romanî çend ke mi ra ame tehlîl kerd, raştê ci nê tehlîl de fikr û ewnîyayîşê mi zî tede estê. Mi pirojeya xo binê new sernuşteyanê esasîyan de tehlîl kerd. Mi xebata xo de goreyê teknîkê tehlîlkerdişî bi eşkerekerdişê “ babet, tehlîlê kesayetan, mundişê serebutan, ca û dem”î destpê kerd. Sernuşteyê pêkewtişî de zî mi der heqê pêkewtişê ke mabênê kesan de û pêkewtişê ke kesayetî xo mîyan de ciwîyenê behs kerdî. Dima no eser mîyanê “kamder tewirê edebî” de ca gêno, ez na babet sero vinderta. Qismê peyenî de seba ke eser behsa serebutêkê komelkî keno, mi zî hetê “sosyolojik, psikolojîk û bawerî” ra etud kerd. Ez wina bawer kena ke yew eserî sero çend fikrê cîya cîyayîyan reyde tehlîlî bîyerê kerdiş, eser hende beno dewlemend. Tehlîlê eseran fehmkerdişê eserêkî de ma rê hetkarî kenoResearch Project LI GOR RÊBAZA V. PROPP NIRXANDINA PÊNÇ ÇÎROKÊN XURSA ŞIRNEXÊ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Basın, TaybetÇîrok ji bo tiştên ku ji aliyê gel ve hatiye li hev anîn û bi awayê devkî gihaye heta îro re hatiye gotin. Mijarên çîrokan piranî derasayîne û bûyer di serê lehengên derasayî de derbas dibin. Wekî gelek kedên xelqiyatê afirînerê çîrokan jî nediyar in. Ew keda gel tevîne. Çîrok beşeke gelek girîng ya çanda devkî ye û bi gelek hîmên çandî re dewlemendiya ziman jî di xwe de dihewîne û derdixe holê. Di çîrokan de bi rêya nîşanên cûr be cûr jiyana gelan, baweriyê wan û gelek nirxên maddî manewî derbas dibin. Xebatên li ser çîrokan ne ji mêj ve destpêkirine û piranî li ser naverokên çîrokan hatine kirin. Lê îro di hemû beşên zanistê de ji xeynî naverokê taybetiyên binyadê jî tên nirxandin. Çawa ku zanistê xelqiyatê V.Propp’ê Rûsî di sala 1928’an de di xebata xwe ya “Tehlîl kirina Binyada Çîrokan” de çîrokên derasayî nirxandine. Emê jî di xebata xwe de çend çîrokên herêma Şirnexê li gorî rêbaza wî binirxîninResearch Project LI NAVÇEYA MİDYAD A MÊ RDÎN Ê LÎSTİKÊN GELERÎ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2017) Yıldırım, SüleymanDi edebîyata gelerîde lîstik ciheki gelek girîng digre. Lîstikên berê gelêk hêmanen çanda me di xwede dihawînin. Ji ber vê yekê lîstik di edebiyate me de situneke bi qewet e. Bi dîrok û civaka hêmana xwe Midyad gelekî dewlemend e. Lîstikê ku kevin hatine leyizandin li ser çanda me bandoraka kûr hiştine. Em, di destpêka beşa yekemde li ser dîroka Midyadê, erdnigariya Midyadê û civaka olî ya Midyadê sekinîn. Di beşa duyem de em liser lîstikan rawestiyan. Di vê dema me de ji bo ku teknolojî bi pêş ketiye, têkiliyen civakî di navbera kesande gelekî kêmbûyî ye. Ji ber vê yekê ev xebat, ji bo ku lîstikên me jibîr nebin girîng e.Research Project DEYÎRBAZÊ DÊRSIMÎ SILO QIZ(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Özmen, SibelBu projede, Kürt edebiyatının hafızası olarak kabul edebileceğimiz sözlü edebiyat alanına yönelik bir çalışma yürütülmüştür. Sözlü edebiyat alanı geniş bir saha olduğu için ve tek bir proje olarak akatarımı mümkün olmadığından, sözlü edebiyatın yapı taşlarından olan dengbejlik üzerine yapılmış bir çalışmadır. Dengbejliği mıntıka olarak daraltarak Dersim yöresine yoğunlaşılmışdır. Dersim yöresinde yoğun olarak konuşulan zazaki dilinde dengbejlik alanında iyi ürünler verilmesine rağmen, araştırmalar konusunda yetersiz kalmıştır. Bundan kaynaklı böyle bir proje yürütülmüştür. Dersimde dengbejlik nezninde bir ekol olan Silo Qiz; bu çalışmanın ana temasıdır. Silo Qiz gerek yaşı itibariyle gerekse en tanınmış dengbej olmasından dolayı Dersim yöresinin hafızası niteliğindedir. Ağırlık olarak kaynak taraması, yörenin kültürüne hâkim sanatçıların görüşleri, Silo Qiz’ın röportaj ve