Taşra Filmlerinde Çocuk Temsili: Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak Örneği

Abstract

Ahmet Uluçay, Türk sinemasının dikkat çeken yönetmenlerinden biridir. Yalnızca bir uzun metrajlı film üretmiş olmasına karşın Türk sinema tarihi içinde kendisine yer edinmiş özgün yönetmenlerden biridir. Hayatı boyunca birçok zorlukla karşılaşmış ancak bu zorluklara rağmen sinemayla olan ilişkisini kesmeyerek devam etmiştir. Yönetmenin sınırlı imkanlar altında yaşadığı bu durum onun sinemasal üretimlerinde de kendini göstermektedir. Kısa filmlerle başladığı sinema yolculuğu, daha sonrasında gerçekleştirdiği uzun metrajlı bir filmle devam etmiştir. Çocukluk yıllarında başlayan sinema merakı, zamanla film üretimine dönüşmüştür. Özellikle filmografisinin ilk zamanlarında gerçekleştirdiği kısa film yapımlarında bu durum açıkça görülmektedir. Anadolu’nun bir köyünde doğan ve burada büyümüş bir sinemacı olan Uluçay, içerisinde yaşadığı toplumun gündelik hayatını, bu hayatı yaşayan bireylerin kurduğu hayalleri ve taşranın yapısal özelliklerini sinema aracılığıyla aktarmıştır. Yönetmenin 2004 yılında çektiği Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak filmi, sinemaya tutkuyla bağlı olan ve taşrada yaşayan iki çocuğun kurduğu hayalleri ve bu hayallerin peşinden gitme sürecini konu edinmektedir. Gerçekçi, doğal ve yalın bir üslup taşıyan film, taşranın gündelik yaşamı içerisinde büyüyen çocukların iç dünyasını, umutlarını ve hayal kırıklıklarını görünür kılmaktadır. Bu bağlamda taşra, filmde salt coğrafi bir mekân değil, anlatının temel bileşenlerinden biri olarak film içerisinde işlev görmektedir. Türk sinema tarihi taşra bağlamında incelendiğinde, dönemlere bağlı olarak farklı anlamlar kazandığı, çoğunlukla merkez ve çevre ilişkisindeki gerilimi yaratan simgesel bir alan olarak karşılık bulmuştur. Yeni Türk sineması olarak kavramsallaştırılan dönemde ise taşra, bireyin iç çatışmalarını, yalnızlığını, arada kalmışlık hissini görünür kılmayı sağlayan anlatının bir unsuru haline gelmiştir. Bu bağlamda ele alınan bu çalışma, Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak filmini taşrada çocuk temsilleri üzerinden çözümlemeyi amaçlamaktadır. Film, amaçlı örneklem yöntemiyle seçilip, içerik analizine tabi tutularak çözümlenmiştir. Araştırma sürecinde konuyla alakalı literatür taranmış ve literatür doğrultusunda ulaşılan bilgilerle çözümleme yapılmıştır. Çalışma; taşrada yaşayan çocuk karakterlerin hayalleri aracılığıyla yaşadıkları sıkışmışlıktan belirli ölçüde sıyrıldığı ve bu sürecin çocuklarda olumlu bir biçimde içsel bir dönüşümü tetiklediği sonucuna ulaşmıştır. Sonuç olarak yönetmen bu filmde bireysel hikâye anlatmakla kalmayıp, taşradaki sosyokültürel yapıyı da gözler önüne sermektedir.