Endemik Centaurea Saligna (K.Koch) Wagenitz (Asteraceae) Türünün Biyolojik Aktivitelerinin Araştırılması

Abstract

Bu çalışma, endemik Centaurea saligna (K. Koch) Wagenitz (Asteraceae) türünün aseton ve metanol ekstraktlarının antioksidan kapasiteleri, fenolik içerikleri, antimikrobiyal potansiyelleri ve fenolik bileşik profillerinin belirlenmesi ile bitkinin uçucu bileşiklerinin karakterize edilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Antioksidan aktivite 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) serbest radikal giderme testi (toplam antioksidan kapasite-TAC) ile toplam fenolik içerik (TPC) Folin-Ciocalteu yöntemi ile belirlenmiştir. Antimikrobiyal aktivite farklı bakteri suşları (Escherichia coli ATCC 25922, Pseudomonas aeruginosa ATCC 9027, Staphylococcus aureus ATCC 25923) ve standart bir maya suşu (Candida albicans ATCC 10231) üzerinde disk difüzyon yöntemi ile belirlenmiştir. Fenolik bileşikler Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi (HPLC), uçucu bileşikler ise Gaz Kromatografi–Kütle Spektrometresi (GC–MS) ile analiz edilmiştir. DPPH testinde, aseton ve metanol ekstraktlarının 5; 2,5; 1,25; 0,625 ve 0,3125 mg/mL konsantrasyonlarında çözeltileri hazırlanarak test edilmiştir. Metanol ekstraktı aseton ekstraktına göre daha yüksek antioksidan aktivite göstermiştir. Konsantrasyon artışıyla birlikte antioksidan aktivitenin de arttığı bulunmuş ve en yüksek DPPH inhibisyon oranı (%87,91) 5 mg/mL konsantrasyondaki metanol ekstraktında tespit edilmiştir. TPC sonuçları ise aseton ekstraktının fenolik içeriğinin metanol ekstraktının fenolik içeriğine göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Aseton ve metanol ekstraktları kullanılan bakteri suşları üzerinde antibakteriyal etki göstermiş, ancak aseton ekstraktı özellikle S. aureus ve E. coli suşlarına karşı daha yüksek inhibisyon oluşturmuştur. HPLC analizinde gallik asit, kafeik asit, vanilik asit, p-kumarik asit ve kuersetin bileşikleri tespit edilmiştir. GC–MS analizi ise C. saligna bitkisinde nonanoic acid, acetic acid, alpha-terpinenylacetate, hexanoic acid, cis-beta-Farnesene, caryophyllene, octanoic acid ve 1-hexanol gibi uçucu bileşiklerin daha yüksek miktarda olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak C. saligna türü; antioksidan kapasitesi, fenolik içeriği, antimikrobiyal aktivitesi, fenolik profili ve uçucu bileşik çeşitliliği ile biyolojik olarak aktif doğal bileşiklerin potansiyel bir kaynağı olarak değerlendirilebilir.This study was conducted to determine the antioxidant capacities, phenolic contents, antimicrobial potentials, and phenolic compound profiles of acetone and methanol extracts of the endemic species Centaurea saligna (K. Koch) Wagenitz (Asteraceae), as well as to characterize the volatile compounds of the plant. Antioxidant activity was determined by the 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) free radical scavenging test (total antioxidant capacity-TAC), and total phenolic content (TPC) was determined by the Folin-Ciocalteu method. Antimicrobial activity was determined by the disk diffusion method against different bacterial strains (Escherichia coli ATCC 25922, Pseudomonas aeruginosa ATCC 9027, Staphylococcus aureus ATCC 25923) and a standard yeast strain (Candida albicans ATCC 10231). Phenolic compounds were analyzed using High Performance Liquid Chromatography (HPLC), while volatile compounds were analyzed using Gas Chromatography–Mass Spectrometry (GC–MS). In the DPPH test, solutions of acetone and methanol extracts were prepared and tested at concentrations of 5, 2.5, 1.25, 0.625, and 0.3125 mg/mL. The methanol extract showed higher antioxidant activity compared to the acetone extract. An increase in antioxidant activity was observed with increasing concentration, and the highest DPPH inhibition rate (87.91%) was detected in the methanol extract at 5 mg/mL. TPC results indicated that the phenolic content of the acetone extract was higher than that of the methanol extract. Both acetone and methanol extracts showed antibacterial activity against the tested bacterial strains; however, the acetone extract exhibited stronger inhibitory effects particularly against S. aureus and E. coli. HPLC analysis revealed the presence of gallic acid, caffeic acid, vanillic acid, p-coumaric acid, and quercetin. GC–MS analysis demonstrated that compounds such as nonanoic acid, acetic acid, alpha-terpinenyl acetate, hexanoic acid, cis-beta-Farnesene, caryophyllene, octanoic acid, and 1-hexanol were present in higher amounts. In conclusion, C. saligna can be considered a potential source of biologically active natural compounds due to its antioxidant capacity, phenolic content, antimicrobial activity, phenolic profile, and variety of volatile compounds.