Mardin Artuklu Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü Öğrencilerinde Sigara İçme Yaygınlığı ve Etkileyen Faktörler

Abstract

Giris ve Amac: Sigara kullanimi dunyada ve ulkemizde onemli bir halk sagligi sorunudur. Sigaranin kullanan kisiye verdigi zararlarin yani sira pasif iciciler uzerindeki etkileri de bu aliskanligin onemini artirmaktadir. Bugun dunyada 1.1 milyar kisi sigara icmektedir. Kisi basina sigara tuketimi bakimindan, Avrupa ulkeleri arasinda 2. sirada yer alan ulkemizde de sigara aliskanligi giderek artmaktadir ve eger onlem alinmazsa 2025 yilina gelindiginde ulkemizde her yil 240 bin kisinin sigaranin yol actigi hastaliklar nedeniyle yasamini yitirecegi tahmin edilmektedir. Ozellikle gencler bagimlilik olusturan madde kullanimi acisindan en riskli grubu olustururlar. Sigara bagimliligi ile etkin mucadelede saglik profesyonellerine onemli gorevler dusmektedir. Etkin mucadele oncesinde ise saglik profesyonellerinin sigara icme aliskanliklarini ve sigaraya karsi tutumlarinin bilinmesi onemlidir. Sigaraya baslama yasinin, baslama nedenlerinin bilinmesi, cocuklarda ve genclerde icme oranlarinin saptanmasi bu mucadeleye yon verecektir. Bu arastirma, Mardin Artuklu Universitesi Saglik Yuksekokulu lisans ogrenimine devam eden hemsirelik bolumu ogrencilerinin sigara icme duzeyleri ve etkileyen faktorler hakkinda bilgi edinmek amaciyla yapilmistir. Gerec ve Yontem: Kesitsel tipteki bu arastirmanin evrenini Mardin Artuklu Universitesi'ne bagli Saglik Yuksekokulunda lisans ogrenimine devam eden Hemsirelik Bolumu ogrencileri (377 kisi) olusturmustur. Gerekli izinlerin alinmasinin ardindan 30 Kasim 2015-16 Aralik 2015 tarihleri arasinda anket uygulamasi sirasinda sinifta bulunan 169’u kiz 140’i erkek olmak uzere toplam 309 ogrenciye 2 bolumden (sosyo-demografik ozellikler ve sigara kullanimina iliskin coktan secmeli ve evet/hayir seklinde sorular) olusan bir anket uygulanmistir. Her gun ve ara sira sigara icenler ʻICIYORʼ olarak degerlendirilmistir. Cevaplilik orani %83.28 olmustur. Veriler istatistiksel paket programinda degerlendirilmis, verilerin analizinde siklik, ortalama, ki-kare testi kullanilmistir, p 0.05). Ogrencilerin babalarinin %45.6’ si sigara icmektedir. Ayni ogrencilerin annelerinin sigara icme orani %13.3 iken, sigara icen; buyuk erkek kardes orani %42.7, abla orani %16.5, arkadas orani %83.2’ dir. Arastirmamizda ogrencilerin sigara icme durumlariyla annelerinin, buyuk kiz kardeslerinin ve yakin arkadaslarinin sigara aliskanligi arasinda istatistiksel anlamlilik mevcuttur (p 0.05). Ogrencilerin sigara icme durumlariyla anne egitim duzeyi arasinda istatistiksel anlamlilik mevcut degilken (p>0.05), baba egitim duzeyi ile ogrencilerin sigara icme durumu arasinda istatistiksel anlamlilik tespit edilmistir (p<0.05). Kiz ogrencilerin sigara icme orani %18.9 iken, erkek ogrencilerde bu oran %52.9’ dur. Ogrencilerin cinsiyetleri ile yakin arkadaslarinin sigara icme durumlari arasinda istatistiksel anlamlilik tespit edilmistir (p<0.05). Ogrencilerin ders durumlarinin iyiden kotuye dogru degisim trendinde sigara icme oranlarinin arttigi gorulmektedir (p<0.05). Ogrencilerin sigaraya baslama nedenleriyle ilgili olarak ilk sirada %31.1 ile keyif ve zevk icin sebebi yer almaktadir. Sigara icen ogrencilerin %64.1’i sigarayi 18 yas’in altinda denedigini ifade etmistir. Yine sigara icen ogrencilerin %26.4’u arkadaslarina ozendigini, %5.7’si babasina ozendigini ifade etmistir. Sonuc ve Oneriler: Bu sonuclar dogrultusunda; sigara icme orani gelecegin saglik profesyonellerinden olan hemsirelik ogrencilerinde ozellikle erkek ogrencilerde yuksek bulunmus olup yine onemli bir bolumunun 18 yas altinda sigarayi denedigi tespit edilmistir. sigara ile mucadelede onemli olanin sigaraya baslamayi engellemek oldugu gercegi ile oncelikle sigaraya baslamayi onlemeye yonelik onlemler okul oncesi donemde, ailede baslamalidir. Devaminda anaokullarindan itibaren sigaranin sagliga zararlarini anlatan aktiviteler ve bilgilendirme seminerleri yapilmali, afislere yer verilmeli, derslerde sigaranin zararlari uzerine surekli vurgular yapilmalidir. Ozellikle gelecegin saglik profesyonellerinin ve rol modellerinin bu konudaki tutum ve davranislarinin belirlenmesi icin bilimsel calismalar artirilmalidir. Anahtar Kelimeler: Mardin, sigara, universite ogrencileri.