Eta Nehayî’nin Balindeyên Li Ber Bê Romanında Postmodernist Yansımalar

Abstract

Eta Nehayî, roman ve öykülerinde derin toplumsal ve bireysel konuları işleyen, dokunaklı insani durumlara yer veren bir Kürtçe yazarıdır. Nehayî’nin eserleri sadece anlamsal açıdan değil, biçimsel açıdan da derin ve çok katmanlıdır. Bu bakımdan eserlerinde modernist ve postmodernist yöntem ve teknikler bir arada bulunmaktadır. Yazarın Balindeyên li ber Bê [Rüzgarda Savrulan Kuşlar] başlıklı romanı bu açıdan en gelişkin romanıdır. Bu çalışma, bu romandaki postmodernist yasımaları incelemektedir. İncelemenin teorik arka planını üstkurgu, yazarın ölümü, ontolojik başat ve çifte kodlama oluşturmaktadır. Romanda Mîhreban adlı yazarın hikayesini yazan bir temel anlatıcı bulunmaktadır. Mîhreban da bir ressam olan Ferhad’ın hikayesini yazmaktadır. Romanda üstkurgu bağlamında üstkurgusal jestler sonucunda farklı anlatı düzeylerindeki bu eyleyenler bir araya gelmektedir. Ayrıca kurgunun kendi yaratılış süreci tematize edilmekte, edebiyat teorisi ve eleştirisinin konuları işlenmektedir. Yazarın ölümü anlayışı bağlamında Mîhreban ve yazarı arasında bilme konusundaki hiyerarşi yıkılmakta ve bilgi bu eyleyenler arasında paylaşılmaktadır. Ayrıca Ferhad’ın hikayesini yazmak için Mîhreban ve yazarı arasında bir eşyazarlık kurulmaktadır ki bunlar otoriter yazar anlayışına getirilen eleştirilerdir. Ontolojik başat bağlamında ontolojik yönü öne çıkaran mise en abyme yapısı, optik yanıltma ve paralel dünya yaratma etkisi bulunmaktadır. Roman bu teknik karmaşıklığıyla uzman okura hitap etmesinin yanı sıra barındırdığı trajik öykülerle saf okurlara da hitap etmektedir ki bu da postmodernist romanların çifte kodlama özelliğini yansıtmaktadır.