Abdulhadî El-Araşkî ve “Tefsîru Sureti Lokmân” Adlı Eserde Yer Verdiği Hadisler

Abstract

Tarih boyunca buyuk medeniyetlere besiklik eden Diyarbakir ve cevresi, Islami ilimler alaninda da pek cok âlimin yetistigi munbit bir yerdir. Cunku Islâm tarihi boyunca Diyarbakir cevresindeki medreselerin bunda buyuk etkisi olmustur. Badiki asiretinin Araski kolundan olan Abdulhadi Kaya el-Araski (o. 1420/2000), bu medreselerde yetismis onemli bir âlimdir. O, 1926 yilinda Diyarbakir’in Kulp ilcesinin Araska koyunde dogmustur. Ilkogrenimini babasi Molla Halit’ten alan Araski, yorenin cesitli medreselerinde zamanin onde gelen âlimlerinden ders almistir. Ardindan o, cesitli koylerde ve daha sonra Diyarbakir’in sehir merkezide yasamis ve cok sayida talebe yetistirmistir. Araski, 2000 yilinda Diyarbakir’da vefat ederek meshur Mardin Kapi mezarliginda defnedilmistir. Defni esnasinda onun telkinini okuyan Emekli Muftu Molla Abdulbari, mezarinin basinda cemaate donerek onun ilmi literaturdeki derinligi hakkinda su cumleyi soylemistir: “Biz, su anda bir âlimi degil, ayni zamanda yasayan canli bir kutuphaneyi kaybetmis bulunuyoruz.” Muttaki ve âlim olan Araski, geride pek cok ilmi eser de birakmistir. Onun eserlerinin cogu, hala basilmamis, el yazmasi halindedir. Cesitli eserleri yazan Araski, hadislere ayri bir onem vermistir. Onun yazmis oldugu su iki risalesi, dogrudan hadis ile ilgilidir: “ Hadis Tahrici ile Ilgili Risale ”, “ Gunumuzde Peygamberimiz (s.a.v.)’in Hadisleriyle Nasil Amel Edilir, Kac Tane Sart ve Kayit Vardir ve Bu Sart ve Kayitlar Nelerdir? Konularinin Yer Aldigi Risale ”. Ayrica o, “ Tefsiru Sureti Lokmân ” adli kitabinda da pek cok hadise yer vermistir. Bu makalemizde, onun hadis konusu ile ilgili olan bu iki risalesini kisaca tanittiktan sonra, onun “ Tefsiru Sureti Lokmân ” adli kitabinda yer verdigi bazi hadislerin senet ve metin tenkidi uzerinde duracagiz. Kur’ân okumanin faziletii ihsan, anne baba hakki ve mefâtihu’l-gayb ile ilgili hadisler, bu hadislerin basinda gelmektedir.