Acele Deneyimlerinin Ölçülmesi (Rush Experiences Scale-RES): Türk Kültürü İçin Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması

Abstract

Acele deneyimi kavramı ilk olarak macera turizmi alanına (Buckley, 2012) yakın zamanda (Tez, 2023) ise ciddi serbest zaman literatürüne dahil edilmiştir. Araştırmada, ciddi serbest zaman katılımcılarının “acele deneyimlerini” değerlendirebilecek kısa bir psikometrik ölçüm aracının Türk kültürü için adaptasyon çalışmasını gerçekleştirmektir. Bu bağlamda, araştırma ciddi serbest zaman katılımına ilişkin katılımcılarının acele deneyimlerini değerlendirebilecek ulusal alanda ilk nicel ölçüm aracını sunmaktadır. Araştırmanın evren ve örneklemini Türkiye’de yer alan ciddi serbest zaman katılımcıları (macera-yüksek riskli sporcular ve ekstrem sporcular) oluşturmaktadır. Araştırmada ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler çevrimiçi oluşturulan formlar aracılığıyla toplanmıştır. Ayrıca araştırmada örnekleme yöntemi olarak hem ölçüt hem de kartopu örnekleme yöntemi birlikte kullanılmıştır. Ciddi serbest zaman katılımcılarından toplanan veriler ile yapının doğrulanması için DFA analizi yapılmıştır. Ek geçerlilik ve güvenirlik analizleri için AVE ve CR değerleri hesaplanmıştır. Ölçüm güvenirliği için Cronbach Alpha değeri hesaplanmıştır. Ayrıca katılımcıların verdikleri cevaplara ilişkin taban ve tavan etkileri analizleri yapılmıştır. 13 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapıya sahip olan Acele Deneyim Ölçeği' nin (RES) faktör yapısının Türk kültüründe doğrulanması amacıyla gerçekleştirilen DFA sonucunda uyum indeksi χ2/sd = 3,081, RMSEA = 0.06, GFI = 0.94, AGFI = 0.90, IFI = 0.93, NFI = 0.90, TLI = 0.89 ve CFI = 0.93 olarak belirlenmiştir. DFA ile Türk kültürü için faktör yapısı doğrulanan Acele Deneyimi Ölçeği 13 madde tek faktörlü yapısı ile geçerli ve güvenilir ölçmeler yapabilen bir ölçüm aracı olarak kabul edilebilir.Abstract: The concept of "rush experience" was initially introduced in the context of adventure tourism (Buckley, 2012) and has recently been integrated into the serious leisure literature (Tez, 2023). This study aims to adapt a short psychometric measurement tool, capable of assessing the "rush experiences" of serious leisure participants, for Turkish culture. In this context, the research presents the first quantitative measurement tool in the national literature to evaluate the rush experiences of participants engaged in serious leisure activities. The population and sample of the study consist of serious leisure participants in Turkey, including adventure-high-risk athletes and extreme sports enthusiasts. The criterion sampling method was employed in the research. Data were collected through an online "Google Form" and by reaching participants using the snowball sampling technique. The data collected from serious leisure participants were subjected to descriptive statistical analyses, tests for normality assumptions, EFA and First-Order CFA to validate the structure for Turkish culture, as well as additional reliability and validity analyses such as convergent and discriminant validity (AVE-CR), Cronbach's Alpha for measurement reliability, and analyses of floor and ceiling effects in participants' responses. For structural reliability, both EFA and CFA were conducted. The findings indicate that the Rush Experience Scale, with its single-factor and 13-item structure, is a valid and reliable measurement tool for Turkish culture.