İşrâkî Siyaset Felsefesine Göre Âlemin Hükümdarı: Teosof

Abstract

Sühreverdî’nin siyaset yönetimine dair bu çalışmanın amacı onun hikmet anlayışıyla kurguladığı yönetim modelini işrâk felsefesi çerçevesinde temellendirmektir. Çalışmada Sühreverdî’nin hikmet anlayışı, karşılaştırmalı ve yorumlamacı bir yöntemle incelenecektir. Akıl, vahiy, irfan ve antik hikmeti birleştirerek kurduğu işrâk hikmetiyle Sühreverdî, bir taraftan Zerdüşt ve Platon gibi doğu ve batının iki geleneğini birleştirmeye çalışırken diğer taraftan dinî öğretilerden beslenen bir hikmeti ortaya koyarak evrensel ve ezelî hikmeti yeniden diriltmeyi amaçlamıştır. Ona göre vahiy, keşf ve şuhûdla ulaşılabilen bu kurtarıcı bilgi, aklî ve felsefî bilgi üzerinde inşa edilmelidir. Sühreverdî’nin bu yaklaşımı onun siyaset anlayışına yansımış ve yönetimin ilahî hikmetle donanmış hakîm-i müteellih tarafından icra edilmesine zemin hazırlamıştır. Bu nedenle onun siyasi yönetimi hakikat bilgisine erişmiş ârifin yönetimiyle meşruiyet kazanmıştır. Çalışmada, Sühreverdî’nin klasik siyasi kuramlardan farklı olarak müteellih yönetici modelini merkeze alarak hem felsefî hem dinî temellere dayanan metafizik temelli özgün bir siyaset tasavvuruna imkân kazandırdığı sonucuna varılmıştır.