Meyyit Kavramının Etimolojik ve Semantik Yönden İncelenmesi

Abstract

Arap dili, çok geniş bir dildir. Bu nedenle Arapça, kelime ve kavramlar yönünden çok zengin bir dil olmuştur. Bu dilin sahip olduğu özellik ve incelikleri iyi bir şekilde anlayabilmek için ona ait olan kelime ve kavramları geniş bir şekilde ele alıp tahlil etmek gerekir. Diller bazı yönleriyle canlı varlıklara benzemektedir. Canlı varlıklar zamandan, mekândan, çevresel ve dışsal faktörlerden etkilenip zamanla değişmeye uğradığı gibi diller de aynı şekilde zaman, mekân, diğer dillerle olan iletişim ve etkileşim gibi çevresel ve dışsal faktörlerden etkilenmekte ve buna bağlı olarak da bazı değişim ve dönüşümlere uğramaktadır. Bu değişim ve dönüşüm zamanla kelime ve kavramların yeni anlamlar kazanmaları, anlamlarında daralma, genişleme, anlam kayması gibi farklı şekillerde tezahür etmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada m-v-t kök harflerinden türeyen ve temel İslâm bilimlerine ait pek çok kaynakta geçen meyyit kelimesi, etimolojik ve gramer yönünden ele alınıp analiz edildikten sonra kök harflerinde bu kelimeyle ortak olan diğer bazı kelime ve kavramlar da lügat ve terim yönünden geniş bir şekilde ele alınıp incelenmiştir. Bunun ardından da meyyit (مَيِّت) kelimesinin, Kur’ân-ı Kerîm, hadis, Arap şiiri, fıkıh ve tefsir kaynaklarında hangi anlamlarda kullanıldığı geniş bir şekilde ortaya konmuştur. Böylece bu kavramın geniş yelpazedeki anlam çerçevesi bütün yönleriyle iyi bir şekilde çizilmiştir. Dil ve lügatle ilgili kaynaklarda yapılan araştırmalarda tekil bir isim olan meyyit (مَيِّت) kelimesinin, sözlükte “ölmüş olan, ölümlü olan, hayatta olan, henüz ölmeyen fakat ölümü yakın olan kişi, ölü hükmünde olup yaşayan kişi” gibi manalara geldiği görülmektedir. Bu kavramın kendisinden türediği مَات َ َ kelimesi de Arap dilinde pek çok manaya gelmektedir. “Ölmek, durmak, çürümek, uyumak, Hakka boyun eğmek, sönmek, kapanmak-kesilmek ve günah işlemek” bu fiilin geldiği gerçek ve yan anlamlardan bazılarıdır