Memduh Şevket Esendal’ın Hikâyelerinde Huzur ve Mutluluk Mücadelesi

Abstract

Modern hikâyenin Türk edebiyatındaki önemli temsilcilerinden Memduh Şevket Esendal, yazdığı çok sayıda hikâyeyle bu türe yeni bir seviye kazandırır. Bu anlayışı besleyen faktör ise ilk dönem hikâyelerinde Maupassant, ikinci dönem hikâyelerinde ise Çehov tarzı hikâyeler yazmasıdır. Esendal bu hikâyelerde işlenen temalarda toplumu oluşturan küçük, orta hâlli insanı merkeze oturtur. Dahası “küçük insan”ın dünyasında var olmak için verdiği mücadele neticesinde elde edilen huzur da Esendal’ın birçok hikâyesinde okuyucunun dikkatini çeker. İnsanın bu huzur arayışını Esendal, cinsellik cinsel tatminsizlik, kadın-erkek ilişkisi, bunalımlar, kendini beğenmişlik, sevgisizlik, evlilik, evlilikte eş seçimi, değerlerin yozlaşması, bürokrat ve memur kesimin halkla olan ilişkisi, ezilen, horlanan, yok sayılan insanların zavallılığı vb. konuları irdeleyerek sağlamaya çalışır. Bütün hikâyeleri incelendiğinde Esendal’ın ısrarla üzerinde durduğu bu insanlardan kiminin bireysel, kiminin psikolojik, kiminin de toplumsal bir huzur arayışı peşinde olduğu göze çarpar. Söz konusu hususlar dikkate alınarak Esendal’ın hikâyelerinde (Bir Kucak Çiçek, Bizim Nesibe, Güllüce Bağları Yolunda, Gönül Kaçanı Kovalar, Kelepir, Mendil Altında, Otlakçı, Sahan Külbastısı ) küçük yani “orta hâlli” insanın ne türden bir huzur ve mutluluk mücadelesi içinde olduğu bu çalışmanın ana konusudur.