Mineral ve Biyolojik Gübre ve Bitki Gelişmesini Teşvik Edici Bakterilerin Birlikte Aşılamalarının Tarla Koşullarında Fesleğen (Ocimum basilicum L.) Gelişme, Verim ve Yağ Bileşenleri Üzerine Etkisi

Abstract

Bu araştırma, 2023 yılı Çanakkale tarla koşullarında mineral gübreler ile bitki gelişimini teşvik edici bakterilerin (PGPR) birlikte uygulanmasının fesleğen (Ocimum basilicum L.) bitkisinde büyüme, verim ve uçucu yağ kompozisyonu üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuş ve toplam yedi farklı uygulama değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre mineral gübre uygulamaları ile mikrobiyal gübre formülasyonlarının büyük çoğunluğu bitki boyu, dal sayısı, gövde çapı, yaprak özellikleri, yeşil ve kuru herba verimi ile uçucu yağ oranı ve verimi bakımından olumlu etkiler göstermiştir. Özellikle bazı bakteri formülasyonlarının mineral gübre uygulamalarına benzer veya daha yüksek performans sergilediği belirlenmiştir. GC-MS analizleri sonucunda uçucu yağ kompozisyonunda toplam 30 bileşik tespit edilmiş olup başlıca bileşenlerin estragole (%44,00–59,73), 1,8-cineole (%10,92–15,65), methyleugenol (%0,12–10,46) ve β-pinene (%1,64–3,79) olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular fesleğenin estragole kemotip grubuna dâhil olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, PGPR temelli mikrobiyal uygulamaların mineral gübre kullanımını azaltabilecek, uçucu yağ verimini artırabilecek ve sürdürülebilir fesleğen üretiminde alternatif bir biyolojik gübre seçeneği oluşturabileceği sonucuna varılmıştır.This study was conducted under field conditions in Çanakkale during the 2023 growing season to evaluate the combined effects of mineral fertilizers and plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) on growth, yield, and essential oil composition of basil (Ocimum basilicum L.). The experiment was established in a randomized complete block design with three replications, and a total of seven treatments were evaluated. The results indicated that the majority of mineral fertilizer applications and microbial fertilizer formulations positively affected plant height, number of branches, stem diameter, leaf characteristics, fresh and dry herbage yield, as well as essential oil content and yield. In particular, some bacterial formulations exhibited performance comparable to or higher than mineral fertilizer applications. GC–MS analyses identified a total of 30 compounds representing the essential oil composition. The main constituents were determined as estragole (44.00–59.73%), 1,8-cineole (10.92–15.65%), methyleugenol (0.12–10.46%), and β-pinene (1.64–3.79%). These findings indicate that the studied basil material belongs to the estragole chemotype. In conclusion, PGPR-based microbial applications may reduce mineral fertilizer requirements, enhance essential oil yield, and serve as a sustainable biological fertilizer alternative in basil cultivation.