Selefin Nâziât Sûresi'ndeki Yorum Farklılıklarının Kritiği

Abstract

Bu tez, Kur'ân-ı Kerîm'in 79. sûresi olan Nâziât Sûresi özelinde, selef müfessirleri arasında ortaya çıkan yorum farklılıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, sûrede yer alan bazı âyetlerdeki kavram ve ifadelerin farklı şekillerde yorumlanmasından kaynaklanan tefsir farklılıklarını tespit etmek ve bu farklılıkların ortaya çıkış sebeplerini analiz etmektir. Çalışmada, klasik tefsir kaynaklarının yanı sıra, çağdaş müfessirlerin eserlerinden de yararlanılarak, Nâziât Sûresi'ne dair selef âlimlerinin farklı yorumları incelenmiştir. Bunun neticesinde selef müfessirlerinin, yorum farklılıklarının büyük ölçüde 'ihtilâf-ı tanavvuʿ' (çeşitlilik ihtilâfı) türünde olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın temel amacı, bu yorumların arka planında yatan sebepleri ve selef müfessirlerinin yöntemlerini analiz ederek hem bu ihtilafların mahiyetini anlamak hem de klasik tefsir anlayışlarına olan etkilerini ortaya koymaktır. Bunun için selef tefsir geleneğinde ortaya çıkan zengin yorum mirası, sistematik bir bakış açısıyla incelenmiştir. Çalışmada, Nâziât Sûresi'nin yorumunda ihtilaf bulunan âyetleri, konularına göre tasnif edilmiş ve her bir âyet ile ilgili selef müfessirlerinin farklı görüşleri ele alınmıştır. Ayrıca, tercih edilen görüşler, Kur'ân ve Sünnetle uyumluluk, dilsel bağlam ve rivâyetler gibi kriterlere göre analiz edilmiştir. Sonuçta, selef müfessirlerinin arasındaki yorum farklılıklarının büyük ölçüde anlam çeşitliliğine dayalı olduğu ve bu farklılıkların İslâm düşüncesinde doğal bir yer edindiği anlaşılmıştır.This thesis aims to examine the interpretative differences among early exegetes (salaf mufassirun) with a particular focus on Surah An-Nazi'at, the 79th chapter of the Qur'an. The primary objective of the study is to identify the variations in exegesis that emerge as a result of differing interpretations of certain concepts and expressions within the surah, and to analyze the underlying reasons for these divergences. The research adopts a comparative approach by utilizing both classical tafsir sources and the works of contemporary exegetes to explore the diverse commentaries on Surah An-Nazi'at. The findings reveal that the majority of these differences stem from what is known in Islamic scholarship as ikhtilāf al-tanawwuʿ (diversity in interpretation), rather than from contradictions or conflicts in meaning. The thesis systematically categorizes the disputed verses of the surah according to their thematic content and thoroughly examines the differing perspectives of early exegetes on each verse. Preferred interpretations are critically assessed based on their consistency with the Qur'an and Sunnah, their linguistic coherence, and the supporting narrations. Ultimately, the study concludes that the interpretive diversity among early exegetes is largely rooted in semantic variation and represents a legitimate and enriching dimension of Islamic thought. By analyzing the methodological approaches of early scholars and the rationale behind differing interpretations, this research contributes to a deeper understanding of the richness of the tafsir tradition and its implications for contemporary Qur'anic exegesis.