Türkiye'de Küresel Isınmanın Ekonomik Etkisinin ve Karbonun Sosyal Maliyetinin Entegre Değerlendirme Modeli ile Tahmini

Abstract

İklim değişikliği ve küresel ısınma, ekonomik faaliyetler sonucu atmosfere salınan sera gazlarının neden olduğu hem doğal sistemleri hem de ekonomik yapıları etkileyen çok boyutlu bir sorundur. Bu sorunlarla mücadelede, sera gazı emisyonlarının yol açtığı çevresel dışsallıkların ekonomik etkilerinin doğru analizi önem taşımaktadır. Entegre değerlendirme modelleri (Integrated Assessment Models, IAMs), iklim ile ekonomi arasındaki ilişkiyi nicel olarak inceleyerek politika yapıcılar için önemli bir karar destek aracı sunmaktadır. Bu tez çalışması, Türkiye özelinde 2025–2100 dönemi için küresel ısınmaya bağlı çıktı kayıplarını ve 2025, 2030 ile 2050 yılları için karbonun sosyal maliyetini (SCC) farklı emisyon senaryoları (RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0, RCP8.5) altında tahmin etmeyi amaçlamaktadır. Bu tez çalışmasının literatüre katkısı, Türkiye'ye özgü makroekonomik ve demografik verilerle kalibre edilen bir entegre değerlendirme modeli aracılığıyla, küresel ısınmanın neden olduğu çıktı kayıplarının ve karbonun sosyal maliyetinin senaryo temelli bir analizle kapsamlı biçimde tahmin edilmesidir. Araştırma bulguları, CO2 emisyonları arttıkça Türkiye'nin küresel ısınma kaynaklı çıktı kayıplarının da belirgin biçimde yükseldiğini göstermektedir. Düşük emisyonlu RCP2.6 senaryosunda, küresel ısınmaya bağlı çıktı kaybının 2100 yılı itibarıyla yaklaşık %1,5 düzeyinde kalacağı öngörülmektedir. Orta düzeyli emisyon senaryoları olan RCP4.5 ve RCP6.0'da bu kayıpların sırasıyla %5'e ve %10,8'e ulaşması tahmin edilmektedir. Yüksek emisyonlu RCP8.5 senaryosunda ise çıktı kaybının %23'e ulaşacağı tahmin edilmektedir. Karbonun sosyal maliyetine ilişkin analizler de benzer bir eğilim göstermektedir. Düşük emisyon senaryosunda SCC, 2025'te 44 $/tCO₂ iken 2050'de 66 $/tCO₂'ye yükselmektedir. Orta düzey senaryolarda bu değer 90–106 $/tCO₂ aralığına ulaşırken, RCP8.5 senaryosunda 2050 itibarıyla 122 $/tCO₂'ye çıkmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma küresel ısınmanın Türkiye için yalnızca çevresel bir sorun olarak değerlendirilemeyeceğini, aynı zamanda makroekonomik etkileri itibarıyla da kapsamlı biçimde analiz edilmesi gereken bir olgu olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda, karbonun sosyal maliyetini temel alan, dinamik ve güncellenebilir bir karbon fiyatlandırma mekanizmasının oluşturulması kritik önem taşımaktadır. Uzun vadeli kalkınma politikalarında, iklim değişikliğinin yol açacağı refah ve üretim kayıplarını içselleştiren ekonomik modellerin benimsenmesi önerilmektedir.

Climate change and global warming are multifaceted problems affecting both natural systems and economic structures, driven by greenhouse gas emissions from economic activities. Accurate analysis of the economic impacts of environmental externalities caused by greenhouse gas emissions is crucial in combating these problems. Integrated assessment models (IAMs) offer policymakers a important decision-support tool by quantitatively examining the relationship between climate and the economy. This thesis aims to estimate output losses due to global warming for the period 2025–2100 and the social cost of carbon (SCC) for the years 2025, 2030, and 2050 under different emission scenarios (RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0, RCP8.5), specifically for Turkey. The contribution of this thesis to the literature is the comprehensive estimation of output losses and the social cost of carbon caused by global warming through a scenario-based analysis using an integrated assessment model calibrated with macroeconomic and demographic data specific to Turkey. Research findings show that as CO2 emissions increase, Turkey's output losses due to global warming also rise significantly. In the low-emission RCP2.6 scenario, the output loss due to global warming is projected to remain at approximately 1.5% by 2100. In the medium-emission scenarios (RCP4.5 and RCP6.0), these losses are expected to reach 5% and 11%, respectively. In the high-emission RCP8.5 scenario, the output loss is estimated to reach 23%. Analyses regarding the social cost of carbon show a similar trend. In the low-emission scenario, the SCC rises from $44/tCO₂ in 2025 to $66/tCO₂ in 2050. In the medium-emission scenarios, this value ranges from $90–106/tCO₂, while in the RCP8.5 scenario, it increases to $122/tCO₂ by 2050. In conclusion, this study demonstrates that global warming cannot be considered solely an environmental problem for Turkey, but also a phenomenon requiring a comprehensive analysis of its macroeconomic impacts. In this context, establishing a dynamic, updatable carbon pricing mechanism based on the social cost of carbon is critical. It is recommended that long-term development policies adopt economic models that internalize the welfare and production losses caused by climate change.