Farklı Tuz Konsantrasyonlarının Bazı Triticale (X triticosecale wittmack) Genotiplerinin Çimlenme ve Erken Fide Dönemine Etkisi

Abstract

Bu tez çalışmasında, farklı tuz konsantrasyonlarının bazı tritikale genotiplerinin çimlenme ve erken fide gelişimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Tuzluluk stresinin, özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde bitkisel üretimi sınırlayan temel abiyotik stres faktörlerinden biri olması nedeniyle, tritikalede erken dönem toleransın belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu kapsamda beş tritikale genotipi (44, DZ9-09, DZ23-3, Esin ve Vardem) kullanılmış ve NaCl'nin 0, 50, 100, 150 ve 200 mM'lik dozları uygulanmıştır. Çalışmada çimlenme yüzdesi, koleoptil uzunluğu, kök ve fide uzunluğu, kök yaş–kuru ağırlığı ve fide yaş–kuru ağırlığı gibi morfo-fizyolojik özellikler değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, artan tuzluluk seviyelerinin tüm genotiplerde çimlenme ve erken gelişim parametrelerini istatistiksel açıdan önemli düzeyde azalttığını göstermiştir. Özellikle 150 ve 200 mM NaCl uygulamalarında çimlenme gücü, kök gelişimi ve biyokütle değerlerinde belirgin düşüşler meydana gelmiştir. Genotipler arasında anlamlı farklılıklar belirlenmiş; DZ9-09 ve Vardem genotipleri yüksek tuzluluk koşullarında göreceli olarak daha iyi performans göstermiş, 44 genotipi ise en duyarlı genotip olarak öne çıkmıştır. Kök uzunluğu ve fide kuru ağırlığının tuz stresini ayırt etmede etkili kriterler olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak tuzluluk stresinin tritikalede çimlenme ve erken fide gelişimini önemli ölçüde sınırladığı, genotipler arasında farklı tolerans düzeylerinin bulunduğu ve erken dönem morfolojik özelliklerin seleksiyon çalışmalarında kullanılabilecek güvenilir göstergeler olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulguların, tuz stresine dayanıklı tritikale genotiplerinin belirlenmesine ve ıslah programlarının yönlendirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. sonra doldurulacaktırIn this master's thesis, the effects of different salt concentrations on the germination and early seedling development of selected triticale genotypes were investigated. Since salinity is one of the major abiotic stress factors limiting crop production, especially in arid and semi-arid regions, determining early-stage tolerance in triticale is of particular importance. Five triticale genotypes (44, DZ9-09, DZ23-3, Esin, and Vardem) were used, and NaCl was applied at concentrations of 0, 50, 100, 150, and 200 mM. Morphological and physiological traits including germination percentage, coleoptile length, root and seedling length, and root/shoot fresh and dry weights were evaluated. The results showed that increasing salinity levels significantly reduced germination and early seedling parameters in all genotypes. Severe reductions were observed particularly at 150 and 200 mM NaCl. Significant differences among genotypes were detected; DZ9-09 and Vardem exhibited relatively higher tolerance to salt stress, whereas genotype 44 was identified as the most sensitive. Root length and seedling dry weight were found to be effective criteria for distinguishing salinity tolerance. In conclusion, salinity stress substantially limited germination and seedling development in triticale, and genotypes displayed different levels of tolerance. Early-stage morphological traits were determined to be reliable indicators for selection studies. The results are expected to contribute to identifying salt-tolerant triticale materials and to guiding future breeding programs. daha sonra doldurulacaktır