Diyarbakır'ın Hani İlçesinde Yazlık Ekimde En Uygun Nohut (Cicer arietinum l.) Çeşitlerinin Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, Diyarbakır iline bağlı Hani ilçesinin Uzunlar mahallesinde 2025 yılı bahar sezonunda yazlık olarak yetiştirilen bazı nohut çeşitlerinde verim, verim unsurları ve bazı kalite kriterleri incelenmiştir. Çalışmada farklı kurumların geliştirdiği toplam 11 adet nohut çeşidi kullanılmıştır. Deneme Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışma sonucunda elde edilen sonuçlara göre; verim ve verim parametreleri bakımından çeşitler arasında istatistiki olarak önemli farklılıklar tespit edilirken kalite kriterleri bakımından ağırlıklı olarak çeşitler arasında fark tespit edilememiştir. Çalışmada; çıkış tarihi 18-24 gün, çiçeklenme tarihi 54-60 gün, bitki boyu 41-51 cm, ilk bakla yüksekliği 19-26 cm, bitkide dal sayısı3-4 adet, bitki başına bakla sayısı 21-36 adet, bitki başına tane sayısı 26-47 adet, 100 tane ağırlığı 34-50 g, verim 189-330 kg/da, biyolojik verim 255.7-418.2 kg/da, hasat indeksi %74.3-81.4, protein oranı % 21.7-23.3, kül oranı % 2.49-3.16, yağ oranı %6.14-6.83, selüloz % 3.97-4.59, karbonhidrat %58.9-61.6, lif oranı %12.6-13.5, nişasta oranı %45.4-48.0 arasında değişim göstermiştir. Verim ve verim unsurları bakımından Aslanbey çeşidi yüksek değerlere sahip olduğu görülürken, Bazı kalite özellikleri bakımından ise Seçkin çeşidi yüksek değerlere ulaşmıştır. Yazlık olarak bu bölgede yapılacak yetiştiricilikte Aslanbey çeşidinin önerilebileceği sonucuna varılmıştır.In this study, yield, yield components and some quality criteria of some chickpea varieties grown as summer crops in the Uzunlar neighbourhood of Hani district of Diyarbakır province in the spring season of 2025 were investigated. A total of 11 chickpea varieties developed by different institutions were used in the work. The experiment was carried out according to the Randomized Complete Block Design with three replications. According to the results obtained from the study; statistically significant differences were detected among the varieties in terms of yield and yield components, while no difference was detected among the varieties in terms of quality criteria. In the study; emergence date 18-24 days, flowering date 54-60 days, plant height 41-51 cm, first pod height 19-26 cm, number of branches per plant 3-4 pieces, number of pods per plant 21-36 pieces, number of grains per plant 26-47 pieces, 100 grain weight 34-50 g, yield 1890-3300 kg/ha, biological yield 2557-4182 kg/ha, harvest index 74.3-81.4%, protein ratio 21.7-23.3%, ash ratio 2.49-3.16%, oil ratio 6.14-6.83%, cellulose 3.97-4.59%, carbohydrate ratio 58.9-61.6%, fiber ratio 12.6-13.5%, starch ratio changed between 45.4-48.0%. The Seçkin variety achieved high values in terms of some quality traits, while the Aslanbey variety was found to have high values in terms of yield and yield components,. It was concluded that the Aslanbey variety can be recommended for summer cultivation in this region.