Üniversite öğrencilerinin tükenmişlik ve geleceğe yönelik tutumları arasındaki ilişkide maneviyatın aracı rolü

Abstract

Günümüzde üniversite öğrencileri, hem akademik yükümlülükler hem de geleceğe dair belirsizlikler nedeniyle yoğun bir psikolojik baskı altında kalabilmektedir. Bu baskılar zamanla tükenmişlik düzeylerinin artmasına yol açmakta ve bireylerin geleceğe yönelik tutumlarını olumsuz etkileyebilmektedir. Bireyin yaşamını anlamlandırma sürecinde önemli bir yer tutan maneviyat, bu bağlamda koruyucu bir psikolojik faktör olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeyleri ile geleceğe yönelik tutumları arasındaki ilişkide maneviyatın aracı bir rol oynayıp oynamadığını incelemektir. Bu araştırma nicel yöntemle yürütülmüş olup, Mardin Artuklu Üniversitesi'nde İlahiyat, Psikoloji, Ebelik, Arap Dili ve Edebiyatı, İngiliz Dili ve Edebiyatı, İşletme ile Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören 176'sı erkek ve 368'i kadın olmak üzere toplam 544 lisans öğrencisinden oluşan bir çalışma grubu üzerinde tükenmişlik, geleceğe yönelik tutum ve maneviyat ölçekleri uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerde tükenmişlik düzeyleri arttıkça geleceğe yönelik olumlu tutumların azaldığını; ancak maneviyat düzeyi yüksek bireylerde bu olumsuz etkinin daha düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca maneviyatın, tükenmişlik ile geleceğe yönelik tutumlar arasındaki ilişkide kısmi bir aracı rol üstlendiği, yani bu ilişkinin hem doğrudan hem de maneviyat aracılığıyla dolaylı olarak gerçekleştiği saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin azaltılması ve geleceğe yönelik tutumlarının desteklenmesinde manevi değerlere dayalı yaklaşımların dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir. Bu bağlamda eğitim kurumlarının, öğrencilerin maneviyat düzeylerini destekleyici ve geliştirmeye yönelik ortamlar sunması önem arz etmektedir.Nowadays, university students can experience intense psychological pressure due to both academic obligations and uncertainties about the future. Over time, these pressures lead to increased levels of burnout and may negatively affect individuals' attitudes toward the future. Spirituality, which plays a significant role in the process of giving meaning to life, emerges in this context as a protective psychological factor. The aim of this study is to examine whether spirituality plays a mediating role in the relationship between university students' burnout levels and their attitudes toward the future. This research was conducted using a quantitative method and involved a study group of 544 undergraduate students at Mardin Artuklu University, including 176 males and 368 females, from the Departments of Theology, Psychology, Midwifery, Arabic Language and Literature, English Language and Literature, Business Administration, and Physical Education and Sports Teaching. Burnout, attitudes toward the future, and spirituality scales were administered to the participants. The collected data were analyzed using statistical methods. The findings indicate that as students' burnout levels increase, their positive attitudes toward the future decrease; however, this negative effect is less pronounced among individuals with higher levels of spirituality. Furthermore, spirituality was found to play a partial mediating role in the relationship between burnout and attitudes toward the future, meaning that this relationship occurs both directly and indirectly through spirituality. The results suggest that approaches based on spiritual values should be considered to reduce burnout levels and support future-oriented attitudes among university students. In this context, it is important for educational institutions to provide environments that support and enhance students' levels of spirituality.