Çoras Hedis Adlı Eserin Christiane Nord’un Çeviri Odaklı Metin Analizi Modeline Göre Değerlendirilmesi

Abstract

Hadis, Müslümanlar için kutsal kitap Kur’an’ı Kerim’den sonraki en önemli kaynaktır. Peygamberin yaşadığı dönemde yazılmaya, ezberlenmeye ve nakledilmeye başlanan hadisler, peygamberin vefatından sonra hızlı ve hassas bir şekilde koruma altına alınmıştır. Hadislerin derleme çalışmalarından sonra, bu işle uğraşan âlimler, külliyattan önemli gördükleri metinleri seçmişler ve kırk hadis eserlerini meydana getirmişlerdir. Kırk hadis geleneği sekizinci yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan kırk hadis eserlerinden belki de en meşhuru İbnü’s-Salâh eş-Şehrezûrî’nin (ö. 643/1245) başladığı ve İmam Nevevi’nin (ö. 676/1277) tamamladığı el-Erbaʿûne’n-Neveviyye adlı eserdir. Süreç içerisinde, dini ilimlerin farklı dallarında kullanılan hadis seçkilerinden oluşan tematik kırk hadis kitapları da ortaya çıkmıştır. Kürtçede kırk hadis yazma geleneği yenidir. Bilindiği kadarıyla Kürtçe kaleme alınan ilk kırk hadis eserleri ancak geçen yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalardan birisi de Mela Faruq Baynal tarafından yapılmış olan Zazaca eserdir. Baynal’ın çeşitli hadis kaynaklarından yararlanarak ortaya koyduğu hadis seçkisi alanında yapılmış ilk telif çalışmalarından biri olduğu için önemlidir. Eser, kaynak dilden Zazacaya çevrilmiş; dini mesajın, Zazalar arasında yaygınlaşması hedeflenmiştir. Çalışmanın temel konusu Baynal’ın söz konusu çevirisini nasıl yaptığını ortaya koymaktır. Eldeki eser daha önce çeviribilim açısından değerlendirilmediğinden, böyle bir çalışmaya gerek duyulmuştur. Çalışmanın amacı Baynal tarafından Zazaca yazılmış Çoras Hedis adlı eseri C. Nord’un çeviri odaklı metin analizi modeline göre değerlendirmektir. C. Nord’un çeviri modeli metin merkezli bir modeldir. Bu modelde birçok ayrıntı vardır, çalışma bu modelin temel ilkelerinden sadakat, uygunluk ve hedef odaklılık ilkelerine göre incelenmiştir. Çalışmada kırk hadis geleneğinden bahsedilmiş, Kürtçe yazılmış kırk hadis eserleri ele alınmış, konu eserdeki Zazaca kırk hadis çevirileri incelenmiştir. Çoras Hedis adlı eserde yer alan metinler, çeviribilimsel açıdan incelenmiş, sözcük seçiminde yapılan hatalar varsa belirtilmiş, alternatif çeviriler verilerek sentaktik ve semantik önerilerde bulunulmuştur. Çalışmada açıklama, inceleme, tanık gösterme, örneklendirme, karşılaştırma gibi metot ve teknikler kullanılmıştır.