Uluslararası Coğrafya Birliği (IGU) Kriterlerine Göre AbdurrahmanÖnen'in Dört Coğrafya Kitabı Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Geography and its interdisciplinary connections increase the significance of research in this area. Despite the scarcity of geographical studies and research in Kurmanji Kurdish, Abdurrahman Önen's works entitled Geography of Kurdistan-1 Agri, Geography of Kurdistan-2 Wan, Geography of Kurdistan-3 Bitlis, and Geography of Kurdistan-4 Muş hold a unique importance. Önen's publications serve as a valuable resource not only for Kurdish researchers and audiences but also for all those interested in the geography of Agri, Van, Bitlis, and Muş regarding the content and specifics of the work. Consequently, these works have been chosen for analysis. The aim of this study, in line with the International Geography Union (IGU), and according to the structure and methods of geographical research, is to identify the geography, locate Abdurrahman Önen's works in it, and analyze and evaluate those works. The works have been analyzed and evaluated according to 12 criteria based on document analysis. This work also demonstrates that further efforts are needed in scientific fields like geography, and modern research should be advanced, especially in the Kurdish language, so that science can merge with local culture and foster development on both fronts.

Coğrafya (geography) biliminin kapsamı ve multi disipliner özelliği, bu alanda yapılacak araştırmaların önemimi arttırmakta ve coğrafya bilimini, bilim dalları arasında özel bir konuma taşımaktadır. Bu önemin yanında bir yandan kürtçe dilinde, bir yandan da kürtlerin yaşadıkları yerlerde detaylı coğrafya araştırmalarının eksik olduğu görülmektedir. Bu eksiklik bu alanın gelişmesi gerektiğini işaret etmekte ve bu alandaki literatüre dikkat çekmektedir. Abdurrahman Önen'in Kürdistan Coğrafyası-1 Agirî, Kürdistan Coğrafyası-2 Wan, Kürdistan Coğrafyası-3 Bedlîs û Kurdistan Coğrafyası-4 Mûş isimli eserleri bu eksikliği doldurmakta önemli bir rol üstlenmiştir. Coğrafyanın tanımı ve kapması ile Uluslararası Coğrafya Birliğinin (IGU) kriterlerine göre Abdurrahman Önen'in bu dört eserinin değerlendirmesi bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Coğrafyanın tanımı ile kapsamının belirtilmesi, Abdurrahman Önen'in dört kitabının içeriklerinin açıklanması ve bu kitapların IGU kriterlerine göre değerlendirilmesi ise bu çalışmanın sınırlarını ortaya koymaktadır. Bu konuyla bağlantılı diğer eserler bu araştırmanın kapsamının dışında bırakılmıştır. Böylelikle çalışmanın sınırları daralsa da, IGU kriterlerine göre Abdurrahman Önen'in eserleri üzerinde yoğunlaşma imkanı ortaya çıkmıştır. Bu araştırma coğrafyanın temel unsurlarını ve uluslararası kritleri temel alarak, coğrafyanın tanımı ve kapsamını teorik olarak belirtmenin yanında kürtçe coğrafya çalışmalarının gelişmesi için de bir çerçeve sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, coğrafya bilimi açısından söz konusu dört eserin kapsamlarının belirlenmesi ve istifade edilebilecek yönlerinin belirtilmesidir. Bu çalışmada belge analizi (document analysis) yöntemi kullanılmış, eserler 12 kritere göre ve sistematik bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu araştırmada coğrafya araştırma yöntemleri belirtilmiş ve böylece yapılacak kürtçe araştırmalar için de istifade imkanı ortaya çıkarılmıştır. Bu kısım böylece bu çalışmanın önemini temsil etmektedir. Bu araştırma aynı zamanda literatür boşluğunun doldurulmasına da destek olmaktadır. Bu çalışmanın sonucunda Abdurrahman Önen'in eserlerinin kürtçe coğrafya çalışmaları için temel kaynaklar arasında olduğu görülmüştür. Bunun yanında bu eserler tüm coğrafya ilgilileri için temel bilgiler de sunmaktadır. Diğer yandan bu dört eserin coğrafya araştırma yöntemleri ve uluslararası standartlar açısından da eksiklikler barındırdıkları da görülmüştür.