Ebü’l-Hasen El-Mehâmilî’nin Hayatı ve El-Lübâb Adlı Eserinin İncelenmesi

Abstract

Bu makale, IV./X. yüzyıl Bağdat’ında yetişen Şâfiî fakihlerinden Ebü’l-Hasen Mehâmilî’nin (ö. 415/1024) hayatını, ilmî şahsiyetini ve özellikle Lübâb adlı eserini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Mehâmilî’nin yetiştiği ilmî çevre, hocaları, talebeleri ve ilmî mirası klasik biyografi ve tabakât kaynakları ışığında ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Lübâb, müellife nispeti, günümüze ulaşan yazma nüshaları, Şâfiî fıkıh literatüründeki yeri ve sonraki fakihler üzerindeki etkisi bakımından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda eser, fıkhî meseleleri ele alış tarzı ve mezhep içi rivayet çeşitliliğini yansıtma yöntemi açısından incelenmiştir. Lübâb’ın Şâfiî mezhebi içerisindeki konumunu ortaya koymak amacıyla Nevevî (ö. 676/1277), Tâceddîn es-Sübkî (ö. 771/1370), Zerkeşî (ö. 794/1392) ve Zekeriyyâ el-Ensârî (ö. 926/1520) gibi önde gelen âlimlerin esere yaptıkları atıflar dikkate alınmıştır. Çalışmada yöntem olarak biyografik çözümleme ile literatür temelli eser incelemesi birlikte kullanılmış; klasik kaynakların yanı sıra modern akademik çalışmalardan da istifade edilmiştir. Sonuç olarak bu makale, Mehâmilî’nin ilmî katkılarını ve Lübâb’ın Şâfiî fıkıh geleneği içerisindeki yerini tanıtıcı ve değerlendirici bir perspektifle ortaya koymayı hedeflemektedir.