Mitolojiden Tarihe, Kahramanlardan Aşka Doğru Halk Anlatılarında Kapsayıcı Bir Terim Olarak Destan

Abstract

Bir milletin maddi ve manevi kültürünü tespit eden, derleyen, sınıflandıran ve analiz eden bilim dalına folklor ya da halk bilimi denilmektedir. Halk bilimciler bir milletin kendisini tanımada ya da kendisini diğer dünya milletlerine tanıtmada bahsettiğimiz folklor çalışmalarını kullanırlar. Bu çalışmaları yapan halk bilimciler diğer bilim dallarında olduğu gibi kendi bilim alanlarını tanımak ve sınıflandırmak ihtiyacını duyarlar. Çünkü halk yaşamı dediğimiz bu alan bir bütün olarak sürekliliğini sağlamıyor ve zamanla farklı dal ve alt dallara ayrılıyor. Kuşkusuz halk biliminin önemli dallarından biri de halk edebiyatıdır. Bununla beraber halk edebiyatı da kendi içinde birçok alt dallara ayrılmaktadır. Biz de bu çalışmada halk edebiyatının alt dallarından biri olan halk anlatılarını ve onun da içinde yer alan destan türünü çalıştık. Bu çalışmadaki amacımız “destan” terimini diğer tüm Kürtçe epik anlatılar için kapsayıcı bir terim olarak göstermek ve kullanmaktır. Çünkü Kürtçe folklor çalışmalarında apaçık bir literatür karmaşası ve çokisimlilik sorunu mevcuttur. Biz bu çalışmada Kürtçe epik anlatılarını olay zinciri yapısı bakımından inceleyerek destan türündeki anlatıların yeni bir sınıflandırmasını oluşturduk. Bu çalışmayı yaparken ileri sürdüğümüz sınıflandırma ve önerilerin yanısıra sahada bu konu hakkında bizden önce yapılan çalışmaları ve tartışmaları da paylaştık.