Dini Milliyetçiliğin Müphemliği: Kavramsal Bir Berraklaştırma Girişimi

Abstract

Milliyetçilik çalışmalarında uzun süre ihmal edilen milliyetçilik ile kutsal inançlar ara- sındaki ilişki, günümüzde devletlerin, devlet dışı aktörlerin ve siyasi liderlerin dinin duy- gusal repertuarına sıkça başvurmasıyla birlikte belirginlik kazanmıştır. Bununla birlikte, dini milliyetçiliğe ilişkin literatür kavramsal ve kuramsal düzeyde henüz yeterince olgun- laşmamıştır. Bu çalışma, kavramın içerdiği belirsizlikleri ele alarak, bu sorunu aşmak amacıyla üçlü bir kategori önerisinde bulunmaktadır. İlk kategoride, dinin etnik kimlikle özdeşleşmesi ve zamanla etnikleşmesi incelenirken; ikincide, dinin milli ideallerle bütün- leşerek ulusal birliğin pekişmesindeki rolüne ışık tutulmaktadır. Üçüncü kategori ise, dini kimliğin medeniyet düzeyinde sınır inşası işlevine odaklanmaktadır. Çalışma, seküler ve dini milliyetçilik arasındaki karmaşık etkileşimlerin hibrit modeller ortaya çıkardığını ve sekülerleşme ile dindarlaşma süreçlerinin esnek, bağlama duyarlı ve yeniden üretilebilir olduğunu savunmaktadır.