Alman Oryantalizminde İslam Sanatının İcadı

Abstract

İslam sanatının tanımı, onu tanımlayanların perspektifine göre çeşitlilik göstermiştir. Günümüzde, genel olarak hem Müslümanlar hem de Gayrimüslimler tarafından İslami kültürel bağlamlarda üretilen eserleri kapsadığı kabul edilmektedir. Ancak İslam sanatı çalışmaları, İslam toplumlarında organik bir şekilde gelişmemiş, bunun yerine 19. yüzyılın sonlarında Avrupalı akademik çevreler tarafından şekillendirilmiştir. İslam sanatının akademik bir disiplin olarak oluşumu, Avrupa'da farklı kültürel ve ulusal bağlamlarda kendine özgü biçimler almıştır. Bu makale, Almanların İslam sanatına olan ilgisini erken modern döneme kadar takip ederken, bu ilginin gelişmesinde Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun oynadığı önemli rolü vurgulamaktadır. Bu durum, büyük ölçüde Osmanlı Devleti’ne coğrafi yakınlığı ve tarihsel etkileşimleri nedeniyle gerçekleşmiştir. Almanca konuşan dünyada Josef Strzygowski, Friedrich Sarre ve Ernst Herzfeld gibi önemli figürler bu alanın ilerlemesinde kilit rol oynamışlardır. Bu çalışma, kabaca izleri 18. yüzyıla kadar takip edilebilen, 19. yüzyılın ikinci yarısı ile görece Fransızca, İngilizce ve Almanca konuşulan dünyalardaki bireysel ve kurumsal çabalarla şekillenen bir disiplinin Alman oryantalizminde hangi aktörlerle ve pratiklerle icat edildiğini irdelemektedir.