Kitap incelemesi (Şarhü Vesiyleti Elisabe fi Sanati elkitaba) İbni Hatip Eddehşe (750 – 834 h.)

Abstract

Öncelikle çalışmam da; eserin yazarı olan Bin Hatip Ed-Dehşeyi, hocalarını, öğrencilerini, eserlerini, yazım sanatında hata sebeplerinin açıklanması adlı eserini tanıttım. Daha sonra eserin tahkiki için izlediğim yolu açıkladım. İzlediğim bu yöntem de, eserin yazarına atıfta bulunarak yine yazarın kendi kitabında izlediği yolu ve yararlandığı kaynakları açıkladım. Ek olaraktan esere ulaşan el yazması eser nüshalarını tanıttım. Tahkik çalışmam, yazarın da amaçladığı gibi veya ona yakın bir şekilde, eseri olabildiğince açıklamaya ve üzerinde durmaya çalışarak oldu. Asıl olan nüshayı seçerek diğer nüshalarla da karşılaştırmasını yaptım. Bunu yaparken de yazarın ele aldığı kaynaklara, Kur'an ayetlerine, hadislere, şiirlere başvurdum. Yine âlimlerin sözlerini de ele aldım. Kapalı olan bazı lafızlara da açıklama getirdim. Yazar, eserinde ve şerhinde 96 beyitin de yazım ve kaligrafi ilmini ele aldı. Eserin de önce bir giriş bölümü olup daha sonra dört bölüme ayırmıştır. İlk bölümü Fi'l-Vasl ve El-Fasl, ikinci bölümü Fi'l-Hazf, üçüncü bölümü Fi'z-Ziyade, dördüncü bölümü ise Fi'l-Bedeldir. Her bölümde de farklı bölümler ve konular bulunmaktadır. Eserini yazarken sözleri, güzel örnekleri kullandı. Eserini noktalama ve yazım ile bitirdi. Yazar; gramercilerin, aruz yazıcılarının kıyaslarına istinaden Arapça imlasına bilimsel bir kök kazandırmıştır. Eseri ne kadar küçük boyutta olsa da ileriki zamanlarda da içinde faydalı bilgiler barındıran bir eser olarak kalacaktır.

First of all, I had to introduce the author Ibn Khatib Al-Dahsha, then introduce his sheikhs, students, and his writings, then to the book (Sharhu Wesylati Elisaba Fi Sanati Elkıtaba), and my methodology in its investigation, as I documented his attribution to his author, and indicated his methodology that he followed in his book, and the confiscation from which he drew his scientific material, and more quotations from it, in addition to introducing the manuscript copies that I reached. My work in the investigation is to highlight the book as wanted by its author or as close to the image wanted by the author, so I chose the original copy and then compared it to the rest(others) of the copies with reference to the resources of the workbook and extracting the Qur'anic verses, the hadiths of the Prophet and poetic evidence, and documenting the sayings of the prominent scholars and translating them with the interpretation of what is between them and the control of what constitutes of the words. In his compilation and explanation, the author deals with the science of spelling and calligraphy in ninety-six verses, starting with an introductory introduction, then four chapters: the first: on connection and disconnection (separation). The second: deletion. And the third: to increase. And the fourth: in allowance. Under each chapter are chapters and issues, the author employed sayings, evidences and examples for them in a wonderful (essential) manner, then concluded with a conclusion in dots and formation. The author presented a scientific rooting (foundation) of Arabic dictation, based on the value of grammarians, and the writing of prosody, with his comparison of that to the drawing of the Qur'an, so that his book became full of benefits and a great treatise, despite its small size and easy (smooth) expression.