Timur’un Mardin Seferleri ve Artuklularla Kurduğu Siyasi İlişkiler

Abstract

Türk tarihinde derin izler bırakmış hükümdarlardan biri olan Timur, girdiği bütün savaşları kazanarak Türkistan’dan Avrupa’ya kadar olan coğrafyada hükmünü kabul ettirmiştir. Timur, batıya doğru yaptığı “beş yıllık” ve “yedi yıllık” seferler kapsamında Mardin’i kuşatmıştır. Cihangirlik iddiasıyla ortaya çıkan Timur, üzerine sefer düzenlediği bütün toprakların Cengiz Han ve soyuna ait olduğunu, kendisinin de bu toprakların doğal varisi olduğunu ileri sürmüştür. Bu çalışma, varisi olduğunu iddia ettiği yerlere sahip olmak isteyen Timur’un Suriye, Mısır ve Anadolu toprakları üzerindeki emelini gerçekleştirebilmek amacıyla anahtar bir konumda gördüğü Mardin Artuklularını hedef alan seferleri ve bunların neticesinde ikili arasında gelişen siyasi ilişkilerini incelemektedir. Makale önemini, konu ile ilgili ilk araştırma makalelerinden biri olma özelliğinden almaktadır. Araştırmada, olaylara şahitlik eden Timur taraftarı yazarlarının yanı sıra çağdaşı olan karşıtlarından da yararlanılmıştır. Her iki tarafın görüşleri karşılaştırılarak ve gerektiğinde günümüz tarihçilerinin yorumlarıyla birlikte kişisel değerlendirmeler de katılarak verilmiştir. Çalışmada, çözümleme, karşılaştırma ve yorumlama metotlarından yararlanılmıştır. Çalışmanın neticesinde cihangirlik iddiası olan Timur’un bu hedefine ulaşabilmesi için stratejik bir konuma sahip Mardin’i ele geçirerek Memlüklerin kuzey sınırında bir gedik açma niyetinin olduğu anlaşılmıştır. Bunu gerçekleştirdiği takdirde Mısır ve Suriye’yi çok daha kolay elde edebilecek ve Anadolu’da olup bitenlerden de erken haberdar olabilecekti.