belgeselleri araştırma yöntemi olarak kullanılmıştır.Research Project JI ALIYÊ PÊKHATINÊ VE HOKER (WEK MÎNAK HEMÛ HOKERÊN DI FERHENGA ZANA FARQÎNÎ DE)(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2014) Aksoy, YektaMebesta vê xebatê tesbîtkirina hejmar û rejeya hokerên ferhenga Zana Farqînî ye.Ji bo vê tesbîtkirinê hokerên di ferhenga Zana Farkînî de hatine nivîsîn û jimartin. Piştî hejmar li gor tîpan hatine kifşkirin, hoker wek ên bêqertaf û wek ên bi pêrkît, parkît, pêrkît-parkît hatine senifandin. Encamên hejmara hokeran li gor tîpan di tabloyê de hatine nîşandayîn. Li gor pêkhatinên xwe dubestî jî di tabloyekê de hatine raberkirin. Grafîka hejmar û rêjeya hokerên xwerû, darijtî û hevedanî û piştre grafîka hejmar û rêjeya hokerên ku xwerû ne an jî ji pêrkît, parkît û pêrkît-parkîtan pêk hatine hatiye çêkirin. Piştî hevberkirina van hejmar û rêjeyan bi gelemperî pêkhatina hokeran û bi taybetî jî qertafên di çêkirina hokeran de zede tên bikaranîn hatine nirxandin û şîrovekirin.Research Project Serê Rezan û Çiyê Engure ê Viraştişî(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2017) Demirok, VesileVerê cû miletê ma hemînan pê serê rezan, xo kerdê wey. Na ray Nika çiqa şino serê rezan ma hete de qedêno. Sebebê ey zî, şarê hetê ma koç kerdo şaristanan. A yewe ra rezê înan biyê huşkî. Ê henî şaran zî warîdê (qazanc, amayene) ey qeybê tay bî a yewe ra hendî pê kar nêano û yew eleqeyê rezan nêkeno. Nika cayanê bînan de şar rezan pê kar ano. Rezan rameno, ê keneno, engura ê tera keno û engure roşeno. Henî merdimî zî qeybê werî ramenê, henî zî qeybê weykerdişê keyeyê xo ramenê.Research Project LI GORÎ MIJARAN GOTINÊN PÊŞIYAN Û DESTNÎŞANKIRINA WAN DI BERHEMA CEMBELÎ KURÊ MÎRÊ HEKARYAN DE(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Aka, YaseminDi lîteratura wêje û çandê an di zargotinê de gotinên pêşiyan mijareke girîng e.Gotinen pêşiyan bi taybetî,ji bo mirov dersê jê derxe hatine gotin. Taybetiya gotinên pêşiyan ya herî girîng hukmê ilmî an jî şîret tê de heye.Civakî ne.Gel bi xwe ew afirandine. Ji ber vê yekê jî,ji bo naskirina civakan agahiyên herî girîng mirov dikare bi xêra gotinên pêşiyan bi dest bixe. Ev xebata min ji sê beşan pêk tê.Di beşa yekemîn de bi giştî pênaseya gotinên pêşiyan ên Kurmancî hate kirin.Ji bo vê yekê min ji berhem û makaleyên di derbarê gotinên pêşiyan de hatine nivîsandin agahiyên teorîk bi dest xistin. Di beşa duyemîn de li gorî mijaran gotinên pêşiyan hate dayîn.. Di beşa dawî de jî min hemû gotinên pêşiyan yên di berhema Cembelî Kurê Mîrê Hekaryan de tespît kirin û her yek li ser kîjan mijarê hatiye gotin destnîşan kirin.Research Project DENGBÊJÎ Û DENGBÊJÊN HERÊMA OMERÎYAN(Mardin Artuklu Üniveristesi, 2018) Öğmen, SerdalDi vê xebatê de li ser herêma Omerîyan û çand û jîyana gelê herêmê, denbêj û bûyerên kû di jîyana gel de tesîrek mezin kirîye hatiye nivîsandin. Eşîra Omerîyan vek herêmek coxrafîk jî tê nasîn. Gelên vê herêmê xwedîyê jînek pir geş û bi reng e. Bîyaografîya yên kû nehiştine ev çand û orf û adetên gel venda bibin û ev tişt parastine û gîhandin vê rojê dengbêjên me hatiye peşkêşkirin. Li alîyên din bûyerên kû bûne mijara sitranên dengbêjan jî me anî ziman. Di vê xebatê de heta kû ji destê me hat em wek objektîf nêzîkî xebatê bûn. Jîyana dengbêjan yan me ji wan bi xwe gohdar kir yan jî yên herî nêzî wan me gohdar kir û derbasî nîvîsê kir. Devakên gel raste rast bê gûhertin me nîvisand kû jîyana gel xweş bê fahm kirin. Ji bo xebatê me li gellek mirovên herêmên gohdar kir. Fikr û ramanên wan me sitend. Teknîkên roportajê, pirs- bersiv, kişandina wêne- videoyan, qeyda deng hatiye bi kar anîn.